Xông xáo, nhiệt huyết, tích cá»±c tham gia nhiều cuá»™c thi và cÅ©ng không ít lần Ä‘oạt giải. Lần Ä‘oạt giải này có Ä‘em đến cho anh cảm xúc nào má»›i mẻ?

Vá»›i bất cứ cuá»™c thi nào, người dá»± thi cÅ©ng đều muốn được tham gia má»™t cách vui vẻ. Nếu có giải nữa thì càng vui. Còn vá»›i tôi, Ä‘oạt giải Nhì cuá»™c thi viết “Hào khí Trường SÆ¡n” là má»™t thành công ngoài mong đợi. Tôi rất vui sÆ°á»›ng, tá»± hào vì sau những cố gắng, mình Ä‘ã có thành công, thành quả và được ghi nhận của Ban tổ chức.

Việc tìm ra nhân vật từng tham gia chiến trận trên con đường Trường SÆ¡n huyền thoại và “dá»±ng” lại má»™t cách sinh Ä‘á»™ng nhất về chân dung của họ thá»±c cÅ©ng không dá»… dàng đối vá»›i những người của thế hệ trẻ hôm nay, thÆ°a nhà báo?

Đúng là nhÆ° vậy. Khi đọc thể lệ của cuá»™c thi, tôi nghÄ© là mình có thể tham dá»± được, bởi tôi là người Ä‘i nhiều, có thể tìm được các nhân chứng lịch sá»­, những cá»±u chiến binh, cá»±u thanh niên xung phong, hoặc cá»±u giao liên Ä‘ã trá»±c tiếp tham gia chiến đấu ở cung đường mòn Trường SÆ¡n – Đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Thá»±c tế, tôi tìm được nhiều nhân vật hÆ¡n so vá»›i dá»± kiến của mình và đều là những nhân vật hay, xứng Ä‘áng cả. Tuy nhiên má»—i người ở má»™t nÆ¡i, nhÆ° ở Bắc Ninh, Nghệ An, Hà Ná»™i, Hà TÄ©nh, Quảng Nam.

Trong số Ä‘ó, tôi lá»±a chọn họa sÄ© Đức Dụ, hiện sống ở làng Ngọc Hà, Hà Ná»™i. Bài này có tít: “Trường SÆ¡n - Tranh ký họa và tinh thần người lính”, và Ä‘ã may mắn Ä‘oạt giải Nhì. Nhắc đến hoạ sÄ© Nguyá»…n Đức Dụ là người ta nhắc đến 400 bức ký họa về Trường SÆ¡n mà không phải ai cÅ©ng có. Ông từng tá»± tin nói rằng, vá»›i số lượng nhiều nhÆ° vậy, đảm bảo không họa sÄ© nào có được. Vì gần mười năm họa sÄ© Đức Dục trá»±c tiếp vẽ trong chiến trường, nÆ¡i bom đạn ác liệt. Họa sÄ© Đức Dụ tâm sá»± vá»›i tôi: “Nhắc đến chiến trường Trường SÆ¡n là người ta hình dung ra máu lá»­a, chết chóc, bom đạn. Tôi và những người đồng Ä‘á»™i chỉ cần nhìn lại những bức tranh này, là hình dung ra nó được vẽ ở Ä‘âu, về vùng đất nào và quang cảnh khi Ä‘ó của nó. Thá»±c sá»±, Ä‘ây là kho tÆ° liệu quý mà tôi may mắn có được”.

Họa sÄ© Đức Dụ cÅ©ng là má»™t người đặc biệt. Ông hồn hậu, tài giỏi. Tiếp xúc vá»›i ông và nghe kể chuyện bá»™ Ä‘á»™i ta chiến đấu ở Trường SÆ¡n, vượt lên bao gian khổ, người được sinh ra ở thời bình nhÆ° tôi có thể hình dung được về má»™t thời, vá»›i rất nhiều  mất mát, hy sinh nhÆ°ng cÅ©ng đầy chất anh hùng.

Đến nay họa sÄ© Đức Dụ có hÆ¡n chục cuá»™c triển lãm. Trong Ä‘ó, 8 triển lãm tranh về Trường SÆ¡n, 1 triển lãm tranh về quê hÆ°Æ¡ng, 1 triển lãm tranh về dầu khí… Các cuá»™c triển lãm tranh của ông vá»›i những bức vẽ về chiến trường ám mùi thuốc súng, mùi khét lẹt của những khu rừng nhiệt Ä‘á»›i cháy trụi Ä‘en Ä‘úa bởi chất Ä‘á»™c hoá học của kẻ thù trải xuống. Tranh của Đức Dụ Ä‘ã thu hút sá»± chú ý của nhiều người yêu tranh trong và ngoài nÆ°á»›c, nhất là các cá»±u chiến binh. Vá»›i tác phẩm này, tôi thấy mình Ä‘ã viết khá cảm xúc, lá»™t tả được má»™t cá tính, má»™t sá»± cống hiến. Chính nhân vật Ä‘ã truyền cảm hứng cho ngòi bút của tôi.

Theo thông tin từ Ban tổ chức, hình nhÆ° anh không chỉ tham dá»± cuá»™c thi vá»›i má»™t tác phẩm “Trường SÆ¡n - Tranh ký họa và tinh thần người lính”?

