Nhà báo Nguyá»…n Thanh Bình – Tổng biên tập báo An Ninh Thủ Ðô Ä‘ã nhấn mạnh nhÆ° vậy trong cuá»™c trò chuyện vá»›i báo Nhà báo & công luận về vấn đề báo chí Ä‘ã đổi má»›i nhÆ° thế nào trong cÆ¡n lốc số hóa.

Ưu tiên tối Ä‘a phát triển báo Ä‘iện tá»­

+ Câu chuyện làm thế nào để không bị lỡ chuyến tàu 4.0 Ä‘ang được đặt ra trong bối cảnh cuá»™c cách mạng số Ä‘ã ảnh hưởng sâu rá»™ng đến cung cách làm báo cÅ©ng nhÆ° tiếp thụ thông tin của công chúng. Quan Ä‘iểm của Tổng Biên tập về vấn đề này nhÆ° thế nào?

- Thú thá»±c là tôi không thích lắm cách nói theo trào lÆ°u “4.0” mà nhiều người hay ví von hiện nay. Vá»›i những gì hiểu biết được và thá»±c tế Ä‘ang phải đối mặt, tôi cho rằng sá»± thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin từ công chúng nằm trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ hiện đại ở má»™t xã há»™i thông tin, thì Ä‘ây là vấn đề Ä‘au đầu của báo chí không chỉ ở Việt Nam, mà cả trên thế giá»›i. Ban đầu, khi báo Ä‘iện tá»­ ra đời và phát triển mạnh, báo in bị ảnh hưởng, sụt giảm số lượng phát hành, nhiều người Ä‘ã tỏ ra lo ngại, nhÆ°ng cÅ©ng có nhiều người vẫn tin báo in còn “sống khỏe” dài dài. Thá»±c tế diá»…n biến Ä‘ã nhanh hÆ¡n nhiều so vá»›i dá»± Ä‘oán của báo giá»›i. Tại Việt Nam, chỉ có má»™t số ít báo Ä‘iện tá»­ Ä‘á»™c lập chiếm lÄ©nh được thị trường, Ä‘Æ°a ra được hÆ°á»›ng Ä‘i phù hợp nhất. Còn lại các báo Ä‘iện tá»­ tại các cÆ¡ quan báo chí đồng thời xuất bản báo in đều loay hoay, thậm chí có phần lúng túng chÆ°a phát triển được Ä‘úng tiềm năng. Có những tờ báo in có số lượng phát hành lá»›n, uy tín cao, nhÆ°ng báo Ä‘iện tá»­ của cÆ¡ quan báo chí Ä‘ó lại có thứ hạng và lượng đọc thấp hÆ¡n nhiều so vá»›i kỳ vọng.

Sá»± bùng nổ của mạng xã há»™i khiến báo in càng gặp khó. Trên thá»±c tế, báo Ä‘iện tá»­ cÅ©ng bị ảnh hưởng từ mạng xã há»™i. Cách tiếp nhận thông tin của bạn đọc Ä‘ã thay đổi mạnh mẽ, gắn vá»›i Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng thông minh. Má»™t khi thói quen của bạn đọc Ä‘ã thay đổi, thì cách tiếp cận, tác nghiệp của các nhà báo tất yếu cÅ©ng phải thay đổi. Má»™t sá»± chuyển dịch không thể khác được.

+ Sá»± Æ°u tiên cho việc duy trì “giữ chân” bạn đọc của báo in hay là chuyện phải “bật lên” đầu tÆ° cho tờ báo Ä‘iện tá»­, Ä‘ang là bài toán mà nhiều cÆ¡ quan báo chí phải lá»±a chọn. Được biết An ninh Thủ Ä‘ô Ä‘ã quyết định chuyển hÆ°á»›ng Æ°u tiên phát triển báo Ä‘iện tá»­ trong giai Ä‘oạn má»›i. Xin tổng biên tập chia sẻ cụ thể hÆ¡n về hÆ°á»›ng Ä‘i này?

