Ai cÅ©ng biết rằng, việc Ä‘Æ°a tin của cÆ¡ quan báo chí Ä‘òi hỏi hàng đầu là sá»± kịp thời, khách quan, trung thá»±c, Ä‘a chiều và có kiểm chứng. Có lẽ vì thế, các tòa soạn báo chính thống đều quán triệt cho phóng viên của mình không được “làm báo salon”, xa rời thá»±c tế. Má»™t phóng viên có nghề và có tá»± trọng không thể là người chỉ ngồi “vợt” tin người khác rồi xào xáo biến thành của mình. Họ phải dấn thân trong ná»—i vất vả, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng để có được tác phẩm báo chí Ä‘úng nghÄ©a, phục vụ bạn đọc. 

Nhiều báo Ä‘iện tá»­ Ä‘ã ra đời ở Việt Nam, hoạt Ä‘á»™ng theo Ä‘úng tôn chỉ, phục vụ công tác tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và Nhà nÆ°á»›c, theo chuyên môn, lÄ©nh vá»±c ngành..., vá»›i Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, phóng viên tận tâm vá»›i nghề nghiệp, nhÆ°ng cÅ©ng có rất nhiều tờ báo, đặc biệt là trang tin Ä‘iện tá»­ núp bóng công ty truyền thông, lại hoạt Ä‘á»™ng theo kiểu bát nháo, bất chấp các quy định của pháp luật. Những trang tin này ngang nhiên “xào” tin, “đạo” bài, ăn cắp thông tin của những tờ báo chính thống, vi phạm luật nghiêm trọng. Nhiều khi, trò đạo bài, xào tin của những trang web này thô thiển, trÆ¡ trẽn đến mức… chẳng giống ai. Vì không có chuyên môn hoặc có nhÆ°ng vô trách nhiệm, Ä‘á»™i ngÅ© “xào xáo viên” của những trang web này khi ăn cắp bài của báo khác trên mạng về, cÅ©ng muốn thể hiện nó là “Ä‘á»©a con tinh thần” của mình nên Ä‘ã gọt đầu, gọt Ä‘uôi má»™t cách vô lối, khiến nhiều tin bài bị biến dạng. Nhiều trường hợp các Ä‘oạn video, các hình ảnh Ä‘ã được Ä‘óng dấu logo khẳng định bản quyền, còn bị xóa rồi Ä‘óng dấu logo của trang tin Ä‘ó lên. Thậm chí má»™t số trang còn Ä‘óng dấu logo Ä‘è lên logo của tờ báo giữ bản quyền thông tin, hình ảnh Ä‘ó. Lại có nhiều trường hợp, Ä‘á»™i ngÅ© xào xáo viên này loại bỏ những chi tiết mang tính tích cá»±c của sá»± việc, rồi phịa ra nhiều tình tiết ly kỳ, theo kiểu “vẽ rắn thêm chân”, cốt sao tạo ra những tít bài, những dòng giá»›i thiệu thật câu khách để thu hút lượng đọc, và Ä‘ích cuối cùng là làm ra lợi nhuận từ quảng cáo…

Theo thống kê sÆ¡ bá»™, trên cả nÆ°á»›c Ä‘ang có hÆ¡n 840 cÆ¡ quan báo chí Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng, hầu hết trong số này đều tuân thủ Ä‘úng tôn chỉ mục Ä‘ích, đăng tải các thông tin tích cá»±c về mọi mặt của cuá»™c sống cÅ©ng nhÆ° truyền tải có hiệu quả chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c. Tuy nhiên, trong những năm gần Ä‘ây, tình trạng “báo hóa” của nhiều trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp Ä‘ã gây ra không ít bức xúc trong dÆ° luận cÅ©ng nhÆ° ảnh hưởng trá»±c tiếp tá»›i hình ảnh của các cÆ¡ quan báo chí chính thống.

Trên thá»±c tế, vá»›i số lượng hÆ¡n 1.600 trang tin Ä‘iện tá»­ được cấp phép, khâu quản lý nhà nÆ°á»›c Ä‘ang gặp phải rất nhiều bất cập khi tình trạng trang tin hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° má»™t cÆ¡ quan báo chí là khá phổ biến nếu không muốn nói là tràn lan. Nhiều trang tin trong số này còn cố tình mập mờ về mặt khái niệm vá»›i báo Ä‘iện tá»­, tạp chí Ä‘iện tá»­ khi sá»­ dụng tiêu đề trang chủ, tên miền có các từ nhÆ° Báo, Tạp chí, Tin tức, News, Online… từ Ä‘ó khiến người đọc không thể phân biệt, dá»… gây hiểu lầm về tính chính thống của trang tin.

