Người đọc hiện nay cần biết tá»± mình kiểm chứng thông tin

+ Hiện nay nhiều thông tin được đăng tải nhanh chóng, tràn ngập trên mạng xã há»™i, nhiều tin giả, tin xấu Ä‘á»™c ảnh hưởng không nhỏ tá»›i môi trường tin tức, khiến dÆ° luận hoang mang. Ông Ä‘ánh giá nhÆ° thế nào về vấn đề này?

- Muốn xem tin tức nhanh thì người ta có thể xem trên mạng xã há»™i nhÆ°ng để có Ä‘á»™ tin cậy cao người ta sẽ kiểm chứng ở mảng thông tin chính thống. Hiện nay truyền thông chính thống có chậm hÆ¡n má»™t bÆ°á»›c so vá»›i mạng xã há»™i nhÆ°ng chậm không có nghÄ©a là thua mà chậm ở Ä‘ây là sá»± chắc chắn cho nên má»›i có câu nói “Dục tốc bất đạt” tức là muốn nhanh thì không nên vá»™i. Sá»± khác nhau nhÆ° vậy dẫn đến chất lượng, hiệu quả cÅ©ng khác nhau.

CÆ° dân mạng thường xem truyền thông của mạng xã há»™i nhiều hÆ¡n nhÆ°ng những người làm việc trong các cÆ¡ quan Ä‘Æ¡n vị họ sẽ chú trọng về mảng chính thống nhiều hÆ¡n. Bởi truyền thông chính thống  những là thông tin có nguồn gốc, chịu sá»± quản lí chứ không phải là những cái cóp nhặt ở Ä‘âu rồi Ä‘Æ°a lên.

Khác biệt từ sá»± quản lí đến mô hình sẽ dẫn đến việc Ä‘Æ°a thông tin khác nhau, khi Ä‘ã khác nhau về phÆ°Æ¡ng thức thì sẽ dẫn đến khác nhau về ná»™i dung; khác nhau về ná»™i dung thì sẽ khác nhau về sá»± tiếp nhận; khác nhau về tiếp nhận thì sẽ khác nhau về xá»­ lí thông tin. 

Tôi nghÄ© những bạn đọc thông minh sẽ biết cách sàng lọc thông tin trên mạng xã há»™i để tìm ra những gì Ä‘áng tin cậy. Còn những bạn đọc thông minh của mảng truyền thông chính thống họ sẽ biết cần phải bổ sung thêm những gì từ mạng xã há»™i để có sá»± toàn diện hÆ¡n trong góc nhìn.   

+ ThÆ°a ông, trong khi mạng xã há»™i ngày càng phát triển, để tránh tình trạng thông tin không chuẩn xác, người tiếp nhận thông tin cần làm gì?

-Tất cả truyền thông đều phải hÆ°á»›ng thiện, cả chính thống lẫn mạng xã há»™i, nếu Ä‘i ngược hÆ°á»›ng thiện, ngược nhân văn, ngược Ä‘i sá»± trung thá»±c sẽ nhanh chóng bị Ä‘ào thải.

Đối vá»›i người tiếp nhận thông tin, đầu tiên họ tìm đến mạng xã há»™i để biết thông tin. BÆ°á»›c thứ hai, luôn luôn có sá»± sàng lọc thông tin. BÆ°á»›c thứ ba, chọn cho mình chính kiến riêng. Mạng xã há»™i có Ä‘Æ°a thông tin nhÆ°ng tất nhiên phải có sá»± sàng lọc và Ä‘ó sẽ là má»™t quá trình. Còn bên báo chính thống khi đọc thông tin, họ có thể tin tưởng ngay từ đầu. Việc sàng lọc thông tin sẽ đỡ mất công hÆ¡n. Người đọc hiện nay rất cần biết tá»± mình kiểm chứng thông tin.

Đưa tin hãy thận trọng, hãy lấy yếu tố chính xác, trung thá»±c lên hàng đầu

+ Đứng trÆ°á»›c những thách thức, lấn át thông tin của mạng xã há»™i, báo chí có nên chạy Ä‘ua, cạnh tranh thông tin vá»›i mạng xã há»™i hay không?

- Tốc Ä‘á»™ Ä‘Æ°a tin bên mảng chính thống thường sẽ bị thua, chậm và ít hÆ¡n mạng xã há»™i. Ngay cả báo Ä‘iện tá»­ chính thống cÅ©ng do má»™t hệ thống quản lí, không thể nhanh bằng mạng xã há»™i được. Điện tá»­ Ä‘Æ°a tin nhanh nhÆ°ng cÅ©ng phải qua hai, ba khâu của biên tập, người duyệt, người đứng đầu tờ báo.