- CÅ©ng có thời Ä‘iểm Báo An ninh Thủ Ä‘ô tìm cách “giữ chân” bạn đọc báo in theo cách “ém” thông tin hay, Ä‘á»™c Ä‘áo Ä‘Æ°a báo in trÆ°á»›c, báo Ä‘iện tá»­ sau. NhÆ°ng chúng tôi nhanh chóng nhận ra cách này không còn phù hợp. Và Ban Biên tập Báo Ä‘ã chuyển hÆ°á»›ng tìm cách khác để “giữ chân” bạn đọc báo in, đồng thời Æ°u tiên tối Ä‘a cho báo Ä‘iện tá»­ phát triển.

Má»™t mô hình tạm gọi là “Tòa soạn 3 trong 1” Ä‘ã ra đời. Theo Ä‘ó, các phóng viên phải bám sát địa bàn, khi có thông tin, phải làm ngay tin ban đầu cho Báo Điện tá»­ ANTĐ. Tiếp Ä‘ó khai thác thông tin sâu hÆ¡n để cập nhật trên báo Ä‘iện tá»­ và làm bài cho báo in, chÆ°Æ¡ng trình truyền hình.  Tóm lại là mọi thông tin má»›i nhất, nóng nhất đều được Ä‘Æ°a lên ngay Báo Điện tá»­ ANTĐ. Cạnh tranh thông tin trên báo Ä‘iện tá»­ rất khắc nghiệt, nên nếu thông tin chậm, không có chi tiết má»›i, bạn đọc sẽ không đọc nữa.

+ Hiệu quả từ sá»± quyết liệt chuyển hÆ°á»›ng ấy được Ä‘ón nhận nhÆ° thế nào thÆ°a ông?

- Chuyển từ thói quen, cách làm cÅ© phục vụ báo in, sang hÆ°á»›ng Æ°u tiên báo Ä‘iện tá»­, không Ä‘Æ¡n giản chút nào. Sức ì cố hữu là có, nhất là những cán bá»™, phóng viên lá»›n tuổi, từng nhiều năm làm báo in. Tuy nhiên, dần dần mọi người cÅ©ng nhận thấy không còn con đường nào khác, buá»™c phải thay đổi để tồn tại và giữ bạn đọc.

Những kết quả thu được rất Ä‘áng khích lệ. Báo Điện tá»­ ANTĐ hiện có lượng bạn đọc và thứ hạng đứng đầu trong báo chí Hà Ná»™i và trong hệ thống báo chí của lá»±c lượng Công an nhân dân. Giá trị kinh tế thu được thông qua báo Ä‘iện tá»­ cÅ©ng tăng nhiều, tuy nhiên vẫn còn xa vá»›i những gì chúng tôi mong muốn.

Thông tin chỉ được đăng tải khi Ä‘ã qua kiểm chứng, từ ít nhất 2 nguồn Ä‘á»™c lập

+ Sức ép của mạng xã há»™i đối vá»›i báo chính thống hiện là rất lá»›n. Tuy nhiên, do thông tin trên mạng xã há»™i nhanh nhÆ°ng nhiều khi không chính xác, là tin đồn nhảm vá»›i mục Ä‘ích xấu… nên Ä‘ó chính là “cá»­a” để các báo chính thống nhÆ° An ninh Thủ Ä‘ô chiếm lÄ©nh và phát triển. Câu chuyện kiểm chứng thông tin được quán triệt và định hÆ°á»›ng nhÆ° thế nào tại tòa soạn, thÆ°a Tổng Biên tập?

- NhÆ° Ä‘ã phân tích, sức ép từ mạng xã há»™i là vô cùng lá»›n vá»›i báo chí chính thống. Vá»›i 1 chiếc Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng thông minh có kết nối mạng và má»™t tài khoản cá nhân trên mạng xã há»™i, ai cÅ©ng có thể Ä‘Æ°a các thông tin lên mạng. Có người nói vui là má»—i người tham gia mạng xã há»™i đều là “Tổng biên tập” mà tài khoản cá nhân là “trang thông tin” trong hệ thống “báo Ä‘iện tá»­” khổng lồ. CÅ©ng chính vì bất kỳ ai cÅ©ng có thể Ä‘Æ°a thông tin, nên trên mạng xã há»™i “vàng thau” lẫn lá»™n. Có nhiều thông tin chính xác, nhÆ°ng tá»· lệ tin giả (fake news), tin không đầy đủ, tin sai trên mạng xã há»™i rất nhiều. Chúng tôi xác định báo chí không thể đặt ra mục tiêu chạy Ä‘ua tốc Ä‘á»™ vá»›i mạng xã há»™i. NhÆ°ng tính chính thống, luôn Ä‘Æ°a tin chính xác, có trách nhiệm của báo chí, khiến bạn đọc vẫn tìm đến Báo Điện tá»­ ANTĐ để kiểm tra chéo thông tin, sau khi đọc tin trên mạng xã há»™i.

