Nhà máy Nhiệt Ä‘iện Nghi SÆ¡n 1 dùng công nghệ Nháºt Bản hiện đại, váºn hành bằng nhiệt
than chứ không thải ra nÆ°á»›c thải ô nhiá»…m nhÆ° má»™t trang mạng tuyên truyá»n.
Những bài báo có “chất liệu” từ nguồn thông tin sai trái, tháºm chí xuyên tạc sá»± tháºt, thông tin từ các thế lá»±c phản Ä‘á»™ng chống phá… có thể gây hại khôn lÆ°á»ng đến cá nhân, địa phÆ°Æ¡ng hay doanh nghiệp được phản ánh. Vấn đỠđặt ra là, nhà báo, phóng viên phải Ä‘á» cao đạo đức nghá» nghiệp để lá»±a chá»n, tìm hiểu Ä‘Æ°a các thông tin chính xác nhất. Thá»±c tế trong “làng báo” Thanh Hóa, Ä‘a phần các tác phẩm báo chí có nguồn tin từ facebook Ä‘á»u chính xác, bảo đảm sá»± “nóng bá»ng” của Ä‘á»i sống kinh tế - xã há»™i. Song cÅ©ng không ít bài báo dẫn thông tin sai trái từ mạng xã há»™i, làm thiệt hại cho đối tượng “bị” phản ánh, gây bức xúc dÆ° luáºn.
Chỉ chÆ°a đầy má»™t tuần của những ngày cuối tháng 9/2018, má»™t số báo và trang thông tin Ä‘iện tá» Ä‘ã có 2 thông tin sai vá» Thanh Hóa, do Ä‘á»u lấy nguồn tin từ facebook mà thiếu sá»± xác minh. Ngày 19/9, má»™t tài khoản facebook mang tên “Mai Lê” của má»™t phụ nữ quê xã Thá» Thanh, huyện miá»n núi ThÆ°á»ng Xuân Ä‘Æ°a status vá»›i ná»™i dung bị công an má»i lên làm việc vá» an ninh mạng do Ä‘Æ°a vấn Ä‘á» lạm thu của trÆ°á»ng mầm non xã nhà lên facebook. Ngay sau Ä‘ó, thông tin này được cá»™ng đồng mạng chia sẻ, nhiá»u bình luáºn mang tính hằn há»c, chá»i bá»›i lá»±c lượng công an. Thế rồi, vấn Ä‘á» này Ä‘ã trở thành Ä‘á» tài để má»™t vài phóng viên khai thác thành bài viết, phát lên Internet khi chÆ°a làm việc và tìm hiểu cụ thể. Khi má»™t số tá» báo chính thống có tìm hiểu, xác minh vá»›i Công an huyện ThÆ°á»ng Xuân thì sá»± tháºt lại khác. NgÆ°á»i phụ nữ tên Mai có bị triệu táºp để nhắc nhở vá» việc thÆ°á»ng xuyên đăng tải những thông tin bôi nhá», sai sá»± tháºt làm xấu hình ảnh các tổ chức và chính quyá»n trÆ°á»›c Ä‘ó, chứ không liên quan đến thông tin Ä‘Æ°a vấn Ä‘á» lạm thu của trÆ°á»ng há»c. NhÆ° váºy, bản chất vấn Ä‘á» Ä‘ã bị phản ánh sai bởi sá»± “a dua” theo nguồn tin má»™t chiá»u từ facebook. Dù có cố tình hay không, song sai lầm này Ä‘á»u thuá»™c vá» tác giả các bài báo.
CÅ©ng vì muốn thông tin nhanh đến vá»›i Ä‘á»™c giả, nên má»™t vài phóng viên sẵn sàng “chế” ngay những thông tin trên mạng xã há»™i thành bài báo của mình. Äiển hình là ngày 22/9 má»™t vụ tai nạn giao thông tại xã Quảng Chính, huyện Quảng XÆ°Æ¡ng làm 2 ngÆ°á»i gánh cá ven Ä‘Æ°á»ng tá» vong. Xe gây tai nạn là má»™t ô tô con, do không làm chủ được tốc Ä‘á»™ Ä‘ã tông mạnh vào các nạn nhân. Khi vụ tai nạn xảy ra, má»™t xe tải dừng lại sát hiện trÆ°á»ng (có lẽ tài xế xuống giúp nạn nhân), Ä‘úng lúc này có ngÆ°á»i chụp ảnh rồi Ä‘Æ°a lên facebook. Má»™t phóng viên chỉ nhìn ảnh rồi nhầm tưởng “thủ phạm” gây tai nạn là chiếc xe tải kia nên Ä‘ã Ä‘Æ°a vào tin của mình. Sá»± nhầm lẫn tuy chÆ°a “gây nguy hiểm” đến ai, song cho thấy sá»± cẩu thả của tác giả cÅ©ng nhÆ° mặt trái của thông tin facebook khi chÆ°a có sá»± thẩm định.
