Cụ thể, thu nháºp từ tiá»n lương, tiá»n công là thu nháºp ngưá»i lao động nháºn được từ ngưá»i sá» dụng lao động, bao gồm:
**Tiá»n lương, tiá»n công và các khoản có tính chất tiá»n lương, tiá»n công dưới các hình thức bằng tiá»n hoặc không bằng tiá»n. **Các khoản phụ cấp, trợ cấp, trừ các khoản phụ cấp, trợ cấp sau:
(1) Trợ cấp, phụ cấp ưu Ä‘ãi hàng tháng và trợ cấp má»™t lần theo quy định cá»§a pháp luáºt vỠưu Ä‘ãi ngưá»i có công.
(2) Trợ cấp hàng tháng, trợ cấp má»™t lần đối vá»›i các đối tượng tham gia kháng chiến, bảo vệ tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế, thanh niên xung phong Ä‘ã hoàn thành nhiệm vụ.
(3) Phụ cấp quốc phòng, an ninh; các khoản trợ cấp đối vá»›i lá»±c lượng vÅ© trang.
(4) Phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối vá»›i những ngành, nghá» hoặc công việc ở nÆ¡i làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
(5) Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vá»±c.
(6) Trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghá» nghiệp, trợ cấp má»™t lần khi sinh con hoặc nháºn nuôi con nuôi, mức hưởng chế độ thai sản, mức hưởng dưỡng sức, phục hồi sức khá»e sau thai sản, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí má»™t lần, tiá»n tuất hàng tháng, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp và các khoản trợ cấp khác theo quy định cá»§a Bá»™ luáºt Lao động và Luáºt Bảo hiểm xã há»™i.
(7) Trợ cấp đối vá»›i các đối tượng được bảo trợ xã há»™i theo quy định cá»§a pháp luáºt.
(8) Phụ cấp phục vụ đối vá»›i lãnh đạo cấp cao.
(9) Trợ cấp má»™t lần đối vá»›i cá nhân khi chuyển công tác đến vùng có Ä‘iá»u kiện kinh tế xã há»™i đặc biệt khó khăn, há»— trợ má»™t lần đối vá»›i cán bá»™ công chức làm công tác vá» chá»§ quyá»n biển đảo theo quy định cá»§a pháp luáºt. Trợ cấp chuyển vùng má»™t lần đối vá»›i ngưá»i nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam, ngưá»i Việt Nam Ä‘i làm việc ở nước ngoài, ngưá»i Việt Nam cư trú dài hạn ở nước ngoài vá» Việt Nam làm việc.
(10) Phụ cấp đối vá»›i nhân viên y tế thôn, bản.
(11) Phụ cấp đặc thù ngành nghá».
Các khoản phụ cấp, trợ cấp và mức phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nháºp chịu thuế hướng dẫn nêu trên phải được cÆ¡ quan Nhà nước có thẩm quyá»n quy định.
Trưá»ng hợp các văn bản hướng dẫn vá» các khoản phụ cấp, trợ cấp, mức phụ cấp, trợ cấp áp dụng đối vá»›i khu vá»±c Nhà nước thì các thành phần kinh tế khác, các cÆ¡ sở kinh doanh khác được căn cứ vào danh mục và mức phụ cấp, trợ cấp hướng dẫn đối vá»›i khu vá»±c Nhà nước để tính trừ.
Trưá»ng hợp khoản phụ cấp, trợ cấp nháºn được cao hÆ¡n mức phụ cấp, trợ cấp theo hướng dẫn nêu trên thì phần vượt phải tính vào thu nháºp chịu thuế.
Riêng trợ cấp chuyển vùng má»™t lần đối vá»›i ngưá»i nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam, ngưá»i Việt Nam Ä‘i làm việc ở nước ngoài được trừ theo mức ghi tại Hợp đồng lao động hoặc thá»a ước lao động táºp thể.
