Chiến lược ngoại giao thời Covid-19

Asia Times ngày 16/4 đăng tải bài viết có tiêu đề “Việt Nam sẽ trở thành quốc gia thắng lợi lá»›n sau đại dịch Covid-19”.

Trong bài viết, tác giả David Hutt chuyên về chính trị Đông Nam Á, cho rằng, thông qua việc sá»›m thắt chặt kiểm soát Ä‘i lại tại khu vá»±c biên giá»›i, minh bạch thông tin và đề ra chính sách ngoại giao chiến lược thời Covid-19, Việt Nam có thể nhanh chóng trở thành má»™t quốc gia chiến thắng sau đại dịch.

Đối vá»›i má»™t đất nÆ°á»›c từ lâu luôn đảm bảo vai trò là má»™t nhân tố toàn cầu Ä‘áng tin cậy và có trách nhiệm, sá»± bùng phát dịch bệnh Covid-19 cÅ©ng nhÆ° tác Ä‘á»™ng tối thiểu của cuá»™c khủng hoảng này đối vá»›i Việt Nam Ä‘ã mang đến những cÆ¡ há»™i má»›i mà các nhà phân tích cho rằng Việt Nam Ä‘ang nắm chắc trong tay.

Giáo sÆ° Carl Thayer tại Đại học New South Wales ở Australia, đồng thời là chuyên gia nghiên cứu về Việt Nam cho biết, Việt Nam Ä‘ã nhanh chóng ghi tên mình vào “phiên bản ngoại giao thời Covid-19”, má»™t bÆ°á»›c Ä‘i mà Trung Quốc cùng nhiều quốc gia khác Ä‘ang triển khai để đạt được hiệu quả chiến lược. 

Thời gian gần Ä‘ây, Việt Nam Ä‘ã tăng cường sản xuất thiết bị y tế và há»— trợ cho Italy, Tây Ban Nha, Pháp, Đức và Anh. Đây là nhóm 5 quốc gia Ä‘ang phải vật lá»™n để đối phó vá»›i dịch bệnh nhÆ°ng cÅ©ng là những nÆ°á»›c Ä‘ã Ä‘àm phán các thỏa thuận đối tác chiến lược vá»›i Việt Nam, giáo sÆ° Thayer lÆ°u ý.

Hồi đầu tháng 4, Tổng thống Mỹ Donald Trump Ä‘ã bày tỏ sá»± cảm Æ¡n “bạn bè của chúng tôi tại Việt Nam” trong má»™t bài viết đăng trên Twitter, sau khi Mỹ tiếp nhận 450.000 bá»™ quần áo bảo há»™ được sản xuất tại các nhà máy ở Việt Nam, do công ty DuPont và FedEx của Mỹ đồng sở hữu và vận hành.

Việt Nam cÅ©ng há»— trợ khẩu trang, nÆ°á»›c rá»­a tay khô và các vật tÆ° y tế chống Covid-19 cho các cÆ¡ quan y tế tại những nÆ°á»›c láng giềng nhÆ° Campuchia và Lào.

“Đại dịch Covid-19 là cÆ¡ há»™i tuyệt vời cho Việt Nam để tăng cường sức mạnh mềm, vì nó giúp truyền bá tình Ä‘oàn kết và sá»± hào phóng của Việt Nam vá»›i cá»™ng đồng quốc tế”, giáo sÆ° Alexander Vuving, Trung tâm nghiên cứu an ninh châu Á - Thái Bình DÆ°Æ¡ng của Mỹ nhận xét.

Ông Derek Grossman, chuyên gia phân tích quốc phòng cao cấp thuá»™c tập Ä‘oàn RAND Corporation có trụ sở tại Washington Ä‘ánh giá, biện pháp đối phó vá»›i dịch bệnh của Việt Nam cÅ©ng nhÆ° chính sách ngoại giao mà nÆ°á»›c này thá»±c hiện trong giai Ä‘oạn khủng hoảng sẽ “giúp Việt Nam chứng minh giá trị của mình vá»›i thế giá»›i”.