Không chỉ Ä‘ánh tráo khái niệm về tên gọi, má»™t số trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp còn xây dá»±ng hoặc thậm chí là sao chép y nguyên giao diện của các tờ báo Ä‘iện tá»­. Sau Ä‘ó dẫn lại các bài viết tiêu cá»±c, gây sốc... từ các báo khác nhằm thu hút người đọc, qua Ä‘ó kiếm về doanh thu quảng cáo. Điển hình cho tình trạng này là việc má»›i Ä‘ây Sở TT&TT Hải Phòng Ä‘ã phát hiện ra 4 trang tin Ä‘iện tá»­ (quandoinhandan.org; doisongphapluat.com; baocongluan.com; congluanviet.com) sá»­ dụng tên miền quốc tế cÅ©ng nhÆ° giao diện giống gần nhÆ° y hệt các cÆ¡ quan báo chí nhÆ° báo Ä‘iện tá»­ Quân Ä‘á»™i nhân dân, báo Đời sống và Pháp luật, báo Ä‘iện tá»­ Công Luận. Đáng chú ý, không ít thông tin trên những trang giả mạo này là tin giả, dá»… gây hiểu nhầm cho người đọc.

Nghiêm trọng hÆ¡n là tình trạng trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp “hành” DN gây nhiều bức xúc trong xã há»™i. Cụ thể, để “lách” Luật, nhiều trang tin Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng liên kết vá»›i cÆ¡ quan báo chí để hợp pháp hóa nguồn tin, sau Ä‘ó tá»± sản xuất tin, bài nhằm dọa dẫm DN để ép quảng cáo. Thậm chí, nhiều trang tin dẫn nguồn từ báo Ä‘iện tá»­ nhÆ°ng không gỡ bài khi báo gốc Ä‘ã gỡ nhằm mục Ä‘ích ép buá»™c DN được đề cập trong bài viết phải đổi quảng cáo hoặc chi tiền thì má»›i chịu gỡ bài.

Má»™t số trang tin còn in thẻ phóng viên, làm giấy giá»›i thiệu cho nhân viên của mình đến các cÆ¡ quan, ban ngành, DN để tìm hiểu tình hình hoạt Ä‘á»™ng nhÆ°ng thá»±c chất là mời chào quảng cáo, tuyên truyền. Nếu không thá»±c hiện được mục Ä‘ích ban đầu, những trang tin này sẽ dọa dẫm viết bài “Ä‘ánh” Ä‘Æ¡n vị. Ngoài ra không thể không kể đến tình trạng vi phạm bản quyền má»™t cách trắng trợn, khi các trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp ngang nhiên lấy bài từ các báo khác nhÆ°ng không hề xin phép.

Thêm nữa, trong những năm qua, má»™t số kẻ cÆ¡ há»™i chính trị, phần tá»­ bất mãn vá»›i chế Ä‘á»™ ở trong nÆ°á»›c cấu kết vá»›i thế lá»±c từ bên ngoài lợi dụng tá»± do thông tin, tá»± do ngôn luận, tá»± do báo chí để lập ra những website, blog, facebook, fanpage “tá»± xÆ°ng” là trang thông tin của má»™t số cán bá»™ lãnh đạo Đảng, Nhà nÆ°á»›c, quân Ä‘á»™i, công an và má»™t số ban, bá»™, thành phố trá»±c thuá»™c Trung Æ°Æ¡ng. Theo thống kê của cÆ¡ quan chức năng Bá»™ Thông tin và Truyền thông, thời gian qua Ä‘ã phát hiện được 193 tài khoản giả mạo, 159 tài khoản thường xuyên có ná»™i dung thông tin nói xấu, Ä‘Æ¡m đặt, xuyên tạc, bôi nhọ lãnh đạo cao cấp và tuyên truyền chống phá Đảng, Nhà nÆ°á»›c Việt Nam.

Các website, blog, facebook, fanpage mạo danh thường được thiết kế theo dạng trang thông tin chuyển tải tin tức, có nhiều chuyên mục vá»›i bố cục rõ ràng, cung cấp thông tin cập nhật, Ä‘a dạng. Thời gian đầu, các trang mạng này muốn lôi kéo và tạo được sá»± tin cậy của người đọc nên chủ Ä‘á»™ng đăng tải, chia sẻ những thông tin kịp thời, chính xác nhÆ° các cÆ¡ quan báo chí, trang thông tin Ä‘iện tá»­ chính thống của các cÆ¡ quan, tổ chức Ä‘ã được cấp phép tên miền trên internet. NhÆ°ng càng về sau và đến má»™t lúc nào Ä‘ó Ä‘ã tạo được niềm tin của người đọc, chủ nhân của các trang mạng mạo danh này có thể cài bẫy má»™t vài thông tin thật - giả, Ä‘úng - sai mập mờ theo kiểu “Ä‘ánh lận con Ä‘en” nhằm làm rối nhiá»…u thông tin, phân tâm dÆ° luận xã há»™i. Đó là má»™t “Ä‘òn Ä‘ánh” vào tâm lý người đọc rất tinh vi, thâm Ä‘á»™c để lèo lái vào mục Ä‘ích tuyên truyền lệch lạc, nguy hại. “Lá»™ng giả thành chân”, kiên trì “biến giả thành thật”, thậm chí có những hành vi giả dối được lặp Ä‘i lặp lại, tái diá»…n thường xuyên, liên tục để lôi kéo sá»± nhẹ dạ, cả tin của người khác, khiến người khác tưởng là thật. Do Ä‘ó, mọi sá»± chủ quan, lÆ¡ là, mất cảnh giác của người đọc, nhất là giá»›i trẻ trong việc tiếp cận, tìm kiếm những thông tin trên các trang mạng giả mạo các tổ chức, cÆ¡ quan và cán bá»™ lãnh đạo cao cấp, đều có thể bị “sập bẫy” vào mÆ°u đồ xấu Ä‘á»™c từ chủ nhân của các trang mạng này.

