Ảnh minh họa

Trong khi nhiều cÆ¡ quan báo chí thá»±c hiện Ä‘úng quy định này, thì vẫn còn không ít tạp chí Ä‘iện tá»­ “biết vậy, hiểu vậy mà không làm vậy”. Do Ä‘ó, Ä‘ã đến lúc cần phải chấn chỉnh những hiện tượng lệch lạc của nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­ hiện nay.

Nhức nhối tình trạng có “sinh” mà không có “dưỡng”

Nhận định về những sai phạm tràn lan của nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­ trong thời gian gần Ä‘ây, má»™t chuyên gia nghiên cứu báo chí ví von rằng, nó chẳng khác nào hiện tượng có “sinh” mà không có “dưỡng”. Điều Ä‘ó được hiểu là, cÆ¡ quan chủ quản là các tổ chức hiệp há»™i, há»™i nghề nghiệp muốn có má»™t “cÆ¡ quan ngôn luận” để khẳng định vị thế, vai trò, tiếng nói của mình trong xã há»™i nên Ä‘ã xin cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c cấp giấy phép cho tạp chí Ä‘iện tá»­, nhÆ°ng không ít tạp chí Ä‘iện tá»­ ngay từ đầu hoạt Ä‘á»™ng Ä‘ã ở trong tình trạng “ba không”: Không trụ sở, không biên chế, không kinh phí. Vì vậy, nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­ muốn tồn tại thì phải tìm mọi cách “xoay xở” để có nguồn thu duy trì hoạt Ä‘á»™ng của mình, thậm chí có tạp chí Ä‘iện tá»­ phải trích cả má»™t phần nguồn thu để “nuôi” lại cÆ¡ quan chủ quản.

Ông Nguyá»…n Bằng VÅ©, Trưởng phòng Thanh tra-Pháp chế, Cục Báo chí (Bá»™ TT&TT) cho biết, thời gian qua, nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­ có biểu hiện cố tình lách luật, hiểu sai luật, làm lẫn lá»™n, lu mờ ranh giá»›i giữa báo Ä‘iện tá»­ và tạp chí Ä‘iện tá»­. Thậm chí có trường hợp nhờn luật. Vì có tạp chí Ä‘iện tá»­ sẵn sàng ná»™p phạt vi phạm hành chính Ä‘ôi ba chục triệu đồng do thông tin sai sá»± thật, hoạt Ä‘á»™ng trái tôn chỉ, mục Ä‘ích, nhÆ°ng “món lời” họ thu được từ những vệt bài “dọa dẫm, Ä‘ánh đấm” doanh nghiệp lên đến vài trăm triệu đồng. Suy nghÄ© và hành Ä‘á»™ng lệch lạc nhÆ° vậy làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của giá»›i báo chí nÆ°á»›c nhà.   Theo đại diện lãnh đạo Ban Kiểm tra Há»™i Nhà báo Việt Nam, để “nối dài cánh tay” của mình, nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­ thành lập văn phòng đại diện, cá»­ không ít phóng viên thường trú, cá»™ng tác viên trên nhiều địa bàn của cả nÆ°á»›c. Trong khi phóng viên, cá»™ng tác viên ở các tạp chí Ä‘iện tá»­ này không chú trọng thông tin, tuyên truyền những vấn đề trong phạm vi lÄ©nh vá»±c của tổ chức mình, thì lại “rất thích” tìm đến những doanh nghiệp, tổ chức, địa phÆ°Æ¡ng có nghi vấn sai phạm để “truy vấn” mà thá»±c chất nhằm vòi vÄ©nh, dọa dẫm, tống tiền. Có tạp chí Ä‘iện tá»­ tuyển chọn cả những người không đủ tiêu chuẩn, thậm chí từng bị ká»· luật, sa thải, bị thu thẻ nhà báo ở các cÆ¡ quan báo chí khác, nhÆ°ng người đứng đầu tạp chí Ä‘ã tá»± ý cấp giấy giá»›i thiệu để trống ná»™i dung làm việc, ký Ä‘óng dấu sẵn để đối tượng này tùy ý sá»­ dụng khi tác nghiệp. Có tạp chí Ä‘iện tá»­ còn tùy tiện cấp thẻ phóng viên, thẻ cá»™ng tác viên không Ä‘úng quy định, có hình thức giống nhÆ° thẻ nhà báo do Bá»™ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) cấp và thẻ há»™i viên do Há»™i Nhà báo Việt Nam cấp.