Điều này Ä‘ã trở nên rõ ràng trong má»™t số lÄ©nh vá»±c trÆ°á»›c khi dịch bệnh xảy ra. Cây bút David Hutt của Asia Times cho rằng, Việt Nam là má»™t trong số ít những quốc gia được hưởng lợi từ cuá»™c chiến thÆ°Æ¡ng mại Mỹ-Trung khi các công ty Ä‘a quốc gia chuyển nhà máy của họ ra khỏi Trung Quốc tá»›i các nÆ°á»›c khác để tránh Ä‘òn thuế quan của Mỹ.

Cơ hội mới về kinh tế

Ngân hàng đầu tÆ° của Nhật Bản Nomura Ä‘ánh giá, Việt Nam, vá»›i mức tăng trưởng kinh tế 8% trong năm 2019 sẽ có được lợi thế từ sá»± thay đổi chuá»—i cung ứng. Nhiều nhà phân tích cho rằng Việt Nam sẽ nhận được “phần lá»›n nhất” của làn sóng thứ 2 di dời nhà máy sản xuất do ảnh hưởng của đại dịch và tâm lý phản đối Trung Quốc ở phÆ°Æ¡ng Tây, được thúc đẩy bởi nhận thức cho rằng Trung Quốc phải chịu trách nhiệm chính cho sá»± bùng phát của dịch bệnh.

Các chính trị gia ở Mỹ, Nhật Bản và má»™t số nÆ°á»›c châu Âu hiện giờ Ä‘ã công khai nói về sá»± cần thiết của việc “tách rời” khỏi nền kinh tế Trung Quốc, trong Ä‘ó phá vỡ sá»± phụ thuá»™c vào má»™t nguồn cung duy nhất từ nÆ°á»›c ngoài đối vá»›i các mặt hàng nhập khẩu thiết yếu nhÆ° vật tÆ° y tế.

“Việt Nam sẽ là bên thụ hưởng lá»›n từ sá»± Ä‘a dạng hóanày vì Việt Nam Ä‘ã cho thấy sá»± thân thiện trong khi vẫn đảm bảo mang lại hiệu quả về kinh tế đối vá»›i các công ty của phÆ°Æ¡ng Tây. Trong nhiều trường hợp, Việt Nam sẽ là sá»± lá»±a chọn đầu tiên khi họ tìm kiểm má»™t đối tác Ä‘áng tin cậy”, chuyên gia Vuving Ä‘ánh giá. Và Ä‘ây là thời cÆ¡ không thể tốt hÆ¡n cho Việt Nam.

Theo dá»± báo của Ngân hàng Thế giá»›i, trong trường hợp dịch bệnh Covid-19 diá»…n biến xấu nhất, Tổng sản phẩm Quốc ná»™i (GDP) của Việt Nam sẽ giảm xuống 1,5% trong năm 2020, giảm Ä‘áng kể từ mức trung bình 7% trong những năm gần Ä‘ây. Mặc dù Ä‘iều này sẽ Ä‘ánh dấu mức tăng trưởng thấp nhất của Việt Nam trong nhiều thập ká»·, nhÆ°ng nó vẫn cao hÆ¡n nhiều so vá»›i hầu hết các nÆ°á»›c láng giềng ở Đông Nam Á, trong Ä‘ó có Thái Lan vá»›i dá»± báo tăng trưởng âm 5,3% trong năm 2020.

Các nhà đầu tÆ° Ä‘ã thấy rõ sá»± khác biệt, khi thị trường chứng khoán Việt Nam nổi lên là lÄ©nh vá»±c sinh lời nhất trong khu vá»±c trong năm 2020, trong khi các thị trường chứng khoán khác lao Ä‘ao vá»›i những dá»± báo về thiệt hại kinh tế do Covid-19. Bloomberg cho biết, sau sá»± sụt giảm chÆ°a từng có trong gần 20 năm qua hồi tháng 3/2020, thị trường chứng khoán Việt Nam được nhận định Ä‘ang hồi sinh, khi các nhà đầu tÆ° tin tưởng vào phản ứng vá»›i dịch bệnh Covid-19 của Chính phủ.