Nói về thá»±c trạng trên, Cục trưởng Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin Ä‘iện tá»­ Nguyá»…n Thanh Lâm cho rằng: Đã đến lúc cần tăng cường quản lý các trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp bởi biện pháp quản lý tiền kiểm qua cấp phép hiện tại Ä‘ã bá»™c lá»™ những hạn chế.

Đáng chú ý, nhóm các DN hoạt Ä‘á»™ng cung cấp dịch vụ trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp thường có nhiều sai phạm nhất, thậm chí tá»± sản xuất tin bài nhÆ° cÆ¡ quan báo chí và thường liên kết vá»›i má»™t báo nào Ä‘ó để rá»­a nguồn.

Những trang này nhìn vào giao diện, ná»™i dung, chuyên mục không khác gì má»™t báo Ä‘iện tá»­. Tình trạng báo hóa, rá»­a nguồn, viết bài “Ä‘ánh” DN chủ yếu xảy ra ở nhóm này... Theo ông Nguyá»…n Thanh Lâm, thay vì những biện pháp xá»­ phạt chÆ°a đủ sức răn Ä‘e mạnh nhÆ° hiện nay, trong thời gian tá»›i, nếu trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp nào vi phạm trÆ°á»›c tiên sẽ treo tên miền nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm, sau Ä‘ó má»›i tiến hành các biện pháp xá»­ lý sau.

Quyết tâm dẹp loạn!

Bá»™ Thông tin và Truyền thông vừa có công văn gá»­i Sở Thông tin và Truyền thông các tỉnh, thành phố, về việc chấn chỉnh hoạt Ä‘á»™ng của các trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp, trong Ä‘ó yêu cầu tạm dừng cấp phép. Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin Điện tá»­ nhận định, tình trạng báo hóa, rá»­a nguồn, viết bài “Ä‘ánh” doanh nghiệp chủ yếu xảy ra tại má»™t số trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp có ý thức tuân thủ pháp luật kém, thậm chí cố tình vi phạm nhiều lần.

Bá»™ Thông tin và Truyền thông Ä‘Æ°a ra 6 nhóm giải pháp cấp bách để nâng cao hiệu lá»±c, hiệu quả quản lý nhà nÆ°á»›c, nhanh chóng, kiên quyết chấn chỉnh tình trạng “báo hóa” trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp. Cụ thể từ ngày 1/11, tạm dừng cấp giấy phép thiết lập trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp vá»›i nhóm đối tượng là các doanh nghiệp, các cÆ¡ quan báo chí để rà soát, chấn chỉnh, xá»­ lý các trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp vi phạm; sá»­a đổi các quy định pháp luật hiện hành để phù hợp vá»›i thá»±c tiá»…n công tác quản lý. Các Sở Thông tin và Truyền thông rà soát, thống kê số lượng trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp Ä‘ã cấp phép. Nếu trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng sá»­ dụng tên trang, tên miền có những từ ngữ có thể gây nhầm lẫn là cÆ¡ quan báo chí nhÆ° báo, tạp chí, tin, tin tức, news, times, online, daily… thì tổ chức, doanh nghiệp sở hữu trang phải thay đổi tên trang, tên miền cho phù hợp. Các Sở Thông tin và Truyền thông báo cáo kế hoạch để khắc phục tình trạng trên và gá»­i về Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin Điện tá»­ giám sát. Các trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp phải thể hiện đường dẫn để truy cập tin, đường dẫn bài gốc (link) ngay dÆ°á»›i tin, bài mà trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp đăng lại từ các báo.

Bá»™ này cÅ©ng yêu cầu các trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp phải có thỏa thuận bằng văn bản vá»›i cÆ¡ quan báo chí (không chấp nhận thỏa thuận miệng) về việc cho phép trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp được dẫn lại tin bài. Văn bản thỏa thuận trích dẫn nguồn tin phải ná»™p về cÆ¡ quan cấp phép trÆ°á»›c ngày 15/11. Sau thời hạn nói trên, nếu trang thông tin tổng hợp nào tổng hợp tin, bài từ nguồn tin không có thỏa thuận bằng văn bản, yêu cầu xá»­ lý nghiêm theo quy định.

Theo: An Huy/ Báo Nhà báo và Công luận