Ảnh mình hoạ: Internet.
Thống kê từ các khảo sát cho biết, hiện tổng lượng truy cáºp internet (in-tÆ¡-nét) trên toàn cầu táºp trung vào khoảng 150 công ty, chá»§ yếu là cá»§a Mỹ, như Facebook, Google, Yahoo, Twitter. Còn tại các quốc gia, nhất là các quốc gia Ä‘ang phát triển, mạng xã há»™i lại trở thành thách thức đối vá»›i quản lý hành chính và kỹ thuáºt. Thá»±c tế cho thấy, khi mạng xã há»™i được sá» dụng vì lợi ích chung cá»§a xã há»™i sẽ Ä‘em lại nhiá»u hiệu ứng tích cá»±c, giúp kết nối má»i ngưá»i; cÅ©ng là má»™t kênh ma-két-tinh, kinh doanh hiệu quả, giúp nắm bắt thông tin, và là má»™t kênh giải trí hữu ích. Äáng chú ý, vá»›i sá»± ưu việt cá»§a các thiết bị thông tin cá nhân (như Ä‘iện thoại thông minh - smartphone), mạng xã há»™i có khả năng tiếp cáºn từng cá thể ở má»i lúc, má»i nÆ¡i, có thể tạo nên “bản sao” cá»§a Ä‘á»i sống thá»±c trên “không gian ảo”.
Trên phương diện nhất định, mạng xã há»™i Ä‘ã làm hình thành má»™t lá»›p công dân mạng làm truyá»n thông qua việc tá»± đăng tải thông tin, chia sẻ, bình luáºn, giúp nâng cao nháºn thức, kỹ năng, phát triển trí tuệ… Song, từ các nguyên nhân khác nhau mà bên cạnh mặt tích cá»±c, mạng xã há»™i cÅ©ng sá»›m bá»™c lá»™ nhiá»u bất cáºp, tác động tiêu cá»±c, ảnh hưởng trá»±c tiếp đến má»i mặt cá»§a Ä‘á»i sống. Chỉ riêng vá» chính trị - xã há»™i, mạng xã há»™i Ä‘ã làm phức tạp, gây tai há»a cho nhiá»u quốc gia. Chẳng hạn, các biến động chính trị xã há»™i ở Bắc Phi, Trung Äông Ä‘á»u có sá»± tham gia, hoặc chá»§ động, hoặc bị động cá»§a các tổ chức, cá nhân sá» dụng mạng xã há»™i làm công cụ để truyá»n bá thông tin, liên lạc và tổ chức hoạt động. Những ngưá»i tham gia cuá»™c bạo động đưá»ng phố vào tháng 8-2011 ở Anh, cuá»™c xuống đưá»ng “chiếm phố Wall” ở Mỹ, biểu tình ở Hồng Công (Trung Quốc) gần Ä‘ây, và hoạt động tương tá»± tại nhiá»u nước khác Ä‘á»u sá» dụng Facebook, Twitter như “vÅ© khí” lợi hại để quảng bá cái gá»i là “giá trị dân chá»§”, thúc đẩy “cách mạng mầu”, tổ chức láºt đổ hoặc thay đổi thể chế ở má»™t số nước.
