Tại Nghị quyết số 04-NQ/TW về tăng cường xây dá»±ng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sá»± suy thoái về tÆ° tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tá»± diá»…n biến", "tá»± chuyển hóa" trong ná»™i bá»™, Đảng ta cÅ©ng chỉ rõ “bảo thủ” là má»™t trong những biểu hiện suy thoái về tÆ° tưởng chính trị. Hiện nay, các cấp, các ngành, các Ä‘Æ¡n vị, địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã và Ä‘ang tổng kết thá»±c hiện nhiệm vụ năm 2019. Khi phân tích về nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế, nhiều Ä‘Æ¡n vị, địa phÆ°Æ¡ng cÅ©ng chỉ rõ Ä‘ó là tình trạng chậm đổi má»›i cả trong tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng, hay nói cách khác là căn bệnh bảo thủ còn khá nặng... TrÆ°á»›c yêu cầu má»›i của sá»± nghiệp cách mạng, việc nhận diện những biểu hiện cụ thể, nguyên nhân và hậu quả của tÆ° tưởng bảo thủ, trên cÆ¡ sở Ä‘ó xác định và tiến hành các chủ trÆ°Æ¡ng, biện pháp đấu tranh hiệu quả, góp phần Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c phát triển là việc rất quan trọng.

Bảo thủ - "sợi dây cá»™t chân cá»™t tay người ta"

Theo Đại từ Ä‘iển tiếng Việt, bảo thủ được hiểu là "duy trì cái cÅ©, cái hiện tồn, không muốn tiếp nhận cái má»›i". Còn theo cách hiểu thông thường, bảo thủ là duy trì cái cÅ©, bảo vệ cái cÅ©, cái Ä‘ã lá»—i thời, lạc hậu; không chịu tiếp thu cái má»›i, cái hay, cái tiến bá»™, chống lại những tÆ° duy má»›i, hành Ä‘á»™ng má»›i trong mọi lÄ©nh vá»±c của đời sống chính trị, kinh tế-xã há»™i... Trên thá»±c tế những biểu hiện của tÆ° tưởng bảo thủ được thể hiện, bá»™c lá»™ dÆ°á»›i rất nhiều dạng, nhiều khía cạnh. Có những biểu hiện chỉ thoáng qua người ta Ä‘ã biết, nhÆ°ng có những biểu hiện không phải ai cÅ©ng dá»… nhận ra, do Ä‘ó việc nhận diện Ä‘úng tÆ° tưởng bảo thủ để đấu tranh khắc phục là việc làm cần thiết.

Danh ngôn có câu: “Má»™t trí óc bảo thủ là má»™t trí óc Ä‘ang chết dần”. Tác hại mà tÆ° tưởng bảo thủ gây ra vá»›i má»—i tập thể, má»—i xã há»™i là rất rõ ràng. Tác hại của tÆ° tưởng bảo thủ sẽ càng lá»›n khi nó được áp đặt vào người khác, áp đặt vào tập thể. Do Ä‘ó sẽ rất nguy hại nếu người mang tÆ° tưởng bảo thủ giữ chức vụ cao, nhất là những người giữ vai trò chủ trì, chủ chốt ở từng cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, địa phÆ°Æ¡ng. Chuyện kể rằng có má»™t công ty nọ chuyên sản xuất hàng may mặc xuất khẩu, công ty phát triển khá nhanh do thường xuyên đầu tÆ° hiện đại máy móc, trang thiết bị kỹ thuật, đổi má»›i mẫu sản phẩm, ký được nhiều hợp đồng vá»›i nhiều nÆ°á»›c trên thế giá»›i... Sau những thành công ấy, giám đốc công ty hả hê và càng ngày càng cảm thấy thoã mãn vá»›i sá»± nghiệp của mình. Ông ta cho rằng mẫu mã trÆ°á»›c Ä‘ây Ä‘ã khẳng định được vị trí, tìm được chá»— đứng trong khách hàng nên không cần phải thay đổi nữa, chỉ cần duy trì mẫu mã cÅ© cÅ©ng đủ sức phát triển... Thá»±c chất Ä‘ó chính là biểu hiện của tÆ° tưởng bảo thủ và hệ quả Ä‘ã thấy rõ, công ty của ông ta dần dần bị tụt hậu, không theo kịp sá»± phát triển của thời đại, hàng hóa của công ty trở thành lá»—i thời, lạc hậu, không ký được hợp đồng, khách hàng cÅ©ng mất dần; các đối thủ cạnh tranh vượt lên. Chẳng bao lâu công ty may mặc của ông giám đốc nọ Ä‘ã bị phá sản...