Theo ông Trần Thanh Lâm, Vụ trưởng Vụ Báo chí-Xuất bản (Ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng), hiện tượng “báo hóa” tạp chí Ä‘iện tá»­ diá»…n ra ở nhiều cÆ¡ quan báo chí là xu hÆ°á»›ng rất Ä‘áng lo ngại, có nguy cÆ¡ làm xói mòn bản chất báo chí cách mạng Việt Nam. Má»™t số tạp chí Ä‘iện tá»­ có dấu hiệu bị tác Ä‘á»™ng, chi phối bởi lợi ích nhóm; thậm chí Ä‘ã có dấu hiệu tÆ° nhân tham gia liên kết, đầu tÆ°, chi phối hoạt Ä‘á»™ng và ná»™i dung tin, bài của tạp chí Ä‘iện tá»­. Má»™t bá»™ phận người làm báo trong các cÆ¡ quan báo chí (trong Ä‘ó có báo Ä‘iện tá»­, tạp chí Ä‘iện tá»­) Ä‘ã có những thông tin sai sá»± thật, thổi phồng khuyết Ä‘iểm, mặt trái của xã há»™i, viết trái quan Ä‘iểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nÆ°á»›c. Đây là những biểu hiện “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa” không thể xem thường.

Sá»›m khắc phục những hiện tượng lệch lạc của các tạp chí Ä‘iện tá»­

TrÆ°á»›c khi xin phép thành lập các tạp chí Ä‘iện tá»­, cÆ¡ quan chủ quản là các tổ chức há»™i chính trị-xã há»™i, tổ chức xã há»™i-nghề nghiệp, tổ chức xã há»™i đều cam kết vá»›i cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c cấp giấy phép hoạt Ä‘á»™ng báo chí là tuân thủ, thá»±c hiện Ä‘úng tôn chỉ, mục Ä‘ích Ä‘ã quy định. Cam kết là vậy, nhÆ°ng không ít tạp chí Ä‘iện tá»­ chỉ sau má»™t thời gian hoạt Ä‘á»™ng dần Ä‘i chệch khỏi “quỹ đạo”, thậm chí có tạp chí Ä‘iện tá»­ liên tiếp có những hành vi vi phạm pháp luật về báo chí và thông tin trên internet.

Má»™t trong những nguyên nhân dẫn đến thá»±c trạng Ä‘ó là do cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c chÆ°a tiên lượng được những vấn đề phát sinh phức tạp sau khi cấp phép cho nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­; công tác giám sát, kiểm tra của cÆ¡ quan có thẩm quyền chÆ°a được coi trọng Ä‘úng mức; cÆ¡ quan chủ quản báo chí có biểu hiện buông lỏng quản lý, thậm chí “khoán trắng” cho cÆ¡ quan báo chí và không đủ nguồn lá»±c, kinh phí để duy trì hoạt Ä‘á»™ng của tạp chí Ä‘iện tá»­.

Ông LÆ°u Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí (Bá»™ TT&TT) cho rằng, do phÆ°Æ¡ng thức thông tin nhÆ° báo Ä‘iện tá»­ nên các tạp chí Ä‘iện tá»­ cÅ©ng chịu áp lá»±c về thời lượng tin, bài phải nhanh, dẫn đến quy trình thẩm định tin, bài làm chÆ°a chặt chẽ, thông tin sá»­a, gỡ nhiều. Thêm vào Ä‘ó là áp lá»±c về kinh tế, các tạp chí Ä‘iện tá»­ phải tá»± chủ tài chính nên luôn tìm các vấn đề ná»™i dung có tính chất giật gân, câu khách, xoáy nhiều vào tiêu cá»±c cốt làm sao để thu hút bạn đọc, thu hút quảng cáo. Sai tôn chỉ, mục Ä‘ích và thông tin sai sá»± thật xúc phạm uy tín cá nhân, tổ chức là vấn đề nổi cá»™m ở nhiều tạp chí Ä‘iện tá»­ hiện nay, do vậy, cần phải có biện pháp, chế tài đủ mạnh để chấn chỉnh, khắc phục kịp thời những hiện tượng lệch lạc này.

Đây cÅ©ng là yêu cầu cấp bách mà Ä‘ồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bá»™ Chính trị, Bí thÆ° Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng Ä‘ã nêu tại Há»™i nghị báo chí toàn quốc tổng kết công tác năm 2018, triển khai nhiệm vụ năm 2019: “Bá»™ TT&TT cần gấp rút xây dá»±ng bá»™ công cụ định tính, định lượng cụ thể nhằm phân biệt rõ báo Ä‘iện tá»­ vá»›i tạp chí Ä‘iện tá»­; chỉ đạo, định hÆ°á»›ng kịp thời nhằm chặn đứng, xá»­ lý thật nghiêm khắc tình trạng “báo hóa” tạp chí Ä‘iện tá»­, trang thông tin Ä‘iện tá»­-má»™t vấn đề rất bức thiết trong công tác quản lý báo chí, truyền thông hiện nay”.