Vá»›i Việt Nam, gần Ä‘ây, mạng xã há»™i như Ä‘ã trở thành môi trưá»ng để má»™t số ngưá»i truyá»n bá luáºn Ä‘iệu sai trái, đưa ra thông tin xấu độc, gây hại, công bố phát ngôn gây thù háºn; đồng thá»i bị má»™t số ngưá»i lợi dụng để thể hiện hành vi phản văn hóa, vi phạm thuần phong mỹ tục, sá» dụng ngôn từ tục tÄ©u để thóa mạ, chá»i bá»›i ngưá»i không có cùng quan Ä‘iểm. Má»™t số trưá»ng hợp, khi đến vá»›i công chúng, mạng xã há»™i còn làm cho thông tin chính thống bị nhiá»…u loạn, ảnh hưởng xấu đến tráºt tá»±, an ninh xã há»™i. Có thể nói, mạng xã há»™i Ä‘ang giống như “mê hồn tráºn”, làm cho con ngưá»i khó phân biệt Ä‘âu là tin tháºt, Ä‘âu là tin giả... Và nổi lên trong Ä‘ó là việc má»™t mặt các thế lá»±c thù địch lợi dụng mạng xã há»™i để hô hào tụ táºp Ä‘ông ngưá»i phản đối chá»§ trương, chính sách cá»§a Äảng và Nhà nước, cố gắng kích động dư luáºn, biến bức xúc thành bạo động, khiến sinh hoạt xã há»™i trở nên phức tạp; mặt khác, há» triệt để lợi dụng mạng xã há»™i để hình thành cái gá»i là “truyá»n thông độc láºp”, tách khá»i sá»± quản lý cá»§a Nhà nước; thá»±c hiện các thá»§ Ä‘oạn tuyên truyá»n phá hoại tư tưởng, kích động tâm lý hoài nghi vá»›i chính quyá»n, thổi bùng bức xúc trong nhân dân để tạo Ä‘iá»u kiện, môi trưá»ng thá»±c hiện “cách mạng mầu”; đồng thá»i cổ xúy cho các luáºn Ä‘iệu dân chá»§, nhân quyá»n, Ä‘òi tá»± do biểu tình, tá»± do ngôn luáºn, tá»± do láºp há»™i, tá»± do báo chí, tá»± do tôn giáo theo quan Ä‘iểm phương Tây để phục vụ cho “diá»…n biến hòa bình”, thúc đẩy “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa”. Do Ä‘ó, chá»§ động ngăn chặn hiểm há»a từ mặt trái cá»§a mạng xã há»™i Ä‘ã trở thành yêu cầu cấp thiết trong công cuá»™c xây dá»±ng và bảo vệ Tổ quốc, vá»›i các giải pháp mạnh mẽ, đồng bá»™, hiệu quả... Cụ thể như:
Má»™t là, tuyên truyá»n, giáo dục nâng cao trách nhiệm, ý thức tuân thá»§ pháp luáºt cho má»—i ngưá»i khi sá» dụng mạng xã há»™i. Äây là vấn đỠcó ý nghÄ©a quyết định, vì sá»± lệch lạc trong nháºn thức vá» chính trị, kinh tế, văn hóa, xã há»™i sẽ dẫn đến ngá»™ nháºn, sai lầm trong hành vi và làm cho an ninh, tráºt tá»± có thể chứa đựng mối nguy hiểm tiá»m tàng. Do Ä‘ó, cần chá»§ động, tích cá»±c tuyên truyá»n, giáo dục, giúp má»i ngưá»i nháºn thức được tác động tiêu cá»±c từ âm mưu, thá»§ Ä‘oạn cá»§a các thế lá»±c thù địch, không vô tình tiếp tay cho hoạt động chống phá, và các hành vi tiêu cá»±c, phản cảm, thiếu văn hóa trên mạng xã há»™i.
Quá trình tuyên truyá»n, giáo dục nâng cao trách nhiệm, ý thức tuân thá»§ pháp luáºt khi sá» dụng mạng xã há»™i cần gắn chặt vá»›i tuyên truyá»n, thá»±c hiện hiệu quả Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 27-7-2010 cá»§a Ban Bí thư T.Ư Äảng (khóa X) vá» “Chống sá»± xâm nháºp cá»§a các sản phẩm văn hóa độc hại gây há»§y hoại đạo đức xã há»™i”; Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9-6-2014 cá»§a Há»™i nghị Trung ương 9 (khóa XI) “Vá» xây dá»±ng và phát triển văn hóa, con ngưá»i Việt Nam Ä‘áp ứng yêu cầu phát triển bá»n vững đất nước”; và má»™t ná»™i dung quan trá»ng được khẳng định trong Văn kiện Äại há»™i XII cá»§a Äảng là: “Chú trá»ng công tác quản lý các loại hình thông tin trên internet để định hướng tư tưởng và thẩm mỹ cho nhân dân, nhất là cho thanh niên, thiếu niên”; đồng thá»i tăng cưá»ng giám sát và phát hiện thông tin sai phạm; đổi má»›i phương thức tuyên truyá»n cá»§a hệ thống truyá»n thông; cung cấp cáºp nháºt, thưá»ng xuyên các văn bản pháp luáºt cùng quan Ä‘iểm chính thức cá»§a Äảng và Nhà nước trên các phương tiện truyá»n thông đại chúng giúp định hướng ngưá»i sá» dụng mạng xã há»™i trước các vấn đỠnhạy cảm; xây dá»±ng ý thức công dân và phong cách văn hóa khi tham gia mạng xã há»™i.