Từ câu chuyện trên, suy rá»™ng ra cho chúng ta thấy tính chất nguy hại của tÆ° tưởng bảo thủ đối vá»›i sá»± phát triển của xã há»™i. Nhận thức rõ những ảnh hưởng tiêu cá»±c của tÆ° tưởng bảo thủ, trong suốt quá trình lãnh đạo đất nÆ°á»›c, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đặc biệt đến việc đấu tranh ngăn chặn tÆ° tưởng bảo thủ. Trong ThÆ° gá»­i đồng bào và cán bá»™ xã Nam Liên (nay là xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An), ngày 13-2-1962, khi đề cập đến công cuá»™c xây dá»±ng chủ nghÄ©a xã há»™i ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh Ä‘ã viết: “TÆ° tưởng bảo thủ là nhÆ° những sợi dây cá»™t chân cá»™t tay người ta, phải vất nó Ä‘i. Muốn tiến bá»™ thì phải có tinh thần mạnh dạn, dám nghÄ© dám làm”. Trong nhiều bài viết, bài nói, Chủ tịch Hồ Chí Minh Ä‘ã phân tích rõ tác hại của tÆ° tưởng bảo thủ. Người ví nó nhÆ° sợ dây trói buá»™c, ngăn cản sá»± tiến bá»™ của con người, ngăn cản sá»± phát triển của tập thể. 

Đổi má»›i là Ä‘òi hỏi tất yếu       

Trên thá»±c tế vẫn có rất nhiều người Ä‘ang cố thủ trong các vỏ bao bọc của lề thói cÅ©, tÆ° duy và chủ nghÄ©a kinh nghiệm. Vấn đề này cÅ©ng Ä‘ã được Đảng ta chỉ rõ trong nhiều văn kiện. Ngoài những yếu tố khách quan nhÆ° tàn dÆ° của chế Ä‘á»™ phong kiến, thá»±c dân; ảnh hưởng của cÆ¡ chế quan liêu bao cấp má»™t thời; là sá»± khắc nghiệt của Ä‘iều kiện tá»± nhiên... chúng ta cần phải thấy má»™t trong những nguyên nhân chủ quan dẫn đến căn bệnh bảo thủ là do nhận thức của má»™t bá»™ phận cán bá»™, đảng viên và nhân dân còn hạn chế. Do chÆ°a nhận thức rõ vấn đề và những Ä‘òi hỏi từ thá»±c tế nên chúng ta Ä‘ã chậm đổi má»›i trong cả tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng; giáo dục và Ä‘ào tạo không bắt kịp vá»›i xu thế phát triển của thời đại... Từ thá»±c trạng tình hình, Đảng ta Ä‘ã nhận rõ đổi má»›i tÆ° duy là quy luật tất yếu của cách mạng, của công cuá»™c đổi má»›i. Trong Văn kiện Đại há»™i đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta khẳng định rằng: "Chỉ có đổi má»›i tÆ° duy thì má»›i thấy Ä‘úng và thấy hết sá»± thật, thấy hết những nhân tố má»›i để phát huy, những sai lầm để sá»­a chữa"... Chính sá»± quyết tâm đấu tranh vá»›i tÆ° tưởng bảo thủ, đổi má»›i mạnh mẽ, toàn diện đất nÆ°á»›c mà chúng ta có được những bÆ°á»›c tiến dài nhÆ° ngày hôm nay. Có thể khẳng định, hÆ¡n ba mÆ°Æ¡i năm đổi má»›i là má»™t giai Ä‘oạn lịch sá»­ quan trọng trong sá»± nghiệp phát triển của nÆ°á»›c ta, Ä‘ánh dấu sá»± trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nÆ°á»›c và nhân dân ta.

TrÆ°á»›c những Ä‘òi hỏi má»›i của tình hình, nhất là ở thời Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ°, cái má»›i, cái tiến bá»™ không ngừng nảy sinh phủ định cái cÅ©, cái lạc hậu và chính sá»± ra đời của cái má»›i, sá»± triệt tiêu của cái cÅ© giúp cuá»™c sống của chúng ta không ngừng vận Ä‘á»™ng, phát triển, thì cuá»™c đấu tranh ngăn chặn và đẩy lùi tÆ° tưởng bảo thủ, không ngừng đổi má»›i, sáng tạo càng trở nên cấp thiết hÆ¡n bao giờ hết. Chủ tịch Hồ Chí Minh cÅ©ng Ä‘ã chỉ rõ: “Phải biết rằng tình hình khách quan thay đổi hàng giờ hàng phút, má»™t chủ trÆ°Æ¡ng của ta hôm nay Ä‘úng, hôm sau Ä‘ã không hợp thời, nếu ta không tỉnh táo kiểm Ä‘iểm những tÆ° tưởng hành vi của ta để bỏ Ä‘i những cái quá thời, sai hỏng, nhất định ta sẽ không theo kịp tình hình, ta sẽ bị bỏ rÆ¡i, bị các bạn tỉnh táo nhanh nhẹn hÆ¡n vượt Ä‘i trÆ°á»›c... Không chịu tá»± phê bình, không chỉ trích thì không bao giờ tấn tá»›i được”(*). Tuy nhiên, đổi má»›i không có nghÄ©a là chúng ta phủ định sạch trÆ¡n cái ra đời trÆ°á»›c, kinh nghiệm của những người Ä‘i trÆ°á»›c. NhÆ°ng nếu chúng ta cứ bình chân nằm ôm khÆ° khÆ° đống kinh nghiệm ấy mà không tìm tòi, đổi má»›i, sáng tạo thì nhất định chúng ta sẽ tụt hậu, đặc biệt trong xã há»™i hiện đại, khoa học, công nghệ phát triển nhÆ° vÅ© bão, tri thức má»›i không ngừng ra đời nhÆ° hiện nay.

