NhÆ° thường lệ, Lá»… trao Giải Báo chí Quốc gia lần thứ 14 năm 2019 được diá»…n ra Ä‘úng vào ngày 21/6 - Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, nhằm tôn vinh các tác giả, tác phẩm báo chí xuất sắc Ä‘ã có những Ä‘óng góp lá»›n, ảnh hưởng sâu rá»™ng trong xã há»™i.

TrÆ°á»›c giờ diá»…n ra lá»… trao giải, tại khuôn viên Nhà hát Lá»›n Hà Ná»™i Ä‘ã tập trung rất Ä‘ông người, trong Ä‘ó có rất nhiều nhà báo được vinh danh trong Lá»… trao giải.

Những lời chúc mừng, những cái bắt tay siết chặt hòa trong không khí hân hoan của ngày há»™i lá»›n dành cho giá»›i báo chí trong cả nÆ°á»›c.

Nhiều tác phẩm mang tính phát hiện, phản biện tốt

Theo Ä‘ánh giá của Há»™i đồng Giải Báo chí Quốc gia năm 2019, các tác phẩm dá»± thi năm nay Ä‘ã phản ánh kịp thời, đậm nét các sá»± kiện chính trị lá»›n của đất nÆ°á»›c trong năm.

Những hoạt Ä‘á»™ng đối ngoại của Nhà nÆ°á»›c Việt Nam trong năm 2019 cÅ©ng được ghi dấu ấn trong nhiều tác phẩm đạt giải, nhÆ° chùm ảnh "Há»™i nghị thượng đỉnh Mỹ Triều lần thứ 2 và chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Đảng Lao Ä‘á»™ng Triều Tiên" của nhóm tác giả Liên Chi há»™i Nhà báo Thông tấn xã việt Nam.

Nhiều tác phẩm viết về chủ đề xây dá»±ng nông thôn má»›i và cÆ¡ cấu lại ngành nông nghiệp, công cuá»™c giảm nghèo bền vững; các vấn đề xá»­ lý cán bá»™ sai phạm trong công tác cán bá»™, sai phạm trong công tác quản lý đất Ä‘ai, quản lý giáo dục... nhÆ° loạt 3 bài "Hàng trăm nghìn tá»· đồng Ä‘ang bị Ä‘óng băng, bào mòn" của nhóm phóng viên Liên Chi há»™i Nhà báo Báo Nhân Dân; chùm bài "Thâm nhập đường dây làm bằng giả lái lái xe" của Chi há»™i nhà báo Báo Giao thông.

Giải thưởng Báo chí Quốc gia năm 2019 cÅ©ng ghi nhận những tác phẩm báo chí phản ánh chân thá»±c những mặt trái xã há»™i nhÆ° vấn nạn tín dụng Ä‘en, nhÆ° loạt 5 bài "Vạch trần bá»™ mặt của băng nhóm xã há»™i Ä‘en, tín dụng Ä‘en Đường Nhuệ lá»™ng hành dÆ°á»›i vỏ bọc của công ty bất Ä‘á»™ng sản tại Thái Bình" của Chi há»™i Nhà báo Báo Pháp luật Việt Nam...

Những đề tài truyền thống nhÆ° lịch sá»­, văn hóa, an ninh, quốc phòng, gÆ°Æ¡ng người tốt việc tốt, Ä‘iển hình tiên tiến tiếp tục được nhiều tác giả khai thác.

Các vấn đề chủ lÆ°u diá»…n ra trong năm qua nhÆ° khuyến khích thúc đẩy kinh tế tÆ° nhân, sản xuất nông nghiệp sạch, xây dá»±ng Ä‘ô thị thông minh, cách mạng công nghiệp 4.0 và sá»± tác Ä‘á»™ng tá»›i cuá»™c sống; phòng chống thông tin xấu, Ä‘á»™c hại trên mạng xã há»™i cÅ©ng là mảng đề tài nóng được báo chí thể hiện.

Năm nay, nhiều tác phẩm được thể hiện bài bản, công phu, chuyên nghiệp, mang tính phát hiện, tính phản biện tốt. Nhiều loạt bài Ä‘ã Ä‘i đến tận cùng của vấn đề, nhờ Ä‘ó những tác phẩm Ä‘ã có hiệu quả xã há»™i mạnh mẽ, tích cá»±c, có sức ảnh hưởng lan tỏa cao.