Theo PGS, TS Đỗ Thị Thu Hằng, Viện trưởng Viện Báo chí (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), tạp chí chủ yếu đăng tải những thông tin chuyên sâu mang tính nghiên cứu, khoa học, tổng kết kinh nghiệm, trao đổi học thuật, hÆ°á»›ng dẫn nghiệp vụ chuyên ngành. Tạp chí sá»­ dụng các thể loại chính nhÆ° chuyên luận, bình luận, tin tức khoa học, Ä‘iều tra khoa học; chứ không sá»­ dụng các thể loại báo chí nhÆ° tin tức thông tấn, phóng sá»±, Ä‘iều tra, phản ánh… nhÆ° má»™t tờ báo.  

Nếu nhÆ° thông tin của tạp chí mang tính chất khoa học, chiều sâu lý lẽ, nâng tầm trí tuệ cho người đọc, thì thông tin báo chí chủ yếu tập trung ở phần tin tức thời sá»±, phản ánh, Ä‘iều tra các vấn đề dÆ° luận xã há»™i quan tâm. Vì vậy, các tạp chí Ä‘iện tá»­ cần phải xây dá»±ng, thá»±c hiện Ä‘úng, sát vá»›i các tiêu chí nhÆ° tạp chí in. Yêu cầu này cÅ©ng được xác định cụ thể tại Quyết định số 362-QĐ/TTg ngày 3-4-2019 của Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025: “Tạp chí Ä‘iện tá»­ phải thể hiện Ä‘úng tính chất tạp chí, không được sá»­ dụng giấy phép xuất bản tạp chí Ä‘iện tá»­ để xuất bản báo Ä‘iện tá»­”.

Má»™t việc cần làm hiện nay là các cÆ¡ quan chức năng cần tăng cường rà soát, phát hiện những tạp chí Ä‘iện tá»­ có tên miền không rõ ràng, tên gọi không sát vá»›i tôn chỉ, mục Ä‘ích và đối tượng phục vụ, dá»… gây nhầm lẫn cho Ä‘á»™c giả, dá»… làm lu mờ ranh giá»›i giữa tạp chí Ä‘iện tá»­ và báo Ä‘iện tá»­; kiên quyết chấn chỉnh, xá»­ phạt những tạp chí Ä‘iện tá»­ có nhiều sai phạm, hÆ¡n thế phải quyết liệt thu hồi giấy phép hoạt Ä‘á»™ng báo chí đối vá»›i những trường hợp tái phạm nhiều lần.

Trên phÆ°Æ¡ng diện quản lý vÄ© mô, để phần nào giảm bá»›t khó khăn về kinh phí hoạt Ä‘á»™ng, Nhà nÆ°á»›c cần sá»›m nghiên cứu, ban hành những cÆ¡ chế, chính sách phù hợp để góp phần há»— trợ má»™t phần nguồn lá»±c, tạo Ä‘iều kiện thuận lợi hÆ¡n cho các tạp chí Ä‘iện tá»­ hoạt Ä‘á»™ng Ä‘úng tôn chỉ, mục Ä‘ích, thá»±c hiện tốt sứ mệnh, trách nhiệm chính trị của mình, qua Ä‘ó góp phần làm giàu đời sống văn hóa, tinh thần cho xã há»™i.

Cần thống nhất nhận thức rằng, việc chấn chỉnh, xá»­ lý các tạp chí Ä‘iện tá»­ thá»±c hiện không Ä‘úng tôn chỉ, mục Ä‘ích không phải là hạn chế, ngăn cản quyền tá»± do thông tin, tá»± do ngôn luận nhÆ° má»™t số thông tin rêu rao trên mạng xã há»™i, mà Ä‘ây là việc làm cần thiết nhằm góp phần làm lành mạnh hóa môi trường thông tin báo chí, làm trong sạch hóa đời sống báo chí trong nÆ°á»›c, qua Ä‘ó bảo đảm cho nền báo chí Việt Nam phát triển theo hÆ°á»›ng cách mạng, chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn, phục vụ đắc lá»±c sá»± nghiệp xây dá»±ng và bảo vệ Tổ quốc.

Theo: Báo Quân Ä‘á»™i nhân dân