**Tiá»n thù lao nháºn được dưới các hình thức như: tiá»n hoa hồng đại lý bán hàng hóa, tiá»n hoa hồng môi giá»›i; tiá»n tham gia các đỠtài nghiên cứu khoa há»c, kỹ thuáºt; tiá»n tham gia các dá»± án, đỠán; tiá»n nhuáºn bút theo quy định cá»§a pháp luáºt vá» chế độ nhuáºn bút; tiá»n tham gia các hoạt động giảng dạy; tiá»n tham gia biểu diá»…n văn hoá, nghệ thuáºt, thể dục, thể thao; tiá»n dịch vụ quảng cáo; tiá»n dịch vụ khác, thù lao khác. **Tiá»n nháºn được từ tham gia hiệp há»™i kinh doanh, há»™i đồng quản trị doanh nghiệp, ban kiểm soát doanh nghiệp, ban quản lý dá»± án, há»™i đồng quản lý, các hiệp há»™i, há»™i nghá» nghiệp và các tổ chức khác. **Các khoản lợi ích bằng tiá»n hoặc không bằng tiá»n ngoài tiá»n lương, tiá»n công do ngưá»i sá» dụng lao động trả mà ngưá»i ná»™p thuế được hưởng dưới má»i hình thức:
(1) Tiá»n nhà ở, Ä‘iện, nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có), không bao gồm: khoản lợi ích vá» nhà ở, Ä‘iện nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có) đối vá»›i nhà ở do ngưá»i sá» dụng lao động xây dá»±ng để cung cấp miá»…n phí cho ngưá»i lao động làm việc tại khu công nghiệp; nhà ở do ngưá»i sá» dụng lao động xây dá»±ng tại khu kinh tế, địa bàn có Ä‘iá»u kiện kinh tế xã há»™i khó khăn, địa bàn có Ä‘iá»u kiện kinh tế xã há»™i đặc biệt khó khăn cung cấp miá»…n phí cho ngưá»i lao động làm việc tại Ä‘ó.
Trưá»ng hợp cá nhân ở tại trụ sở làm việc thì thu nháºp chịu thuế căn cứ vào tiá»n thuê nhà hoặc chi phí khấu hao, tiá»n Ä‘iện, nước và các dịch vụ khác tính theo tá»· lệ giữa diện tích cá nhân sá» dụng vá»›i diện tích trụ sở làm việc.
Khoản tiá»n thuê nhà, Ä‘iện nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có) đối vá»›i nhà ở do đơn vị sá» dụng lao động trả thay tính vào thu nháºp chịu thuế theo số thá»±c tế trả thay nhưng không vượt quá 15% tổng thu nháºp chịu thuế phát sinh (chưa bao gồm tiá»n thuê nhà, Ä‘iện nước và dịch vụ kèm theo (nếu có)) tại đơn vị không phân biệt nÆ¡i trả thu nháºp.
(2) Khoản tiá»n do ngưá»i sá» dụng lao động mua bảo hiểm nhân thá», bảo hiểm không bắt buá»™c khác có tích lÅ©y vá» phí bảo hiểm; mua bảo hiểm hưu trí tá»± nguyện hoặc Ä‘óng góp Quỹ hưu trí tá»± nguyện cho ngưá»i lao động.
Trưá»ng hợp ngưá»i sá» dụng lao động mua cho ngưá»i lao động sản phẩm bảo hiểm không bắt buá»™c không có tích lÅ©y vá» phí bảo hiểm (kể cả trưá»ng hợp mua bảo hiểm cá»§a các doanh nghiệp bảo hiểm không thành láºp và hoạt động theo pháp luáºt Việt Nam được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam) thì khoản tiá»n phí mua sản phẩm bảo hiểm này không tính vào thu nháºp chịu thuế thu nháºp cá nhân cá»§a ngưá»i lao động. Bảo hiểm không bắt buá»™c và không có tích lÅ©y vá» phí bảo hiểm gồm các sản phẩm bảo hiểm như: bảo hiểm sức khá»e, bảo hiểm tá» kỳ (không bao gồm sản phẩm bảo hiểm tá» kỳ có hoàn phí), ... mà ngưá»i tham gia bảo hiểm không nháºn được tiá»n phí tích lÅ©y từ việc tham gia bảo hiểm, ngoài khoản tiá»n bảo hiểm hoặc bồi thưá»ng theo thá»a thuáºn tại hợp đồng bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm trả.
(3) Phí há»™i viên và các khoản chi dịch vụ khác phục vụ cho cá nhân theo yêu cầu như: chăm sóc sức khá»e, vui chÆ¡i, thể thao, giải trí, thẩm mỹ, cụ thể như sau:
- Khoản phí há»™i viên (như thẻ há»™i viên sân gôn, sân quần vợt, thẻ sinh hoạt câu lạc bá»™ văn hóa nghệ thuáºt, thể dục thể thao...) nếu thẻ có ghi Ä‘ích danh cá nhân hoặc nhóm cá nhân sá» dụng. Trưá»ng hợp thẻ được sá» dụng chung, không ghi tên cá nhân hoặc nhóm cá nhân sá» dụng thì không tính vào thu nháºp chịu thuế.