Mặt bằng chất lượng chung các tác phẩm dá»± Giải báo chí năm nay đồng đều hÆ¡n và ghi nhận nhiều Ä‘ài địa phÆ°Æ¡ng có nhiều tác phẩm có chất lượng nổi trá»™i, vượt lên, rút ngắn khoảng cách giữa Ä‘ài Trung Æ°Æ¡ng và địa phÆ°Æ¡ng.

Nhiều "luồng gió má»›i" trong mảng đề tài văn hóa

Tại Giải thưởng Báo chí Quốc gia năm 2019, có những tác phẩm khai thác đề tài văn hóa Ä‘oạt giải cao. Có thể kể để loạt bài theo thể loại trò chuyện văn chÆ°Æ¡ng do nhà thÆ¡, nhà báo Trần Hữu Việt - Liên Chi há»™i Nhà báo Báo Nhân Dân thá»±c hiện, Ä‘oạt giải A thể loại Tin, bài phản ánh, phỏng vấn (báo in).

Năm bài phỏng vấn về 5 vấn đề văn học, trong Ä‘ó 4 bài là cuá»™c trò chuyện hai người, bài cuối được thể hiện dÆ°á»›i dạng tọa Ä‘àm vô cùng cuốn hút Ä‘á»™c giả. Không chỉ Ä‘á»™c Ä‘áo từ cách chọn nhân vật trao đổi, cách khai thác, đặt vấn đề và dẫn dắt câu chuyện, tác giả còn khéo léo sá»­ dụng ngôn từ, xá»­ lý tình huống khiến những cuá»™c trao đổi dù dài từ 6-10 câu hỏi, cả ngàn chữ nhÆ°ng khiến người đọc "bập vào rồi là khó để dứt ra".

Cách dẫn phỏng vấn nhẹ nhàng, Ä‘Æ°a đẩy, chuyển vấn đề mượt mà thể hiện sá»± đầu tÆ°, công sức, cái tâm, cái tầm của người dẫn truyện trong loạt bài cÅ©ng khiến cho những câu chuyện đọng lại lâu hÆ¡n, ấn tượng hÆ¡n vá»›i người đọc.

Chia sẻ về cảm xúc khi nhận giải, nhà thÆ¡, nhà báo Hữu Việt cho biết: "Tôi hÆ¡i bất ngờ khi được Há»™i đồng Giải thưởng Báo chí quốc gia tặng giải A, bởi ít khi giải thưởng cao nhất của báo chí quốc gia lại được trao tặng cho loạt bài về đề tài văn chÆ°Æ¡ng. Tôi rất vui và cÅ©ng rất mừng. Vui vì được nhận giải cao về nghề nghiệp, vì được Ä‘óng góp vào thành tích chung của báo Nhân Dân, tờ báo Ä‘ã dành nhiều sá»± đầu tÆ° cho lÄ©nh vá»±c văn hóa. Mừng vì Há»™i đồng giải thưởng Ä‘ã "để mắt" tá»›i những tác phẩm báo chí viết về văn học, nghệ thuật. Biết Ä‘âu Ä‘ây sẽ là Ä‘á»™ng lá»±c để các phóng viên, nhà báo thuá»™c lÄ©nh vá»±c này thấy mình vẫn có cÆ¡ há»™i bình đẳng vá»›i các bạn đồng nghiệp thuá»™c lÄ©nh vá»±c khác, miá»…n là hãy viết thật hay, thật bền bỉ và da diết về má»™t lÄ©nh vá»±c còn rất nhiều dÆ° địa dành cho người làm báo".

Theo ghi nhận của Há»™i đồng Giải Báo chí Quốc gia, đề tài báo chí mảng văn học, văn hóa vốn không "đắt giải," nhÆ°ng năm nay lại xuất hiện những tác phẩm xuất sắc.

Chùm bài về vấn đề tâm linh, văn hóa vá»›i chủ đề "Truyền bá chuyện vong báo oán tại chùa Ba Vàng" của Chi há»™i nhà báo Báo Lao Ä‘á»™ng là sá»± phối hợp Ä‘iều tra của nhóm 7 nhà báo trong thời gian 3 tháng Ä‘ã gây tiếng vang lá»›n Ä‘ã Ä‘oạt giải A thể loại Phóng sá»±, phóng sá»± Ä‘iều tra, ký báo chí, ghi chép (báo Ä‘iện tá»­) là má»™t ví dụ.

Độ nóng của những vụ việc xảy ra ở chùa Ba Vàng (tỉnh Quảng Ninh) trong vụ việc liên quan đến yếu tố tôn giáo, tâm linh Ä‘ã thu hút sá»± quan tâm không chỉ người dân cả nÆ°á»›c và còn của các cấp lãnh đạo.

