Nghề này không cá»±c nhọc lấy Ä‘âu ra ảnh tốt

+ Anh từng chia sẻ: “Làm phóng viên ảnh phải có máu liều và phải biết chấp nhận rủi ro để có được khuôn hình đẹp, thậm chí phải chen lấn, xô đẩy... Anh khắc họa về nghề ảnh cứ nhÆ° chỉ có mồ hôi, nÆ°á»›c mắt. Nghề này có thá»±c rất nhọc nhằn đến vậy?

- Tôi có má»™t nguyên tắc không bao giờ than vất vả quá, mệt quá, nếu ai Ä‘ó để ý má»›i biết. NhÆ°ng trả lÆ°Æ¡ng không tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i công sức là tôi kêu. Mình làm nghề này thì phải chấp nhận gian khổ, dấn thân. Vất vả ở Ä‘ây chỉ là kể chuyện thôi. Đặc thù của phóng viên ảnh là nhọc cả chân tay lẫn đầu óc: Lao vào vùng bão lÅ©, leo trèo nÆ¡i có cọc nhọn, gai Ä‘âm, lá»™i bùn dẫm mảnh sành hoặc ngã vỡ ống kính hoặc tác nghiệp ở nÆ¡i có vấn đề tiêu cá»±c bị dọa Ä‘ánh là chuyện bình thường. Phóng viên ảnh không những phải mang vác đồ đạc tác chiến, bất kể nắng mÆ°a rồi lại phải ná»— lá»±c chá»›p những khoảnh khắc quý giá, chÆ°a kể phải tÆ° duy xem thiếu cái gì, thừa cái gì, chờ đợi Ä‘iều gì để chụp và ghi nhận thông tin bổ sung cho ảnh. Đặc biệt, những phóng viên ảnh ở má»™t tờ báo Ä‘iện tá»­ phải làm quá nhiều sá»± kiện trong má»™t ngày và đảm nhiệm Ä‘a lÄ©nh vá»±c cả xã há»™i, thể thao, giải trí thì Ä‘ó là những người vất vả. Khi tôi còn chÆ°a làm công tác quản lý, là má»™t phóng viên, có những ngày, buổi sáng tôi làm thời sá»± xã há»™i, chiều thể thao, tối lại giải trí. Xong sá»± kiện giải trí là 12h Ä‘êm, về biên tập bài đến tận 4h sáng, ngủ được 3 tiếng lại phải dậy làm sá»± kiện của ngày hôm sau từ 7h sáng. Tôi nghÄ© Ä‘ó là lúc rất mệt, nhÆ°ng mà thích.

+ Có phải vì quá vất vả mà tôi thấy không ít những lời than phiền, kiểu nhÆ° “nghề  này bạc lắm!”, thÆ°a anh?

- Câu chuyện ấy thì chÆ°a hẳn ở sá»± vất vả mà ở việc mức thù lao mà các tòa soạn trả cho phóng viên ảnh thường chÆ°a tÆ°Æ¡ng ứng vá»›i giá trị thá»±c sá»± của ảnh trên tờ báo. Đồng nghiệp của tôi nhiều người Ä‘ã bỏ nghề, gác máy ra làm công việc khác. CÅ©ng dá»… hiểu thôi, má»™t phần là bởi ảnh báo chí hiện chÆ°a được coi trọng, nhiều phóng viên không đủ Ä‘iều kiện để theo Ä‘uổi Ä‘am mê. Khi còn làm ở VnExpress, đồng nghiệp gán cho tôi danh hiệu là “vua chùm”bởi chùm ảnh (bài ảnh) sản xuất liên tục, đăng liên tục. Ngày nào không có bài đăng là thấy bồn chồn, cứ nhÆ° nghiện, kể cả bây giờ cÅ©ng vậy. Vì hồi Ä‘ó má»™t mình tôi làm phóng viên ảnh cho cả tờ báo, tác nghiệp Ä‘a lÄ©nh vá»±c, làm gì mà chả nhiều bài. Có những đề tài mà tòa soạn không cần thì mình bỏ chi phí Ä‘i xa tác nghiệp, nhuận bút không bù lại nổi nhÆ°ng được đăng báo là vui.

+ Tôi rất ấn tượng về bức ảnh sân vận Ä‘á»™ng Thường Châu ngập tuyết nhìn từ trên cao tại trận chung kết giải U23 châu Á giữa Việt Nam và Uzbekistan. Có lẽ hôm Ä‘ó cả thế giá»›i chỉ má»—i Zing.vn có bức ảnh này, còn người hâm má»™ thì rất sốt ruá»™t lo lắng trận đấu liệu có bị hoãn. Anh có thể tiết lá»™ câu chuyện “bếp núc” của bức ảnh đặc biệt ấy?

- Quả thật, Ä‘ó là má»™t chuyến tác nghiệp Ä‘áng nhá»›. Tôi sang Thường Châu hôm Ä‘ó chủ yếu là để cùng Ä‘oàn Ä‘ón cả Ä‘á»™i U23 về nÆ°á»›c mà không xác định tác nghiệp chính. Phóng viên Việt Nam sang cÅ©ng rất ít, không ai tưởng tượng nổi Ä‘á»™i nhà có thể vào sâu trong giải được nhÆ° vậy. Sáng hôm diá»…n ra trận chung kết tuyết rÆ¡i dày đặc, thành phố Thường Châu thì vắng bóng người, tôi vẫn liều sá»­ dụng flycam bay lên để chụp toàn cảnh sân vận Ä‘á»™ng. NhÆ° tôi Ä‘ã nói, làm nghề này phải có máu liều. Trong hoàn cảnh mÆ°a tuyết nhÆ° vậy, mấy ai dám bay flycam, bởi má»™t là dá»… hỏng, hai là dá»… rÆ¡i, camera bị nÆ°á»›c vào mờ tịt Ä‘i ngay. Nói thật có rất nhiều lần tôi từng xác định nếu chẳng may bị rÆ¡i sẽ mất mấy chục triệu tiền thiết bị thì cÅ©ng được miá»…n sao được tấm ảnh quý giá. Rất may là thiết bị bay không sao, còn tôi thì chỉ dám bay trong 5 phút rồi cất Ä‘i ngay.