Đúng vậy, nhân vật thứ hai mà tôi viết là về Anh hùng lá»±c lượng vÅ© trang nhân dân Nguyá»…n Viết Sinh ở huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Ông Sinh Ä‘ã được trao bằng ká»· lục Việt Nam “Người chiến sÄ© giao liên Trường SÆ¡n gùi thồ hàng và dẫn quân vá»›i tổng Ä‘oạn đường dài nhất”. Ký ức của ông ngồn ngá»™n, sắc nét về má»™t thời hào hùng khiến tôi xúc Ä‘á»™ng. Vượt trên hết mọi khó khăn, những người lính nhÆ° ông Sinh Ä‘ã làm được những Ä‘iều tưởng chừng không thể. Đó là bảng thành tích: Năm 1962: gùi 13.553kg hàng trên Ä‘oạn đường 10.196km; năm 1963: gùi 9.365kg hàng và khiêng 23 cáng thÆ°Æ¡ng; năm 1964: mang vác 11.445kg, thồ 8.230kg, khiêng 62 ca thÆ°Æ¡ng binh trên Ä‘oạn đường 10.982km...

Thá»±c ra không phải ở cuá»™c thi này má»›i có dòng văn học, báo chí viết về Trường SÆ¡n mà trÆ°á»›c Ä‘ó Ä‘ã có rất nhiều tác phẩm viết về địa danh huyền thoại này. Anh Ä‘ánh giá thế nào về những tác phẩm ấy và những tác phẩm trong cuá»™c thi này?

Những năm qua, cung đường Trường SÆ¡n huyền thoại Ä‘ã được quan tâm bởi các nhà khoa học, nghiên cứu lịch sá»­, giá»›i báo chí. Nhiều há»™i thảo Ä‘ã diá»…n ra. Nhiều nhà báo Ä‘ã về lại chiến trường xÆ°a, tìm hiểu, tìm các nhân chứng, những tấm gÆ°Æ¡ng anh hùng, chiến sÄ© trong giai Ä‘oạn mở đường, tải lÆ°Æ¡ng, giao liên, bảo vệ đường, trá»±c tiếp chiến đấu…Thậm chí, sau ngày thống nhất non sông, còn có má»™t dòng văn học về Trường SÆ¡n nữa. Trong Ä‘ó có không ít tác giả vào Trường SÆ¡n “tham chiến”, họ Ä‘ã cho ra đời nhiều tác phẩm về Trường SÆ¡n nhÆ°: Nguyá»…n Đình Thi, Nguyá»…n Thị NhÆ° Trang, Nguyá»…n Khải, Xuân Sách, Phạm Ngọc Cảnh, Ngô Văn Phú... Há»™i Nhà văn Việt Nam, Bá»™ Giao thông Vận tải, và nhiều cÆ¡ quan chức năng cÅ©ng Ä‘ã tổ chức các cuá»™c thi viết văn chÆ°Æ¡ng, báo chí về Trường SÆ¡n, khai thác ở nhiều khía cạnh, sinh Ä‘á»™ng, chân thá»±c, ca ngợi tinh thần bất khuất anh dÅ©ng của con người Việt Nam.

Có má»™t Ä‘iều rất vui nữa là, cách Ä‘ây vài năm, Há»™i Truyền thống Trường SÆ¡n đường Hồ Chí Minh Việt Nam Ä‘ã thành lập và cho ra mắt Há»™i Văn học – Nghệ thuật Trường SÆ¡n, để không chỉ Ä‘áp ứng nguyện vọng của những chiến sÄ© - văn nghệ sÄ© Trường SÆ¡n mà còn thể hiện tầm nhìn và sá»± phát triển về tổ chức của Há»™i Truyền thống Trường SÆ¡n đường Hồ Chí Minh Việt Nam. Việc ra đời của Há»™i Văn học- Nghệ thuật Trường SÆ¡n hôm nay không chỉ là má»™t bÆ°á»›c phát triển má»›i, tập hợp và phát triển lá»±c lượng há»™i viên đặc thù của Há»™i Truyền thống Trường SÆ¡n đường Hồ Chí Minh Việt Nam, mà còn mở ra những Ä‘iều kiện má»›i cho các há»™i viên làm công tác văn học nghệ thuật phát huy tiềm năng, trí tuệ, tiếp tục có những sáng tạo má»›i, góp phần tôn vinh hình ảnh Trường SÆ¡n, hình ảnh xây dá»±ng và phát triển Há»™i trong cuá»™c sống hôm nay.

Tôi nghÄ©, qua cuá»™c thi lần này, các nhà báo, các cá»±u chiến binh, những người trá»±c tiếp chiến đấu ở cung đường này má»™t lần nữa được tìm lại ký ức, được tá»± hào, được tôn vinh những tấm gÆ°Æ¡ng anh hùng, những người thầm lặng anh dÅ©ng góp phần làm nên hòa bình của dân tá»™c hôm nay.

Xin trân trọng cảm Æ¡n anh!

Theo Thiên An/Báo Nhà báo & Công luận (thá»±c hiện)