Loạt bài Ä‘i đến tận cùng của sá»± việc, gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh đến hàng triệu người có niềm tin mù quáng Ä‘ã bị mê hoặc, lừa đảo dẫn đến mất tiền và nhiều hệ lụy khác, nhÆ° gia Ä‘ình đổ vỡ, sức khỏe, tâm lý bị ảnh hưởng.

Bên cạnh sản phẩm đăng báo, tÆ° liệu về vụ việc còn được dá»±ng thành phóng sá»± hình ảnh nên Ä‘á»™ chân thá»±c của các yếu tố trong quá trình Ä‘iều tra của nhóm phóng viên Ä‘ã hoàn toàn thuyết phục công chúng.

Ngay sau Ä‘ó, các cÆ¡ quan chức năng nhanh chóng vào cuá»™c, xá»­ lý nghiêm những người liên quan; đồng thời chấn chỉnh hoạt Ä‘á»™ng truyền bá "vong báo oán" tại chùa Ba Vàng.

TrÆ°á»›c Ä‘ó, loạt bài Ä‘ã vinh dá»± được nhận giải A giải "Báo chí vá»›i công tác đấu tranh phòng, chống tham nhÅ©ng, lãng phí" lần thứ 2 và Bằng khen đặc biệt về "Thành tích xuất sắc trong hoạt Ä‘á»™ng nghiệp vụ" của Há»™i Nhà báo Việt Nam.

Thành viên trong nhóm tác giả loạt bài, nhà báo Nguyá»…n Thị Huyên chia sẻ: "Khi bắt đầu thá»±c hiện loạt bài này, chúng tôi không hình dung hết tác phẩm lại có thể thu hút sá»± quan tâm lá»›n đến nhÆ° vậy. Áp lá»±c lá»›n nhất vá»›i nhóm làm việc không phải là những lời Ä‘e dọa hay sá»± khó khăn trong tác nghiệp mà là sá»± mong chờ của Ä‘á»™c giả. Chúng tôi tin vào lẽ phải, mục Ä‘ích duy nhất khi thá»±c hiện phóng sá»± này là Ä‘Æ°a sá»± việc "gọi vong báo oán" ra ánh sáng. Chúng tôi Ä‘ã bị các đối tượng xấu Ä‘e dọa, sẵn sàng trả tiền cho ai cung cấp thông tin về nhóm phóng viên, NhÆ°ng vá»›i niềm tin vào công chúng, sá»± vào cuá»™c của cÆ¡ quan chức năng nên nhóm Ä‘ã có Ä‘á»™ng lá»±c để theo đến cùng vụ việc này."

"Lạ" trong cách Ä‘Æ°a ra hÆ°á»›ng giải quyết

Đoạt giải A thể loại Tin, bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận, tọa Ä‘àm, chuyên đề phát thanh tổng hợp (phát thanh), loạt 5 bài về "Nông nghiệp Tây Nguyên tìm Ä‘á»™ng lá»±c cho giai Ä‘oạn má»›i" của nhóm tác giả VÆ°Æ¡ng Đình Tuấn, VÅ© Hải Định - CÆ¡ quan thường trú khu vá»±c Tây Nguyên, Liên Chi há»™i Nhà báo Đài Tiếng nói Việt Nam Ä‘ã nhận được nhiều sá»± quan tâm, khen ngợi.

Nhà báo VÅ© Khải Định cho biết, loạt bài được xuất bản Ä‘úng vào thời Ä‘iểm nông nghiệp Ä‘ang đứng trÆ°á»›c sá»± khủng hoảng. Bài viết khẳng định tầm quan trọng của yếu tố văn hóa trong nông nghiệp, Ä‘Æ°a ra hÆ°á»›ng giải quyết làm thế nào để văn hóa nông nghiệp trở nên phổ biến, để người nông dân hiểu được văn hóa nông nghiệp, để doanh nghiệp xây dá»±ng văn hóa doanh nghiệp. Đây là yếu tố "lạ" trong cách xá»­ lý vấn đề từ góc nhìn của những phóng viên Ä‘ã bám nghề, bám địa phÆ°Æ¡ng, cÆ¡ sở, theo dõi sá»± thăng trầm của các ngành cây công nghiệp của khu vá»±c Tây Nguyên trong cả thập ká»· qua...

Đề tài được nhóm ấp ủ từ 2 năm nay, may mắn là khi loạt bài xuất bản, vấn đề nhóm đề cập đến Ä‘ang được Đảng, Chính phủ, ngành nông nghiệp, các địa phÆ°Æ¡ng và đặc biệt là người dân khu vá»±c Tây Nguyên quan tâm.

