TrÆ°á»›c Ä‘ó, tại khóa họp thứ 73 Đại Há»™i đồng Liên hợp quốc vào tháng 6/2019, vá»›i số phiếu bầu ká»· lục 192/193 phiếu, Việt Nam chính thức trở thành Ủy viên không thường trá»±c Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021.

Đây là lần thứ hai, Việt Nam nhận được sá»± ủng há»™ của các thành viên Đại há»™i đồng Liên hợp quốc để đảm nhận trọng trách này, giúp Việt Nam phát huy những thành công trong nhiệm kỳ 10 năm trÆ°á»›c (2008 - 2009) và tiếp tục có những Ä‘óng góp tích cá»±c, thá»±c chất, có trách nhiệm đối vá»›i Liên hợp quốc nói chung và Há»™i đồng Bảo an nói riêng trong nhiệm kỳ 2020-2021.

Việt Nam là thành viên tích cá»±c

Từ tháng 1/2020, Việt Nam chính thức đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trá»±c Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021, đồng thời sẽ đảm nhận vai trò Chủ tịch Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc trong tháng 1/2020 và tháng 4/2021.

Các thành viên Há»™i đồng Bảo an lần lượt giữ chức Chủ tịch Há»™i đồng Bảo an theo thứ tá»± Alphabet của tên nÆ°á»›c bằng tiếng Anh. Nhiệm kỳ Chủ tịch kéo dài 1 tháng.

Chủ tịch sẽ chủ trì các cuá»™c họp của Há»™i đồng Bảo an và khi được Há»™i đồng Bảo an cho phép, sẽ đại diện cho Há»™i đồng Bảo an vá»›i tÆ° cách là má»™t cÆ¡ quan của Liên hợp quốc. Khi Chủ tịch Há»™i đồng Bảo an thấy rằng theo Ä‘úng trách nhiệm của Chủ tịch, không nên chủ trì Há»™i đồng Bảo an trong quá trình xem xét má»™t vấn đề cụ thể có liên quan trá»±c tiếp đến quốc gia mà mình là đại diện, sẽ thông báo quyết định của mình lên Há»™i đồng Bảo an. Sau Ä‘ó, để có thể tiếp tục xem xét vấn đề Ä‘ó, ghế Chủ tịch sẽ được trao cho đại diện các quốc gia kế tiếp theo thứ tá»± Alphabet. Các quy định của Quy tắc này sẽ được áp dụng đối vá»›i các đại diện được chỉ định làm Chủ tịch kế tiếp. Quy tắc này không ảnh hưởng đến cÆ°Æ¡ng vị đại diện và nghÄ©a vụ của Chủ tịch nhÆ° được quy định trong Quy tắc 19 và Quy tắc 7.

ChÆ°Æ¡ng trình nghị sá»± tạm thời của má»—i cuá»™c họp của Há»™i đồng Bảo an sẽ do Tổng ThÆ° ký xây dá»±ng và được Chủ tịch Há»™i đồng Bảo an thông qua. Chỉ những đề mục được các thành viên Há»™i đồng Bảo an lÆ°u ý theo Quy tắc 6, các đề mục được nói đến theo Quy tắc 10, hoặc các vấn đề mà Há»™i đồng Bảo an quyết định hoãn xem trÆ°á»›c Ä‘ó, má»›i được Ä‘Æ°a vào chÆ°Æ¡ng trình nghị sá»± tạm thời.

Là má»™t trong sáu cÆ¡ quan chính của Liên hợp quốc, Há»™i đồng Bảo an được các quốc gia thành viên trao trách nhiệm chính đối vá»›i việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế (Ä‘oạn 1 Điều 24, Hiến chÆ°Æ¡ng Liên hợp quốc). Theo Điều 4 và 25 của Hiến chÆ°Æ¡ng Liên hợp quốc, tất cả các thành viên Liên hợp quốc đồng ý chấp nhận và thá»±c thi các quyết định của Há»™i đồng Bảo an. Trong khi các cÆ¡ quan khác của Liên hợp quốc chỉ có thể Ä‘Æ°a ra các quyết định mang tính khuyến nghị đối vá»›i các chính phủ của các quốc gia thành viên, các quyết định và nghị quyết của Há»™i đồng Bảo an theo chÆ°Æ¡ng VII Hiến chÆ°Æ¡ng, khi Ä‘ã được thông qua đều mang tính chất ràng buá»™c và tất cả các thành viên của Liên hợp quốc đều có trách nhiệm phải tôn trọng, thi hành.
 
Há»™i đồng Bảo an gồm 15 thành viên: 5 thành viên thường trá»±c (Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ) và 10 thành viên không thường trá»±c có nhiệm kỳ 2 năm do Đại há»™i đồng Liên hợp quốc bầu. 10 ghế không thường trá»±c Há»™i đồng Bảo an được phân theo khu vá»±c địa lý.

Má»—i thành viên thường trá»±c và không thường trá»±c nắm má»™t lá phiếu, tuy nhiên, chỉ 5 thành viên thường trá»±c có quyền phủ quyết (phiếu chống của má»™t thành viên thường trá»±c đối vá»›i má»™t quyết định mang tính thá»±c chất của Há»™i đồng Bảo an). Theo thủ tục hoạt Ä‘á»™ng tạm thời của Há»™i đồng Bảo an, các quyết định về các vấn đề mang tính thủ tục cần đạt tối thiểu 9/15 phiếu ủng há»™. Các quyết định về các vấn đề thá»±c chất cần đạt tối thiểu 9 phiếu ủng há»™ và không bị bất kỳ thành viên thường trá»±c nào phủ quyết.
 