- Khoản chi dịch vụ khác phục vụ cho cá nhân trong hoạt động chăm sóc sức khá»e, vui chÆ¡i, giải trí thẩm mỹ... nếu ná»™i dung chi trả ghi rõ tên cá nhân được hưởng. Trưá»ng hợp ná»™i dung chi trả phí dịch vụ không ghi tên cá nhân được hưởng mà chi chung cho táºp thể ngưá»i lao động thì không tính vào thu nháºp chịu thuế.
(4) Phần khoán chi văn phòng phẩm, công tác phí, Ä‘iện thoại, trang phục,... cao hÆ¡n mức quy định hiện hành cá»§a Nhà nước. Mức khoán chi không tính vào thu nháºp chịu thuế đối vá»›i má»™t số trưá»ng hợp như sau:
- Äối vá»›i cán bá»™, công chức và ngưá»i làm việc trong các cÆ¡ quan hành chính sá»± nghiệp, Äảng, Ä‘oàn thể, Há»™i, Hiệp há»™i: mức khoán chi áp dụng theo văn bản hướng dẫn cá»§a Bá»™ Tài chính.
- Äối vá»›i ngưá»i lao động làm việc trong các tổ chức kinh doanh, các văn phòng đại diện: mức khoán chi áp dụng phù hợp vá»›i mức xác định thu nháºp chịu thuế thu nháºp doanh nghiệp theo các văn bản hướng dẫn thi hành Luáºt thuế thu nháºp doanh nghiệp.
- Äối vá»›i ngưá»i lao động làm việc trong các tổ chức quốc tế, các văn phòng đại diện cá»§a tổ chức nước ngoài: mức khoán chi thá»±c hiện theo quy định cá»§a Tổ chức quốc tế, văn phòng đại diện cá»§a tổ chức nước ngoài.
(5) Äối vá»›i khoản chi vá» phương tiện phục vụ đưa Ä‘ón ngưá»i lao động từ nÆ¡i ở đến nÆ¡i làm việc và ngược lại thì không tính vào thu nháºp chịu thuế cá»§a ngưá»i lao động theo quy chế cá»§a đơn vị.
(6) Äối vá»›i khoản chi trả há»™ tiá»n Ä‘ào tạo nâng cao trình độ, tay nghá» cho ngưá»i lao động phù hợp vá»›i công việc chuyên môn, nghiệp vụ cá»§a ngưá»i lao động hoặc theo kế hoạch cá»§a đơn vị sá» dụng lao động thì không tính vào thu nháºp cá»§a ngưá»i lao động.
(7) Các khoản lợi ích khác.
Các khoản lợi ích khác mà ngưá»i sá» dụng lao động chi cho ngưá»i lao động như: chi trong các ngày nghỉ, lá»…; thuê các dịch vụ tư vấn, thuê khai thuế cho Ä‘ích danh má»™t hoặc má»™t nhóm cá nhân; chi cho ngưá»i giúp việc gia Ä‘ình như lái xe, ngưá»i nấu ăn, ngưá»i làm các công việc khác trong gia Ä‘ình theo hợp đồng...
Các khoản thưởng bằng tiá»n hoặc không bằng tiá»n dưới má»i hình thức, kể cả thưởng bằng chứng khoán, trừ các khoản tiá»n thưởng sau Ä‘ây:
(1) Tiá»n thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng, bao gồm cả tiá»n thưởng kèm theo các danh hiệu thi Ä‘ua, các hình thức khen thưởng theo quy định cá»§a pháp luáºt vá» thi Ä‘ua, khen thưởng, cụ thể:
- Tiá»n thưởng kèm theo các danh hiệu thi Ä‘ua như Chiến sÄ© thi Ä‘ua toàn quốc; Chiến sÄ© thi Ä‘ua cấp Bá»™, ngành, Ä‘oàn thể Trung ương, tỉnh, thành phố trá»±c thuá»™c Trung ương; Chiến sÄ© thi Ä‘ua cÆ¡ sở, Lao động tiên tiến, Chiến sỹ tiên tiến.
- Tiá»n thưởng kèm theo các hình thức khen thưởng.
- Tiá»n thưởng kèm theo các danh hiệu do Nhà nước phong tặng.
- Tiá»n thưởng kèm theo các giải thưởng do các Há»™i, tổ chức thuá»™c các Tổ chức chính trị, Tổ chức chính trị - xã há»™i, Tổ chức xã há»™i, Tổ chức xã há»™i - nghá» nghiệp cá»§a Trung ương và địa phương trao tặng phù hợp vá»›i Ä‘iá»u lệ cá»§a tổ chức Ä‘ó và phù hợp vá»›i quy định cá»§a Luáºt Thi Ä‘ua, Khen thưởng.