Hai là, hoàn thiện hệ thống pháp luáºt phù hợp để quản lý internet trên cÆ¡ sở hành lang pháp lý là Luáºt An ninh mạng và các luáºt, bá»™ luáºt liên quan. Tuy nhiên, vá»›i sá»± phát triển nhanh chóng cá»§a internet, nhất là mạng xã há»™i, luôn có thể xuất hiện má»™t (những) vấn đỠmá»›i, dá»… làm cho má»™t số quy định pháp luáºt trở nên lạc háºu, bất cáºp hoặc không còn phù hợp, vì váºy cần thưá»ng xuyên theo dõi, khảo sát, Ä‘ánh giá, nếu cần thiết phải kịp thá»i Ä‘iá»u chỉnh, bổ sung, để hoàn thiện hệ thống pháp luáºt, cÆ¡ chế, chính sách,... giúp quản lý hiệu quả, vừa phù hợp vá»›i các quy tắc Ä‘iá»u chỉnh hành vi văn hóa trong sinh hoạt xã há»™i và cá»™ng đồng, vừa theo kịp sá»± phát triển cá»§a mạng xã há»™i vá»›i các vấn đỠmá»›i cá»§a nó. Sá»± tiến bá»™, hoàn chỉnh cá»§a hệ thống pháp luáºt ở nước ta cần phải tạo ra khung pháp lý thể hiện qua các biện pháp quản lý đồng bá»™ đối vá»›i trang Ä‘iện tá», mạng xã há»™i; thắt chặt việc tạo tài khoản cá nhân; có Ä‘iá»u luáºt xá» lý ngưá»i lợi dụng internet để hoạt động chống chính quyá»n, lừa đảo kinh tế, tiến công các tổ chức, cá nhân... Äáng chú ý, bên cạnh việc biểu dương, á»§ng há»™ ngưá»i tốt, đưa thông tin tốt, cÅ©ng cần phải phê phán, răn Ä‘e ngưá»i không tốt, xá» lý ngưá»i đưa tin xấu, độc...
Ba là, hoạch định các giải pháp kỹ thuáºt bảo đảm chá»§ động, kịp thá»i, hiệu quả trong quản lý truyá»n thông mạng xã há»™i. Giải pháp vá» công nghệ đưa tá»›i các biện pháp kỹ thuáºt phù hợp, theo kịp sá»± phát triển cá»§a internet, khuyến khích phát triển mạng xã há»™i có ná»n tảng công nghệ trong nước, khuyến khích các cÆ¡ quan, tổ chức xây dá»±ng mạng xã há»™i ná»™i bá»™. Giải pháp vá» công cụ giúp quản lý, thu tháºp, phòng ngừa và cảnh báo; định lượng truy cáºp mạng xã há»™i làm căn cứ để Ä‘ánh giá, xây dá»±ng và thá»±c hiện các chính sách quản lý nhà nước. Giải pháp vá» công cụ lá»c giúp phát hiện tin giả, tin sai sá»± tháºt… từ Ä‘ó chá»§ động ngăn chặn sá»± lan truyá»n, cảnh báo tin giả ngay từ khi xuất hiện trên mạng xã há»™i. Giải pháp vá» cÆ¡ chế phối hợp giữa các đơn vị quản lý và doanh nghiệp giúp vào việc ngăn chặn, gỡ bá» các thông tin xấu độc trên internet, trá»±c tiếp là mạng xã há»™i. Do đặc Ä‘iểm “không có biên giá»›i rõ ràng” cá»§a môi trưá»ng mạng xã há»™i cho nên cần có phối hợp giữa Chính phá»§ Việt Nam vá»›i chính phá»§ các nước và các định chế quốc tế, các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã há»™i lá»›n từ nước ngoài như Facebook, Google, Twitter để kịp thá»i ngăn chặn, xá» lý, loại trừ những nguy cÆ¡, hiểm há»a có thể xảy ra.