Để hoàn thành trách nhiệm chính là duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, chức năng, nhiệm vụ và biện pháp triển khai của Há»™i đồng Bảo an được quy định chi tiết tại các ChÆ°Æ¡ng VI, VII, VIII của Hiến chÆ°Æ¡ng Liên hợp quốc.

Trên cÆ°Æ¡ng vị Chủ tịch Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc từ tháng 1/2020, Việt Nam sẽ chủ trì các cuá»™c họp của Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc và khi được cÆ¡ quan này cho phép, sẽ đại diện cho Há»™i đồng Bảo an vá»›i tÆ° cách là má»™t cÆ¡ quan của Liên hợp quốc. ChÆ°Æ¡ng trình nghị sá»± tạm thời của má»—i cuá»™c họp của Há»™i đồng Bảo an sẽ do Tổng ThÆ° ký xây dá»±ng và được Chủ tịch Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua.

Việt Nam Ä‘Æ°a ra 7 Æ°u tiên

Các Æ°u tiên của Việt Nam tại Há»™i đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021, bao gồm 7 Æ°u tiên: Ngăn ngừa xung Ä‘á»™t, ngoại giao phòng ngừa, giải quyết hòa bình các tranh chấp theo Điều 6 Hiến chÆ°Æ¡ng Liên hợp quốc; cải tiến cách thức làm việc của Há»™i đồng Bảo an, tăng cường hợp tác giữa Há»™i đồng Bảo an và các tổ chức khu vá»±c theo Điều 8 Hiến chÆ°Æ¡ng Liên hợp quốc; vấn đề nhân đạo, bảo vệ thường dân, bảo vệ cÆ¡ sở hạ tầng thiết yếu đối vá»›i cuá»™c sống người dân tại các nÆ¡i xung Ä‘á»™t; phụ nữ, hòa bình và an ninh, và trẻ em trong xung Ä‘á»™t vÅ© trang; khắc phục hậu quả xung Ä‘á»™t, bao gồm hiểm họa bom mìn còn sót lại sau xung Ä‘á»™t; hoạt Ä‘á»™ng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc; tác Ä‘á»™ng của biến đổi khí hậu tá»›i hòa bình và an ninh.

Việt Nam chính thức gia nhập Liên hợp quốc ngày 20/9/1977. Kể từ Ä‘ó, quan hệ của Việt Nam vá»›i Liên hợp quốc ngày càng phát triển. Ngay sau khi tham gia Liên hợp quốc, Việt Nam Ä‘ã tranh thủ được sá»± đồng tình, ủng há»™ của các nÆ°á»›c thành viên Liên hợp quốc để Đại há»™i đồng Liên hợp quốc khóa 32 (1977) thông qua Nghị quyết 32/2 kêu gọi các nÆ°á»›c, các tổ chức quốc tế viện trợ, giúp đỡ Việt Nam tái thiết sau chiến tranh. Mặt khác, Việt Nam cÅ©ng tranh thủ được sá»± giúp đỡ về nguồn vốn, chất xám, kỹ thuật của Liên hợp quốc phục vụ công cuá»™c phát triển kinh tế - xã há»™i của đất nÆ°á»›c. Liên hợp quốc trở thành má»™t diá»…n Ä‘àn để Việt Nam triển khai các yêu cầu của chính sách đối ngoại. Vị thế và vai trò của Việt Nam tại Liên hợp quốc ngày càng được nâng cao. Việt Nam Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng và tích cá»±c phối hợp vá»›i các nÆ°á»›c Không liên kết, các nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển để đấu tranh bảo vệ các nguyên tắc cÆ¡ bản của Hiến chÆ°Æ¡ng Liên hợp quốc nhÆ° nguyên tắc về bình đẳng chủ quyền, không can thiệp công việc ná»™i bá»™ các nÆ°á»›c, không sá»­ dụng hay Ä‘e dọa sá»­ dụng vÅ© lá»±c... và bảo vệ lợi ích của các nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển, trong Ä‘ó có Việt Nam. Ngày nay, khi Việt Nam bÆ°á»›c vào giai Ä‘oạn phát triển má»›i, việc đẩy mạnh mối quan hệ này và nâng cao hÆ¡n nữa hiệu quả của việc sá»­ dụng nguồn há»— trợ của Liên hợp quốc nhằm phục vụ trá»±c tiếp cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã há»™i là rất cần thiết.

Việt Nam luôn là má»™t thành viên có trách nhiệm và Ä‘óng góp tích cá»±c vào mọi lÄ©nh vá»±c hoạt Ä‘á»™ng của Liên hợp quốc, trong Ä‘ó có Há»™i đồng Bảo an. Sá»± hợp tác giữa Việt Nam và Liên hợp quốc là má»™t ví dụ Ä‘iển hình về hợp tác phát triển giữa các nÆ°á»›c thành viên Liên hợp quốc cÅ©ng nhÆ° về vai trò của Liên hợp quốc trong thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế, xã há»™i, văn hóa và nhân đạo.

Tham gia Há»™i đồng Bảo an, là cÆ¡ há»™i quan trọng để Việt Nam triển khai thá»±c hiện đường lối đối ngoại rá»™ng mở, Ä‘á»™c lập tá»± chủ, Ä‘a dạng hóa, Ä‘a phÆ°Æ¡ng hóa, thúc đẩy hòa bình, hợp tác và phát triển, đồng thời khẳng định Việt Nam luôn là thành viên tích cá»±c, có trách nhiệm trong cá»™ng đồng quốc tế.

Theo: Nguyá»…n Hồng Điệp (TTXVN)