Trăn trở tìm lời giải cho vấn đề từ kinh nghiệm thá»±c tế của phóng viên..., những cống hiến, tâm huyết Ä‘ã mang lại vinh quang cho nhóm tác giả phát thanh khu vá»±c miền Tây nguyên của Đài Tiếng nói Việt Nam.

Khẳng định vị thế của hãng Thông tấn Quốc gia

Tại Giải Báo chí quốc gia năm 2019, Liên chi Há»™i Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam giành 6 giải, vá»›i 1 giải A, 4 giải C và 1 giải Khuyến khích ở nhiều thể loại khác nhau.

Xuất sắc Ä‘oạt giải A thể loại Tin, bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, tọa Ä‘àm, giao lÆ°u trá»±c tuyến (Báo Ä‘iện tá»­), loạt 5 bài "Ma trận đấu thầu tập trung: Hà Ná»™i nguy cÆ¡ "thất thủ" vì rác thải" của nhóm phóng viên Báo Ä‘iện tá»­ VietnamPlus, Liên Chi há»™i Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam Ä‘ã mang tá»›i cho Ä‘á»™c giả góc nhìn cụ thể hÆ¡n về thá»±c trạng thu gom, xá»­ lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố Hà Ná»™i hiện nay, qua gần 4 tháng Ä‘i thâm nhập thá»±c tế.

Đại diện nhóm tác giả chia sẻ: "Chúng tôi tìm hiểu để Ä‘Æ°a ra những dẫn chứng chi tiết, cụ thể nhất của những "Ä‘iểm nghẽn" bất cập trong công tác thu gom; những gói thầu "làm ngược chủ trÆ°Æ¡ng" xuất phát từ "ma trận" đấu thầu rác thải tập trung...".

Nhóm cÅ©ng quyết định chọn hình thức Mega-story (hay long-form) cho tác phẩm, giúp loạt bài vừa có ná»™i dung bằng chữ, vừa có hình ảnh, video clip, góp phần truyền tải tối Ä‘a thông tin đến Ä‘á»™c giả.

Ngay sau khi loạt bài được đăng tải trên Báo Ä‘iện tá»­ VietnamPlus, UBND thành phố Hà Ná»™i Ä‘ã yêu cầu các sở, ngành vào cuá»™c kiểm tra. Trên cÆ¡ sở Ä‘ó, hoạt Ä‘á»™ng thu gom, xá»­ lý rác thải trên địa bàn thành phố Ä‘ã dần được Ä‘iều chỉnh theo hÆ°á»›ng tháo gỡ các "Ä‘iểm nghẽn" từ cÆ¡ chế chính sách, đảm bảo rác thải được tổ chức thu gom, không để tồn đọng, gây ô nhiá»…m.

Đại diện nhóm tác giả chia sẻ: "Nhận giải thưởng cao là Ä‘iều vô cùng bất ngờ, là niềm vinh dá»± và tá»± hào to lá»›n cả của nhóm tác giả và là niềm vui của tập thể tòa soạn".

Đoạt giải C, loạt bài bình luận có chủ đề "Không mạo hiểm Ä‘ánh đổi tính mạng khi lá»±a chọn mÆ°u sinh xứ người," viết về vụ 39 người Việt thiệt mạng trong xe container ở Anh của Liên Chi há»™i Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam cÅ©ng Ä‘ã có những xá»­ lý rất riêng.

Tận dụng lợi thế của hãng thông tấn Quốc gia, vá»›i 63 cÆ¡ quan thường trú trong nÆ°á»›c và 30 cÆ¡ quan thường trú ở nÆ°á»›c ngoài, nhà báo Trần Quang Vinh Ä‘ã xây dá»±ng 3 bài viết về chủ đề này, trong Ä‘ó, 2 bài do nhà báo Quang Vinh thá»±c hiện Ä‘á»™c lập và 1 bài là sá»± hợp sức của ba phóng viên Thông tấn xã Việt Nam tại các tỉnh, thành phố khác nhau (Ban biên tập Tin trong nÆ°á»›c, cÆ¡ quan thường trú tại Hà TÄ©nh, cÆ¡ quan thường trú tại Nghệ An).

Là bài thuá»™c thể loại bình luận nhÆ°ng không chỉ sá»­ dụng lý luận dá»±a trên các số liệu khô khan, nhóm tác giả Ä‘ã sá»­ dụng tÆ° liệu sống Ä‘á»™ng, truyền tải thông tin từ thá»±c tiá»…n ở hai Ä‘iểm "nóng" về "xuất cảnh chui" là Nghệ An, Hà TÄ©nh. Sức nặng, sá»± thu hút của bài báo không chỉ bằng lý luận chặt chẽ, sá»± phân tích logic, còn nhờ tÆ° liệu tÆ°Æ¡i má»›i được phóng viên từ các địa phÆ°Æ¡ng cập nhật tình hình.