Kiên trì đấu tranh bằng nhiều giải pháp

Bảo thủ là má»™t tÆ° tưởng Ä‘ã ăn sâu, bám rá»…, trở thành thuá»™c tính cố hữu trong cách nghÄ©, cách làm và tÆ° duy của cán bá»™, đảng viên và người dân. Mặt khác, phản ứng lại sá»± tấn công của cái má»›i, cái tiến bá»™ vốn là thuá»™c tính của tÆ° tưởng bảo thủ. Để bảo vệ mình, người mang tÆ° tưởng bảo thủ luôn tìm ra đủ phÆ°Æ¡ng cách. Do Ä‘ó đấu tranh khắc phục tÆ° tưởng bảo thủ không phải là công việc Ä‘Æ¡n giản và dá»… thá»±c hiện trong má»™t sá»›m má»™t chiều. Muốn chữa trị căn bệnh bảo thủ, chúng ta phải có quyết tâm cao, kiên trì tiến hành đồng bá»™, thường xuyên, liên tục, bằng nhiều giải pháp.

Thá»±c tế cho thấy tình trạng mang nặng tÆ° tưởng bảo thủ, trì trệ, không mạnh dạn dám nghÄ©, dám làm, dám chịu trách nhiệm ở má»™t bá»™ phận cán bá»™, đảng viên Ä‘ang là lá»±c cản lá»›n đối vá»›i quá trình phát triển của Ä‘ất nÆ°á»›c ta. Để khắc phục tình trạng ấy, chúng ta cần phải đặc biệt coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục. Thá»±c tế Ä‘ã chứng minh tuyên truyền, giáo dục là má»™t trong những giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn, đẩy lùi căn bệnh bảo thủ. Để làm được Ä‘iều Ä‘ó, trÆ°á»›c hết chúng ta phải tăng cường tuyên truyền, giáo dục trong các cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, trường học; nêu cao tính tiên phong, gÆ°Æ¡ng mẫu của cán bá»™, đảng viên, đặc biệt là của cÆ¡ quan cấp trên, cán bá»™ chủ trì các cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, bởi những người này mang nặng tÆ° tưởng bảo thủ thì sẽ ảnh hưởng rất lá»›n đến tập thể. Cùng vá»›i Ä‘ó, chúng ta phải bảo vệ nhân tố má»›i, cổ vÅ© tÆ° tưởng đổi má»›i, tinh thần dám nghÄ©, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tính linh hoạt, sáng tạo cả trong tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng. Việc tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức để chống tÆ° tưởng bảo thủ phải được xác định là việc làm thường xuyên, liên tục, ở mọi cấp, mọi lÄ©nh vá»±c, mọi ngành nghề, mọi lứa tuổi, đối tượng... Đối vá»›i từng nhóm đối tượng phải lá»±a chọn ná»™i dung, hình thức và biện pháp tuyên truyền sao cho phù hợp, hiệu quả, trong Ä‘ó cần nêu cao vai trò của báo chí, truyền thông.

Mặt khác, nhÆ° Ä‘ã nêu ở trên, má»™t trong những nguyên nhân dẫn đến tÆ° tưởng bảo thủ là do trình Ä‘á»™ nhận thức của cán bá»™, đảng viên và nhân dân còn hạn chế. Thá»±c tế cho thấy, vá»›i bất cứ má»™t nền kinh tế-xã há»™i nào muốn duy trì sá»± tồn tại và phát triển cần phải có má»™t nguồn lá»±c nhất định, trong Ä‘ó nguồn lá»±c quan trọng và quyết định nhất là con người. Do vậy, để đẩy lùi căn bệnh bảo thủ, chúng ta cần nâng cao trình Ä‘á»™ dân trí. Muốn nâng cao trình Ä‘á»™ nhận thức, nâng cao dân trí thì không có cách nào khác là phải đầu tÆ° cho giáo dục và Ä‘ào tạo, hay nói cách khác là đầu tÆ° cho con người. Trình Ä‘á»™ nhận thức của cán bá»™, đảng viên, trình Ä‘á»™ dân trí được nâng cao, sẽ giúp chúng ta từng bÆ°á»›c hạn chế và Ä‘i đến xóa bỏ Ä‘ược tÆ° tưởng bảo thủ, trì trệ cả trong tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng.

Theo KIM LÂN/Báo QĐND