Bốn là, xây dá»±ng và nâng cao khả năng đấu tranh cá»§a lá»±c lượng nòng cốt chuyên sâu, bởi căn cốt cá»§a vấn đỠlà vai trò cá»§a con ngưá»i, và Ä‘ây là lá»±c lượng quan trá»ng đặc biệt, là yếu tố quyết định hiệu quả phòng, chống “diá»…n biến hòa bình” trên internet. Vì thế, má»—i công dân, nhất là cán bá»™, đảng viên, cần thưá»ng xuyên nâng cao bản lÄ©nh chính trị, phẩm chất và năng lá»±c toàn diện; có kiến thức chuyên môn cao khi khai thác, sá» dụng internet; có năng lá»±c tư duy phản biện vá»›i khả năng diá»…n đạt, luáºn chiến tốt; nhiệt huyết và dÅ©ng khí, quyết tâm bảo vệ Äảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ chá»§ nghÄ©a Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Như váºy, cần Ä‘a dạng hóa hình thức và phương pháp đấu tranh theo hướng: thiết láºp và sá» dụng các website, blog, diá»…n Ä‘àn, đăng tải những bài viết sâu sắc vá» lý luáºn - thá»±c tiá»…n; chá»§ động cung cấp thông tin, phối hợp các cÆ¡ quan báo chí để viết bài đấu tranh chống quan Ä‘iểm sai trái, thù địch trên internet, trá»±c tiếp là mạng xã há»™i… Qua Ä‘ó, vừa vô hiệu hóa các trang mạng “độc hại”, vừa góp phần hướng dẫn dư luáºn xã há»™i.
Việt Nam được xem là quốc gia có tốc độ phát triển rất nhanh vá» internet và tính đến nay Ä‘ã có hÆ¡n 60 triệu ngưá»i sá» dụng Facebook, chưa kể các mạng xã há»™i khác, đứng thứ 18 trên thế giá»›i vá» tá»· lệ ngưá»i dân sá» dụng internet và là má»™t trong 10 nước có ngưá»i dùng Facebook, YouTube cao nhất thế giá»›i. Vì váºy, việc chá»§ động đẩy lùi hiểm há»a từ mặt tiêu cá»±c cá»§a mạng xã há»™i cần huy động sức mạnh tổng hợp cá»§a má»i lá»±c lượng, vá»›i sá»± phối hợp chặt chẽ cá»§a các tổ chức, trước hết là cấp á»§y và ngưá»i đứng đầu các cÆ¡ quan, đơn vị, kết hợp phát huy vai trò cá»§a các tổ chức chính trị - xã há»™i, tổ chức quần chúng. Và khi tham gia mạng xã há»™i, má»—i cán bá»™, đảng viên, Ä‘oàn viên,... cần xác định trách nhiệm giữ vai trò nòng cốt, tá»± giác trong đăng tải, chia sẻ, lan tá»a thông tin tích cá»±c, trá»±c diện đấu tranh vá»›i thông tin xấu độc, tạo thành phong trào rá»™ng khắp cùng hướng tá»›i má»™t văn hóa internet, trong Ä‘ó có mạng xã há»™i, ngày càng tích cá»±c, lành mạnh.
Trung tướng TRẦN VIỆT KHOA (Ủy viên T.Ư Äảng, Giám đốc Há»c viện Quốc phòng)
Theo: Tạp chí Tuyên giáo