- Tiá»n thưởng kèm theo giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước.
- Tiá»n thưởng kèm theo Ká»· niệm chương, Huy hiệu.
- Tiá»n thưởng kèm theo Bằng khen, Giấy khen.
Thẩm quyá»n ra quyết định khen thưởng, mức tiá»n thưởng kèm theo các danh hiệu thi Ä‘ua, hình thức khen thưởng nêu trên phải phù hợp vá»›i quy định cá»§a Luáºt Thi Ä‘ua khen thưởng.
(2) Tiá»n thưởng kèm theo giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế được Nhà nước Việt Nam thừa nháºn.
(3) Tiá»n thưởng vá» cải tiến kỹ thuáºt, sáng chế, phát minh được cÆ¡ quan Nhà nước có thẩm quyá»n công nháºn.
(4) Tiá»n thưởng vá» việc phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luáºt vá»›i cÆ¡ quan Nhà nước có thẩm quyá»n.
Không tính vào thu nháºp chịu thuế đối vá»›i các khoản sau:
(1) Khoản há»— trợ cá»§a ngưá»i sá» dụng lao động cho việc khám chữa bệnh hiểm nghèo cho bản thân ngưá»i lao động và thân nhân cá»§a ngưá»i lao động.
- Thân nhân cá»§a ngưá»i lao động trong trưá»ng hợp này bao gồm: con đẻ, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú, con riêng cá»§a vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp.
- Mức há»— trợ không tính vào thu nháºp chịu thuế là số tiá»n thá»±c tế chi trả theo chứng từ trả tiá»n viện phí nhưng tối Ä‘a không quá số tiá»n trả viện phí cá»§a ngưá»i lao động và thân nhân ngưá»i lao động sau khi Ä‘ã trừ số tiá»n chi trả cá»§a tổ chức bảo hiểm.
- Ngưá»i sá» dụng lao động chi tiá»n há»— trợ có trách nhiệm: lưu giữ bản sao chứng từ trả tiá»n viện phí có xác nháºn cá»§a ngưá»i sá» dụng lao động (trong trưá»ng hợp ngưá»i lao động và thân nhân ngưá»i lao động trả phần còn lại sau khi tổ chức bảo hiểm trả trá»±c tiếp vá»›i cÆ¡ sở khám chữa bệnh) hoặc bản sao chứng từ trả viện phí; bản sao chứng từ chi bảo hiểm y tế có xác nháºn cá»§a ngưá»i sá» dụng lao động (trong trưá»ng hợp ngưá»i lao động và thân nhân ngưá»i lao động trả toàn bá»™ viện phí, tổ chức bảo hiểm trả tiá»n bảo hiểm cho ngưá»i lao động và thân nhân ngưá»i lao động) cùng vá»›i chứng từ chi tiá»n há»— trợ cho ngưá»i lao động và thân nhân ngưá»i lao động mắc bệnh hiểm nghèo.
(2) Khoản tiá»n nháºn được theo quy định vá» sá» dụng phương tiện Ä‘i lại trong cÆ¡ quan Nhà nước, đơn vị sá»± nghiệp công láºp, tổ chức Äảng, Ä‘oàn thể.
(3) Khoản tiá»n nháºn được theo chế độ nhà ở công vụ theo quy định cá»§a pháp luáºt.
(4) Các khoản nháºn được ngoài tiá»n lương, tiá»n công do tham gia ý kiến, thẩm định, thẩm tra các văn bản pháp luáºt, Nghị quyết, các báo cáo chính trị; tham gia các Ä‘oàn kiểm tra giám sát; tiếp cá» tri, tiếp công dân; trang phục và các công việc khác có liên quan đến phục vụ trá»±c tiếp hoạt động cá»§a Văn phòng Quốc há»™i, Há»™i đồng dân tá»™c và các Ủy ban cá»§a Quốc há»™i, các Äoàn đại biểu Quốc há»™i; Văn phòng Trung ương và các Ban cá»§a Äảng; Văn phòng Thành á»§y, Tỉnh á»§y và các Ban cá»§a Thành á»§y, Tỉnh á»§y.
(5) Khoản tiá»n ăn giữa ca, ăn trưa do ngưá»i sá» dụng lao động tổ chức bữa ăn giữa, ăn trưa ca cho ngưá»i lao động dưới các hình thức như trá»±c tiếp nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn.