Chia sẻ cảm xúc, nhà báo Trần Quang Vinh, đại diện nhóm tác giả, cho biết viết thể loại bình luận Ä‘ã khó, lại về chủ đề "nhạy cảm" thành hai cái khó cá»™ng lại, nhÆ°ng vá»›i trách nhiệm của nhà báo, trách nhiệm công dân Ä‘ã thúc đẩy ông đặt bút viết để Ä‘óng góp những tiếng nói sâu sắc vào việc cảnh tỉnh những người còn Ä‘ang ấp ủ giấc mÆ¡ "xuất ngoại bằng mọi giá để đổi đời;" kêu gọi các cấp, ngành, chính quyền địa phÆ°Æ¡ng tiếp tục ngăn chặn tình trạng xuất cảnh trái phép.

Lần đầu tiên vinh dá»± được nhận giải C, nhà báo trẻ Đỗ Bình - Ban Biên tập tin Trong nÆ°á»›c, Liên Chi há»™i Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam chia sẻ sá»± xúc Ä‘á»™ng. Vá»›i tâm nguyện "luôn hÆ°á»›ng ngòi bút đến người dân miền núi" và qua quá trình công tác thường trú má»™t thời gian tại vùng đất địa đầu tổ quốc Hà Giang, nhà báo Đỗ Bình Ä‘ã Ä‘i và thá»±c hiện chùm tác phẩm "Ước vọng xanh trên miền Ä‘á lạnh".

Loạt bài Ä‘ã Ä‘i sâu, tìm hiểu những khó khăn, nguy hiểm người dân vùng biên giá»›i Ä‘ang phải đối mặt hàng ngày; nắm bắt tâm tÆ°, nguyện vọng của những nạn nhân do vÆ°á»›ng phải bom, mìn, vật liệu nổ; phản ánh những khó khăn trong hoạt Ä‘á»™ng rà phá bom, mìn... tại Hà Giang.

Nhà báo Đỗ Bình cho biết quá trình làm phóng viên thường trú tại địa phÆ°Æ¡ng anh Ä‘ã có cÆ¡ há»™i đồng cảm, thấu hiểu hÆ¡n cuá»™c sống người dân miền núi nÆ¡i biên cÆ°Æ¡ng cá»±c Bắc của Tổ quốc, giúp anh có quyết tâm thá»±c hiện loạt bài.

Là thể loại ít có tác phẩm đạt đủ những tiêu chí để dành thứ hạng cao, Giải Báo chí Quốc gia thể loại Ảnh Ä‘Æ¡n, phóng sá»± ảnh, nhóm ảnh luôn là khát khao của những phóng viên ảnh.

Năm nay, chùm 8 ảnh vá»›i tiêu đề "Há»™i nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ hai và chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Đảng Lao Ä‘á»™ng Triều Tiên" của nhóm phóng viên Ban Biên tập Ảnh, Liên Chi há»™i Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam Ä‘ã được Há»™i đồng Giải trao giải C.

Đại diện nhóm tác giả cho biết: Vá»›i những lợi thế của Thông tấn xã Việt Nam trong lÄ©nh vá»±c ảnh, nhóm phóng viên Ä‘ã tiếp cận sá»± kiện quan trọng để Ä‘Æ°a đến công chúng những hình ảnh chân thá»±c nhất.

Không thể kể hết những câu chuyện đằng sau các tác phẩm báo chí xuất sắc Ä‘oạt giải. Má»—i câu chuyện đều cho thấy sá»± vất vả, sẵn sàng dấn thân, Ä‘Æ°Æ¡ng đầu vá»›i gian khổ của các nhà báo để có những tác phẩm hay, ấn tượng, hấp dẫn đến vá»›i công chúng.

Giải thưởng Báo chí Quốc gia năm 2019 Ä‘ã khép lại, các phóng viên, nhà báo, biên tập viên... trên khắp mọi miền đất nÆ°á»›c lại trở về vá»›i công việc hàng ngày, để tiếp tục cho ra đời những tác phẩm báo chí có giá trị, đạt chất lượng cao, Ä‘óng góp chung vào công cuá»™c xây dá»±ng, bảo vệ Tổ quốc./.

Theo Ng. Bích/TTXVN