Phóng viên có nên xuất hiện trong phóng sá»± Ä‘iá»u tra
Có nên xuất hiện trên truyá»n hình
Tôi thá»±c sá»± lo cho sá»± an toàn cá»§a phóng viên?
Phóng viên làm Ä‘iá»u tra có nên xuất hiện rõ mặt, rõ tên không? Các ban biên táºp, kênh truyá»n hình có nên cho phóng viên xuất hiện trong phóng sá»± Ä‘iá»u tra? Tôi buá»™c phải lên tiếng vá»›i tư cách má»™t phóng viên Ä‘ã có nhiá»u năm công tác tại Äài Truyá»n hình Việt Nam. Äáng báo động!
Nhìn lại các tá» báo trong những năm 90 cá»§a thế ká»· trước, các bài Ä‘iá»u tra thưá»ng ghi cuối các bài viết là nhóm phóng viên Ä‘iá»u tra cá»§a Báo Lao động hay Tiá»n phong, Thanh niên, Tuổi trẻ… Äiá»u này rất chính xác khi giữ bí máºt và sá»± an toàn cho phóng viên Ä‘iá»u tra. Hiện nay, trên báo in vẫn xuất hiện “Nhóm phóng viên Ä‘iá»u tra” sau các phóng sá»± Ä‘iá»u tra.
Còn vá»›i truyá»n hình cùng vá»›i sá»± phát triển quá nóng nên các chương trình, các kênh truyá»n hình khuyến khích phóng viên dẫn hiện trưá»ng. Äiá»u này rất tốt, vì phóng sá»± sẽ chân thá»±c, dá»… hiểu và thuyết phục ngưá»i xem. Thá»±c chất dẫn hiện trưá»ng là má»™t kỹ năng, má»™t thá»§ pháp tác nghiệp cá»§a truyá»n hình hiện đại.
Tuy nhiên trong phóng sá»± Ä‘iá»u tra thì sao? Các Ä‘ài truyá»n hình nên có quy định cho phóng viên Ä‘iá»u tra như: Không lá»™ mặt, không dẫn hiện trưá»ng, không tá»± Ä‘á»c phóng sá»± Ä‘iá»u tra… để đảm bảo an toàn cho phóng viên cá»§a mình.
Má»™t phóng viên có tên tuổi ở VTV trong má»™t phá»ng vấn nhân dịp phóng viên lá»t top 5 ngưá»i ấn tượng cá»§a VTV Award Ä‘ã khẳng định: Tôi thích dẫn hiện trưá»ng trong phóng sá»± Ä‘iá»u tra dù biết nguy hiểm! Tôi thá»±c sá»± “cạn lá»i” vá»›i phóng viên ấy! Phóng viên muốn đổi tính mạng và sá»± an toàn cho sá»± nổi tiếng? Khi bất chấp sá»± an toàn cá»§a bản thân và sá»± an tâm cá»§a ngưá»i thân?
Các nhà báo tác nghiệp tại hiện trưá»ng má»™t vụ phá rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
Bài há»c từ những phóng viên quốc tế
Má»™t nhà báo quốc tế khi giảng dạy cho các phóng viên cá»§a VTV trong thá»i Ä‘iểm Trung Quốc đưa giàn khoan HD 981 ra biển Äông chia sẻ: “Các bạn là phóng viên Ä‘i săn tin tức. Äừng biến mình thành tin tức!”. Chia sẻ Ä‘ó khiến tất cả phóng viên tham gia khóa há»c Ä‘á»u tâm đắc và thấm thía!
Nhà báo Sean Walker, Äiá»u phối viên cao cấp “Háºu cần tại Hiện trưá»ng” cá»§a CNN tại Hongkong chia sẻ, khi nói đến đảm bảo an ninh, an toàn, má»i ngưá»i thưá»ng chỉ nghÄ© đến các Ä‘iểm nóng như chiến tranh, xung đột vÅ© trang, khá»§ng bố. Thế nhưng, công tác an toàn tại nÆ¡i tác nghiệp còn là ở những nÆ¡i như môi trưá»ng xa lạ vá»›i phóng viên, nÆ¡i bệnh táºt hoành hành, thiên tai, sá»± cố hạt nhân. Do phóng viên nhiá»u khi chỉ mải mê chạy theo tin tức mà quên Ä‘i các nguyên tắc an toàn, nên công việc cá»§a chuyên gia an ninh là phải luôn sát cánh bên há».
Äối vá»›i má»™t hãng tin tức, các hoạt động sau là không thể thiếu: Äào tạo cÆ¡ bản vá» các kiến thức chăm sóc y tế cho toàn bá»™ nhân viên, phóng viên, biên táºp. CNN thưá»ng thuê má»™t số công ty Ä‘ào tạo khóa há»c này. Ná»™i dung táºp huấn: Chăm sóc y tế ban đầu, các kỹ năng sinh tồn, cách sá» dụng mặt nạ khí gas v.v.. Tất cả nhân sá»± Ä‘á»u phải tham gia khóa Ä‘ào tạo này, bởi nếu trong ê-kíp hiện trưá»ng chỉ có má»™t ngưá»i Ä‘ã qua Ä‘ào tạo sẽ rất rá»§i ro nếu như Ä‘úng ngưá»i Ä‘ó bị thương nặng.
Äối vá»›i từng địa Ä‘iểm làm tin cụ thể mà CNN sẽ có khóa huấn luyện riêng, chuyên sâu hÆ¡n. Ví dụ, vá» cách phòng chống bệnh Zika (Brazil, Mexico), Mers (Hàn Quốc), an toàn hạt nhân (Fukushima), v.v.. Các khóa há»c này có thể do những ngưá»i Ä‘ã có kinh nghiệm tại CNN thá»±c hiện hoặc thuê chuyên gia bên ngoài giảng dạy.
Có cÆ¡ sở dữ liệu, bao gồm thước Ä‘o Ä‘ánh giá vá» mức độ rá»§i ro cá»§a các Ä‘iểm nóng trên thế giá»›i. Trên cÆ¡ sở Ä‘ó, chuyên gia an ninh sẽ đưa ra khuyến nghị là “không” được tiếp cáºn địa Ä‘iểm nào, hoặc các khuyến nghị mà ê-kíp sản xuất cần thá»±c hiện để đảm bảo an ninh.
Tôi thấy buá»™c phải viết bài viết này để cảnh báo vá» làn sóng dẫn hiện trưá»ng trong các phóng sá»± Ä‘iá»u tra từ Äài Truyá»n hình Việt Nam đến các Ä‘ài phát thanh truyá»n hình địa phương.
Trả lá»i câu há»i cá»§a nhà báo Hải Yến, nhà báo Lê Anh Phương, Trưởng đại diện cá»§a Äài Truyá»n hình Việt Nam tại Trung Äông bày tá» quan Ä‘iểm, trước hết, xin khẳng định má»™t Ä‘iá»u: Không bao giá» có việc chúng tôi tác nghiệp khi không đảm bảo được mức độ an toàn nhất định cho bản thân. Có má»™t nguyên tắc bất di bất dịch, không chỉ vá»›i chúng tôi mà vá»›i bất cứ phóng viên nào, khi tác nghiệp tại những Ä‘iểm nóng, Ä‘ó là không có tin tức nào quan trá»ng hÆ¡n mạng sống, phóng viên phản ánh tin tức chứ không biến mình thành tin tức./.
Theo VÅ© Quang/Ngưá»i làm báo