Theo nhận định của má»™t số chuyên gia, nền kinh tế Việt Nam có thể phục hồi nhanh hÆ¡n các quốc gia Đông Nam Á khác trong năm 2021, đặc biệt nếu Mỹ, Nhật Bản và nhiều nÆ°á»›c EU di chuyển hàng loạt chuá»—i cung ứng ra khỏi Trung Quốc và lá»±a chọn Ä‘iểm đến là Việt Nam.

CÆ¡ há»™i giải quyết những vấn đề gai góc

Cuá»™c khủng hoảng Covid-19 cÅ©ng diá»…n ra vào thời Ä‘iểm ngoại giao quan trọng đối vá»›i Việt Nam. Năm 2020, Việt Nam chính thức đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN, đồng thời là Ủy viên không thường trá»±c của Há»™i đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Vá»›i 2 vai trò quan trọng này, Việt Nam Ä‘ã thể hiện là má»™t quốc gia tích cá»±c, có trách nhiệm vá»›i ASEAN và cá»™ng đồng quốc tế. Ngày 14/4, Việt Nam Ä‘ã chủ trì Há»™i nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN về ứng phó vá»›i dịch bệnh Covid-19 theo hình thức trá»±c tuyến, trong bối cảnh số ca mắc má»›i Covid-19 liên tục gia tăng tại các nÆ°á»›c thành viên trong khối, trong Ä‘ó có  Indonesia, Singapore và Philippines.

“Trong thời khắc nghiệt ngã này, sá»± Ä‘oàn kết của cá»™ng đồng ASEAN tỏa sáng nhÆ° ngọn hải đăng trong bóng tối”, Thủ tÆ°á»›ng Nguyá»…n Xuân nhấn mạnh trong bài phát biểu khai mạc há»™i nghị.

Đã có dá»± Ä‘oán trong giá»›i ngoại giao cho rằng nhiệm kỳ của Việt Nam vá»›i tÆ° cách là Chủ tịch luân phiên của ASEAN có thể được kéo dài đến năm 2021 do sá»± gián Ä‘oạn gây ra bởi đại dịch Covid-19. Nếu dá»± Ä‘oán này Ä‘úng thì Ä‘iều Ä‘ó sẽ cho phép Việt Nam có thời gian xây dá»±ng sá»± đồng thuận trong khu vá»±c về hai vấn đề lá»›n là thúc đẩy Bá»™ Quy tắc ứng xá»­ (COC) ở Biển Đông và má»™t thỏa thuận về quản lý tài nguyên nÆ°á»›c trên sông Mekong.

Cả hai vấn đề gai góc này Ä‘ã khiến nhiều nÆ°á»›c thành viên của ASEAN bất đồng vá»›i Trung Quốc. Hồi đầu tháng 4, tàu hải cảnh Trung Quốc Ä‘ã Ä‘âm chìm tàu cá của ngÆ° dân Việt Nam ở khu vá»±c quần đảo Hoàng Sa. Bá»™ Ngoại giao Philippines ra thông cáo bày tỏ sá»± Ä‘oàn kết vá»›i Việt Nam và lấy làm quan ngại về vụ việc. Trong khi Ä‘ó, má»™t báo cáo do nhà khí hậu học người Mỹ công bố trong tuần này, sá»­ dụng hình ảnh vệ tinh cho thấy các đập Trung Quốc Ä‘ã giữ lại má»™t lượng nÆ°á»›c lá»›n ở thượng nguồn sông Mekong gây hạn hán nghiêm trọng ở phần hạ lÆ°u chảy qua Việt Nam, Campuchia, Lào và Thái Lan.

Tác giả David Hutt cho rằng, để thành công trong việc giải quyết những vấn đề nói trên, Việt Nam sẽ cần có sá»± ủng há»™ của cá»™ng đồng quốc tế rá»™ng lá»›n hÆ¡n. Ngoại giao của Việt Nam trong những năm gần Ä‘ây Ä‘ã giúp quốc gia này có thêm nhiều bạn bè và đồng minh./.

Theo Hồng Anh/VOV