Mạng xã há»™i là má»™t nguồn thông tin gợi mở cho phóng viên, tuy nhiên nếu phóng viên, biên tập viên chỉ bám vào mạng xã há»™i để Ä‘Æ°a tin thì Ä‘ó không phải là phÆ°Æ¡ng thức làm báo phù hợp. Vì thế, Ban Biên tập Báo ANTĐ luôn quán triệt đến tất cả cán bá»™ chiến sÄ©, phóng viên, biên tập viên, khi phát hiện các vấn đề nóng, được nhiều người quan tâm thì tổ chức xác minh, làm rõ. Thông tin chỉ được đăng tải khi Ä‘ã qua kiểm chứng, xác thá»±c từ ít nhất 2 nguồn Ä‘á»™c lập. 

+ Ká»· nguyên của thông tin đại chúng và cÆ¡n lốc toàn cầu hóa, không chỉ là chuyện cạnh tranh vá»›i nhau mà còn cạnh tranh vá»›i mạng xã há»™i...Tận dụng lợi thế cÅ©ng là cách chá»›p cÆ¡ há»™i, ông có chiến lược gì cho những bÆ°á»›c Ä‘i tiếp theo để phục vụ công chúng tốt hÆ¡n nữa, thÆ°a Tổng Biên tập?

- NhÆ° tôi Ä‘ã nói, bạn đọc của báo ANTĐ từ lâu Ä‘ã không còn đặc thù, bó hẹp. TrÆ°á»›c Ä‘ây rất lâu, báo ANTĐ chuyên về mảng ná»™i chính, vá»›i thông tin chủ yếu là các vụ việc chủ yếu liên quan tá»›i ngành công an. NhÆ°ng báo in ANTĐ Ä‘ã phát hành số đầu tiên 42 năm rồi, báo Điện tá»­ ANTĐ Ä‘ã hoạt Ä‘á»™ng 11 năm, ChÆ°Æ¡ng trình truyền hình An ninh ATV Ä‘ã phát sóng hÆ¡n 8 năm. Thông tin trên cả ba loại hình báo chí của An ninh Thủ Ä‘ô Ä‘ã có sá»± chuyển hÆ°á»›ng từ rất lâu rồi. Diện tích, thời lượng dành cho thông tin các vụ việc ná»™i chính chỉ chiếm má»™t phần nhỏ trên các loại hình truyền thông của báo ANTĐ. Nói cách khác, báo ANTĐ Ä‘ã thá»±c sá»± trở thành tờ báo vá»›i thông tin Ä‘a dạng, nổi bật cả về chính trị, xã há»™i, kinh tế, an ninh trật tá»±, quốc phòng, văn hóa, thể thao, và cả các vấn đề quốc tế. 

Báo ANTĐ sẽ tiếp tục Ä‘i theo hÆ°á»›ng này, nhÆ°ng sẽ có những Ä‘iều chỉnh để quy trình tác nghiệp được hiệu quả hÆ¡n, thông tin đến vá»›i bạn đọc nhanh hÆ¡n, hay hÆ¡n, chính xác hÆ¡n, Ä‘áp ứng nhu cầu tìm kiếm thông tin ngày càng Ä‘a dạng và chuyên sâu hÆ¡n của bạn đọc. Chúng tôi cÅ©ng Ä‘ang manh nha triển khai thá»­ nghiệm má»™t số mô hình má»›i trong sản xuất tin tức, kinh doanh báo chí để có thêm bạn đọc, nguồn thu nhằm tiếp tục phát triển tờ báo.

+ Vâng, xin cảm Æ¡n ông!

Theo Hà Vân/Báo Nhà báo và Công luận Công luận