Kể cả ở đỉnh cao thì vẫn phải ná»— lá»±c hÆ¡n nữa

+ NhÆ°ng cÆ¡n lốc số hóa cÅ©ng đẩy ảnh báo chí vào cuá»™c cạnh tranh rất khốc liệt vì ai cÅ©ng có thể “nhanh nhÆ° chá»›p” có được những khoảnh khắc về sá»± kiện. Ảnh báo chí phải đổi má»›i nhÆ° thế nào trong bối cảnh này, thÆ°a anh?

- Tôi luôn đặt ra câu hỏi: Mọi người đều có thể chụp được, nhÆ°ng làm sao để chụp được bức hình đắt giá trong má»™t rừng tay máy khác? Tôi nghÄ© rằng, ngoài việc chụp nhanh, đăng nhanh thì ảnh báo chí phải có ná»™i dung khÆ¡i gợi cảm xúc. Tôi là người khá kỹ tính trong việc lá»±a chọn hình ảnh, lại phải chịu trách nhiệm về mảng ảnh của tờ báo nên ngoài sá»± Ä‘am mê còn là thách thức trong thời buổi cạnh tranh khốc liệt. Bạn biết đấy, các đồng nghiệp trong làng báo hiện nay Ä‘ánh giá cao về ảnh của Zing, cá nhân tôi cÅ©ng nghÄ© rằng, dù trong tay Ä‘ang có các cá»™ng sá»± là các em phóng viên ảnh trẻ tuổi đầy nhiệt huyết, máu lá»­a nhÆ°ng chất lượng ảnh của tờ báo nÆ¡i tôi làm việc cÅ©ng nhÆ° của nền báo chí Việt Nam nói chung còn phải phấn đấu rất nhiều. So rá»™ng ra thế giá»›i má»›i thấy mình chả là gì cả.

+ Những chùm ảnh, phóng sá»± ảnh của Zing.vn có vẻ được đầu tÆ° rất công phu, đặc sắc. Đây liệu có phải là má»™t cách tạo nên sá»± khác biệt trong bối cảnh này?

- ChÆ°a nói đến yếu tố khoảnh khắc Ä‘á»™c Ä‘áo, ánh sáng đẹp thì khi xem ảnh, cái mà Ä‘á»™c giả thích thú đầu tiên là phải ná»™i dung rõ ràng, màu sắc bắt mắt. Tôi không phải là người biên tập 100% các bài ảnh trên Zing.vn nhÆ°ng tôi thấy có má»™t thá»±c tế là hiện nay nhiều báo Ä‘iện tá»­ không có người biên tập ảnh, Ä‘iều Ä‘ó sẽ rất khó để sàng lọc chất lượng. Bởi nhiều người duyệt bài của báo Ä‘iện tá»­ không có chuyên môn sâu về ảnh. Nhiều bài ảnh của họ rất hổ lốn, có gì đẩy hết lên, dân phóng viên ảnh chúng tôi gọi là “toàn ảnh rác”.

Tôi là người trá»±c tiếp chỉ đạo thá»±c hiện việc chụp ảnh, đồng thời giám sát chất lượng các đề tài ảnh quan trọng. Tất nhiên không thể Ä‘òi hỏi 100% ảnh trên trang phải đẹp nhÆ°ng hạn chế tối Ä‘a các bức hình kém chất lượng. Đặc biệt, chúng tôi luôn có những quy định thống nhất về việc sá»­ dụng ảnh trên báo, thỉnh thoảng mở lá»›p Ä‘ào tạo hoặc hÆ°á»›ng dẫn riêng cho từng phóng viên. Ngoài các đề tài thời sá»± hằng ngày chúng tôi thường kể những câu chuyện của cuá»™c sống qua các phóng sá»± ảnh. Về biên tập chúng tôi có những nguyên tắc rất rõ ràng, sắp xếp ảnh phải xâu chuá»—i vấn đề khéo léo, có trình tá»±, chú thích ảnh phải bổ sung thông tin bên ngoài bức ảnh giúp người đọc hiểu thêm về câu chuyện, không được phép mô tả lại những gì Ä‘ã hiển nhiên trên ảnh, không được nhồi nhét quá nhiều ảnh bắt Ä‘á»™c giả phải mất thời gian cho những thứ thừa thãi không Ä‘áng. Ngoài ra, phóng viên ảnh phải có tÆ° duy báo chí, có kinh nghiệm và trong mọi hoàn cảnh phải sẵn sàng dấn thân để “săn” Ä‘ược những khoảnh khắc Ä‘áng giá và kỹ năng biên tập tốt để kể những câu chuyện bằng ảnh.

+ Vâng, xin cảm Æ¡n anh!

Bảo Minh (Thá»±c hiện)/Báo Nhà báo và Công luận