Trưá»ng hợp ngưá»i sá» dụng lao động không tổ chức bữa ăn giữa ca, ăn trưa mà chi tiá»n cho ngưá»i lao động thì không tính vào thu nháºp chịu thuế cá»§a cá nhân nếu mức chi phù hợp vá»›i hướng dẫn cá»§a Bá»™ Lao động - Thương binh và Xã há»™i. Trưá»ng hợp mức chi cao hÆ¡n mức hướng dẫn cá»§a Bá»™ Lao động - Thương binh và Xã há»™i thì phần chi vượt mức phải tính vào thu nháºp chịu thuế cá»§a cá nhân.
Mức chi cụ thể áp dụng đối vá»›i doanh nghiệp Nhà nước và các tổ chức, đơn vị thuá»™c cÆ¡ quan hành chính sá»± nghiệp, Äảng, Äoàn thể, các Há»™i không quá mức hướng dẫn cá»§a Bá»™ Lao động - Thương binh và Xã há»™i. Äối vá»›i các doanh nghiệp ngoài Nhà nước và các tổ chức khác, mức chi do thá»§ trưởng đơn vị thống nhất vá»›i chá»§ tịch công Ä‘oàn quyết định nhưng tối Ä‘a không vượt quá mức áp dụng đối vá»›i doanh nghiệp Nhà nước.
(6) Khoản tiá»n mua vé máy bay khứ hồi do ngưá»i sá» dụng lao động trả há»™ (hoặc thanh toán) cho ngưá»i lao động là ngưá»i nước ngoài làm việc tại Việt Nam, ngưá»i lao động là ngưá»i Việt Nam làm việc ở nước ngoài vá» phép má»—i năm má»™t lần.
Căn cứ xác định khoản tiá»n mua vé máy bay là hợp đồng lao động và khoản tiá»n thanh toán vé máy bay từ Việt Nam đến quốc gia ngưá»i nước ngoài mang quốc tịch hoặc quốc gia nÆ¡i gia Ä‘ình ngưá»i nước ngoài sinh sống và ngược lại; khoản tiá»n thanh toán vé máy bay từ quốc gia nÆ¡i ngưá»i Việt Nam Ä‘ang làm việc vá» Việt Nam và ngược lại.
(7) Khoản tiá»n há»c phí cho con cá»§a ngưá»i lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam há»c tại Việt Nam, con cá»§a ngưá»i lao động Việt Nam Ä‘ang làm việc ở nước ngoài há»c tại nước ngoài theo báºc há»c từ mầm non đến trung há»c phổ thông do ngưá»i sá» dụng lao động trả há»™.
(8) Các khoản thu nháºp cá nhân nháºn được từ các Há»™i, tổ chức tài trợ không phải tính vào thu nháºp chịu thuế thu nháºp cá nhân nếu cá nhân nháºn tài trợ là thành viên cá»§a Há»™i, cá»§a tổ chức; kinh phí tài trợ được sá» dụng từ nguồn kinh phí Nhà nước hoặc được quản lý theo quy định cá»§a Nhà nước; việc sáng tác các tác phẩm văn há»c nghệ thuáºt, công trình nghiên cứu khoa há»c... thá»±c hiện nhiệm vụ chính trị cá»§a Nhà nước hay theo chương trình hoạt động phù hợp vá»›i Äiá»u lệ cá»§a Há»™i, tổ chức Ä‘ó.
(9) Các khoản thanh toán mà ngưá»i sá» dụng lao động trả để phục vụ việc Ä‘iá»u động, luân chuyển ngưá»i lao động là ngưá»i nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo quy định tại hợp đồng lao động, tuân thá»§ lịch lao động chuẩn theo thông lệ quốc tế cá»§a má»™t số ngành như dầu khí, khai khoáng.
Căn cứ xác định là hợp đồng lao động và khoản tiá»n thanh toán vé máy bay từ Việt Nam đến quốc gia nÆ¡i ngưá»i nước ngoài cư trú và ngược lại.
(10) Khoản tiá»n nháºn được do tổ chức, cá nhân trả thu nháºp chi Ä‘ám hiếu, hỉ cho bản thân và gia Ä‘ình ngưá»i lao động theo quy định chung cá»§a tổ chức, cá nhân trả thu nháºp và phù hợp vá»›i mức xác định thu nháºp chịu thuế thu nháºp doanh nghiệp theo các văn bản hướng dẫn thi hành Luáºt thuế thu nháºp doanh nghiệp.
Theo Tin, ảnh: A.Chi/Báo Ngưá»i lao động