Mạng xã há»™i Ä‘Æ°a thông tin lên chỉ mất vài giây còn bên chính thống thì phải qua má»™t vài thao tác khác. Bên mảng chính thống Ä‘Æ°a tin chậm hÆ¡n, ít hÆ¡n, thiếu Ä‘a dạng hÆ¡n. NhÆ°ng nhanh thì thường hay sai sót, mạng xã há»™i thường bị sai sót này nên tin giả, tin xấu, tin xuyên tạc trên mạng xã há»™i quá nhiều. Bên truyền thông chính thống ít bị hÆ¡n bởi Ä‘á»™ tin cậy cao, chậm nhÆ°ng chắc chắn.

Nếu về chạy Ä‘ua Ä‘Æ°a tin về thời gian, báo chính thống không bằng mạng xã há»™i. Sá»± tin cậy của các cÆ¡ quan nhà nÆ°á»›c, người dân cần đọc nhanh để biết nhÆ°ng nếu họ kiểm chứng bằng báo chính thống thì chắc chắn hÆ¡n. Cho nên má»™t cuá»™c chạy Ä‘ua, má»™t sá»± cạnh tranh là cần thiết, nhÆ°ng không chỉ là chạy Ä‘ua về tốc Ä‘á»™ mà chạy Ä‘ua cả về sá»± chính xác và trung thá»±c. Hiệu quả là đạt mục Ä‘ích Ä‘Æ°a được thông tin chất lượng cao đến bạn đọc.

+ TrÆ°á»›c hiện tượng tung tin giả, bịa đặt, đặc biệt trong thời Ä‘iểm dịch bệnh Covid-19 bùng phát vừa qua, theo ông có những yếu tố nào để Ä‘ánh giá má»™t tin tức chính xác?

- Có ba yếu tố để người ta Ä‘ánh giá chất lượng má»™t tin tức, Ä‘ó là:

Má»™t là phải trung thá»±c. Hai là phải chính xác. Ba là phải nhanh. Mạng xã há»™i bắt buá»™c phải Ä‘Æ°a yếu tố nhanh lên hàng đầu. Báo chính thống Ä‘Æ°a sá»± trung thá»±c lên đầu tiên, rồi đến yếu tố chính xác, sau Ä‘ó má»›i đến yếu tố nhanh.   

Tâm lý chung là làm truyền thông ai cÅ©ng muốn Ä‘Æ°a tin nhanh nhất, má»›i nhất, lạ nhất, Ä‘a dạng nhất để phục vụ người dân. Chính vì vậy sẽ tạo nên má»™t cuá»™c chạy Ä‘ua, cạnh tranh về thông tin mà Ä‘ã là Ä‘ua thì sẽ có lúc thắng, lúc thua, có lúc sai, lúc Ä‘úng và cÅ©ng có lúc thất bại cho nên cần phải bình tÄ©nh.

CÅ©ng nên thấy rằng má»™t thông tin vá»™i, thiếu kiểm chứng Ä‘ôi khi sẽ là bất lợi cho cuá»™c chiến chống virus Covid-19. Đưa tin hãy thận trọng, hãy lấy yếu tố chính xác, trung thá»±c lên hàng đầu và khi Ä‘Æ°a tin nên nghÄ© có Ä‘iều gì gây bất lợi, làm hoang mang, tạo sai sót cho mọi người hay không. Có nhiều khi người đăng không biết nguồn gốc thông tin là tin giả nhÆ°ng có người lại tá»± tạo tin giả.

Ý thức của người dân, nhà báo cần rèn luyện, bổ sung thêm ngay lúc này là hãy tôn trọng sá»± thật và phải biết là mọi tin tức bây giờ đều ảnh hưởng đến cuá»™c chiến chống bệnh dịch. Hãy có thái Ä‘á»™ Ä‘úng đắn, có tinh thần phục vụ lợi ích chung và biết chịu trách nhiệm trÆ°á»›c thông tin mình Ä‘Æ°a ra, dù là trên báo chính thống hay trên mạng xã há»™i.

Biết phân biệt những Ä‘iều Ä‘ó sẽ có nhiều phân tích và chọn lọc được Ä‘âu là má»™t tin chính xác, Ä‘âu là má»™t tin giả.

Nhà báo Huỳnh DÅ©ng Nhân là má»™t cây bút phóng sá»± nổi tiếng của Báo Lao Động trong những năm 1990-2000. Ông từng đảm nhiệm các chức vụ nhÆ°: Uá»· viên Ban chấp hành - Phó ban Nghiệp vụ Há»™i Nhà báo Việt Nam; Phó chủ tịch Há»™i Nhà báo TP Hồ Chí Minh; Tổng Biên tập Tạp chí Nghề Báo…và là giảng viên thỉnh giảng của nhiều cÆ¡ sở Ä‘ào tạo báo chí.

 Trân trọng cảm Æ¡n ông !

Theo Kim Chi/Báo Nhà báo và Công luận