Má»™t trong những tài khoản Ä‘Æ°a thông tin sai sá»± tháºt vá» vỡ Ä‘áºp Nhà máy Thủy Ä‘iện Trung SÆ¡n.
Nói thêm vá» thông tin trên face book, Ä‘ó chính là con dao hai lưỡi nên cần có sá»± “gạn đục khÆ¡i trong”, chá»n lá»c thông tin cần có lý trí. Nhiá»u tài khoản facebook có máy chủ từ nÆ°á»›c ngoài, lấy hình ảnh chá»— này để minh chứng vá» má»™t sá»± việc ở chá»— khác, gây hiểu nhầm. Nhiá»u thành phần bất hảo, các tổ chức phản Ä‘á»™ng Ä‘ã và Ä‘ang lá»±a chá»n mạng xã há»™i, mà chủ yếu là facebook để làm công cụ tuyên truyá»n, chống phá Nhà nÆ°á»›c ta.
Äúng ngày nghỉ lá»… Quốc khánh năm nay má»™t thông tin facebook được cho là có nguồn gốc từ Hoa Kỳ Ä‘ã loan tin Nhà máy Nhiệt Ä‘iện Nghi SÆ¡n 1 dùng công nghệ lạc háºu của Trung Quốc gây ô nhiá»…m môi trÆ°á»ng nghiêm trá»ng, làm khổ nhân dân. Trang mạng còn Ä‘Æ°a các hình ảnh dẫn chứng, đồng thá»i kêu gá»i ngÆ°á»i dân biểu tình. Qua xác minh của má»™t cÆ¡ quan báo chí và Công an tỉnh, khu vá»±c này hoàn toàn bình thÆ°á»ng, hình ảnh trên trang mạng này không phải hình ảnh thá»±c tế gần nhà máy nói trên. Hệ thống máy móc ở Ä‘ây là của Nháºt Bản, thuá»™c loại hiện đại nhất trên thế giá»›i chứ không phải của Trung Quốc nhÆ° các thông tin mà tài khoản facebook Ä‘ã Ä‘Æ°a. Äại diện phía nhà máy và Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi SÆ¡n và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa cÅ©ng khẳng định, nhà máy không há» thải ra loại nÆ°á»›c thải nhÆ° sá»± suy diá»…n, bởi máy móc hoạt Ä‘á»™ng bằng nhiệt năng từ đốt than. Nếu không có sá»± tìm hiểu kịp thá»i và kỹ lưỡng, phóng viên Ä‘Æ°a tin theo facebook thì ảnh hưởng khôn lÆ°á»ng đến việc thu hút đầu tÆ° của Thanh Hóa. Má»™t thông tin Ä‘Æ°a vào thá»i Ä‘iểm nhạy cảm - là ngày đầu tiên của kỳ nghỉ Quốc khánh, lại kêu gá»i ngÆ°á»i dân Ä‘i phản đối, chắc nhiá»u ngÆ°á»i tá»± hiểu chủ tài khoản facebook này có mục Ä‘ích gì.
TÆ°Æ¡ng tá»±, tối 30/8, trên mạng xã há»™i facebook xuất hiện thông tin vỡ Ä‘áºp thủy Ä‘iện Trung SÆ¡n ở huyện Quan Hóa, đồng thá»i kêu gá»i ngÆ°á»i dân kịp thá»i chạy lÅ© gây hoang mang dÆ° luáºn, nhiá»u ngÆ°á»i sống ven sông Mã trở nên bất an. Thá»±c tế, do nÆ°á»›c thượng nguồn vá» hồ quá lá»›n nên từ ngày 29/8 Nhà máy Thủy Ä‘iện Trung SÆ¡n tiến hành xả lÅ© vá»›i lÆ°u lượng 1.900 m3/giây nhằm Ä‘Æ°a má»±c nÆ°á»›c hồ vá» cao trình + 150m. Rất có thể những chủ tài khoản facebook kia thấy nÆ°á»›c chảy xiết nên hiểu nhầm. May thay chÆ°a có báo hay trang mạng nào dẫn nguồn để Ä‘Æ°a tin, bởi ngay sau khi Công an huyện Quan Hóa vào cuá»™c, thông tin sai Ä‘ã bị gỡ bá».
Bài há»c vá» nguồn tin từ facebook Ä‘ã nhiá»u, có phóng viên Ä‘ã phải trả giá vì thiếu trách nhiệm sàng lá»c thông tin. Có những tin bài vô thưởng vô phạt, song có những bài báo Ä‘Æ°a thông tin sai có thể làm ảnh hưởng đến sá»± nghiệp chính trị hay danh dá»± của cá nhân, đến sá»± phát triển hay lụi tàn của má»™t phong trào, má»™t doanh nghiệp…
Sàng lá»c thông tin, không chỉ là vấn Ä‘á» nghiệp vụ, mà còn liên quan đến cả đạo đức của phóng viên, nhà báo.
Bài, ảnh: Duy Tân
