Nghi lá»… Giá»— tổ Hùng Vương-Lá»… há»™i Äá»n Hùng. Ảnh:qdnd.vn
Hai chữ “đồng bào” (đồng nghÄ©a là cùng, bào nghÄ©a là bá»c) có xuất xứ từ thần thoại này. Äể rồi Việt Nam hôm nay tá»± hào là nước duy nhất trên thế giá»›i có tín ngưỡng thá» vua Tổ: “Dù ai Ä‘i ngược vá» xuôi/ Nhá»› ngày giá»— Tổ mồng mưá»i tháng ba”.
Nhiá»u truyện cổ các dân tá»™c Việt Nam có mô típ giải thích nguồn gốc các dân tá»™c chung từ “quả bầu mẹ”. “Quả bầu” chính là “hình thức phái sinh” cá»§a “cái bá»c trăm trứng”. Bầu là thứ cây gần gÅ©i, quen thuá»™c vùng cư dân nông nghiệp, miá»n núi cÅ©ng sẵn, đồng bằng cÅ©ng nhiá»u, dá»… trồng, dá»… chăm và rất tiện dụng, có thể ăn lá, ăn quả… Bầu leo trên giàn, ngá»n ná» ngá»n kia quấn quýt, nâng đỡ nhau gợi liên tưởng vá» sá»± giao hòa, Ä‘oàn kết, tương thân tương ái… Má»™t hình tượng tháºt hay để nói vá» sá»± yêu thương, keo sÆ¡n, gắn bó!
Từ góc nhìn văn hóa thì cây tre là biểu tượng cho tâm hồn, tính cách Việt. Tre không bao giỠđơn lẻ mà luôn má»c, sinh sống, lá»›n lên thành bụi, thành cụm. Phương ngữ Việt có câu “măng ấm bụi” để chỉ hiện tượng bụi tre càng nhiá»u cây lá»›n che chở nhau thì càng có nhiá»u măng má»c. Con ngưá»i cÅ©ng váºy, bao bá»c, nâng đỡ, dìu dắt nhau. Thế nên Thánh Gióng nhổ tre Ä‘uổi giặc không chỉ là sá»± chứng minh tinh thần quáºt khởi không chịu làm nô lệ cá»§a ngưá»i dân Việt mà còn biểu hiện ý chí Ä‘oàn kết, tiếp nối thế hệ này vá»›i thế hệ khác. Gáºy sắt gãy, Gióng nhổ tre, tức là lại có tiếp hàng triệu, hàng triệu cây gáºy khác nháºn sứ mệnh giữ gìn nước non. Quả váºy, tiếp sau Gióng là bao thế hệ dùng gáºy tre, gáºy tầm vông… cùng nhau bảo vệ độc láºp, tá»± do.
Trong từ vá»±ng tiếng Việt, chữ “đồng” (cùng) làm thành hệ thống từ ghép đồng nghÄ©a phong phú báºc nhất (so vá»›i từ vá»±ng các nước khác): Äồng bào, đồng tâm, đồng chí, đồng ý, đồng tình, đồng lòng, đồng hương, đồng cảm, đồng Ä‘iệu, đồng hành, đồng đội, đồng hao, đồng môn, đồng nghiệp, đồng khởi, đồng diá»…n, đồng ca…
Có biết bao nhiêu thành ngữ, tục ngữ, ca dao nói vá» sá»± Ä‘oàn kết, yêu thương, giúp đỡ nhau: “Chị ngã em nâng”, “Tay đứt ruá»™t xót”, “Lá lành Ä‘ùm lá rách”, “Má»™t cây làm chẳng nên non/ Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”…
Trong ngày lá»… 2/9/1945, Bác Hồ dùng chữ “đồng bào” tháºt tinh tế, hướng cả dân tá»™c vá» nguồn cá»™i tổ tiên đồng lòng nhất trí dá»±ng xây và bảo vệ nước Việt Nam độc láºp. Trước Ä‘ó, năm 1942, Ngưá»i viết "Lịch sá» nước ta" kêu gá»i dân ta Ä‘oàn kết: “Dân ta xin nhá»› chữ đồng:/ Äồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh”. Trong tác phẩm này, Ngưá»i chứng minh và khẳng định chân lý lịch sá»: Lúc nào dân ta Ä‘oàn kết muôn ngưá»i như má»™t thì nước ta độc láºp, tá»± do. Trái lại, lúc nào dân ta không Ä‘oàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn. Äó cÅ©ng là chân lý thá»i đại.
Há»™i nghị Diên Hồng nhà Trần khích lệ tướng sÄ© Ä‘oàn kết như tình cha con quyết Ä‘uổi giặc Nguyên Mông hung hãn giành lại non nước cha ông!
Thá»i Lê Lợi-Nguyá»…n Trãi “tướng sÄ© má»™t lòng phụ tá»”, ngá»t ngào “nước sông chén rượu” mang vỠđộc láºp giang sÆ¡n!
Thá»i Ä‘ánh Pháp, Ä‘uổi Mỹ, cả dân tá»™c hướng vá» Bác Hồ, Ä‘oàn kết thành má»™t khối vững như dải Trưá»ng SÆ¡n làm nên chiến thắng thống nhất đất nước!
Hôm nay, cả dân tá»™c hướng theo cá» Äảng quang vinh viết bản hùng ca đổi má»›i, đưa nước nhà tiến bước sánh vai cùng các cưá»ng quốc năm châu!
Lá»i Bác là lá»i lịch sá», là lá»i chân lý: Äoàn kết, Ä‘oàn kết, đại Ä‘oàn kết/ Thành công, thành công, đại thành công!
PGS, TS NGUYỄN THANH TÚ
Theo: Báo QÄND