Đánh giá tác Ä‘á»™ng của chính sách Luật Bảo hiểm xã há»™i thời gian qua, Bá»™ LĐTBXH cho rằng, 1 trong 4 vấn đề lá»›n trong việc thá»±c hiện chính sách BHXH là số lượng hưởng BHXH má»™t lần tăng nhanh chóng dẫn tá»›i Ä‘á»™ bao phủ BHXH tăng chậm.

Trong giai Ä‘oạn 2012 - 2020, má»—i năm bình quân có khoảng 700.000 người hưởng BHXH má»™t lần dẫn đến số người tham gia BHXH tăng thêm chỉ là gần 600.000 người; tức là cứ có 2 người má»›i tham gia vào BHXH thì có 1 người rời khỏi hệ thống. Số người hưởng BHXH má»™t lần có xu hÆ°á»›ng gia tăng qua từng năm đặt áp lá»±c lá»›n lên ná»— lá»±c mở rá»™ng diện bao phủ BHXH và an toàn tài chính hÆ°u trí cho người cao tuổi trong tÆ°Æ¡ng lai.

Ba tháng đầu năm 2021 Ä‘ã có trên 226.500 người chọn hưởng BHXH má»™t lần thay vì bảo lÆ°u số năm để Ä‘óng tiếp khi có Ä‘iều kiện. Theo Ä‘ánh giá của BHXH Việt Nam, tình trạng này Ä‘ang có chiều hÆ°á»›ng gia tăng.

Việc rút BHXH má»™t lần về lâu dài sẽ tác Ä‘á»™ng lá»›n đến hệ thống an sinh xã há»™i. Theo Ä‘ó, tá»· lệ lá»›n người già không có lÆ°Æ¡ng hÆ°u sẽ tạo áp lá»±c lá»›n cho xã há»™i khi phải bố trí nguồn lá»±c Ä‘Æ¡n lẻ để bảo đảm an sinh. Thống kê hiện nay trên 60% người cao tuổi Việt Nam không có lÆ°Æ¡ng hÆ°u.

Năm 2015, khi sá»­a đổi Luật Bảo hiểm xã há»™i (có hiệu lá»±c từ 1/1/2016), Ä‘iều 60 quy định theo hÆ°á»›ng người lao Ä‘á»™ng không được hưởng BHXH má»™t lần sau nghỉ việc mà phải đợi đến tuổi nghỉ hÆ°u. Trong thời gian chấm dứt hợp đồng, lao Ä‘á»™ng được hưởng trợ cấp thất nghiệp, tÆ° vấn việc làm và cá»™ng dồn số năm Ä‘óng nếu người Ä‘ó tiếp tục Ä‘i làm trong doanh nghiệp có Ä‘óng BHXH bắt buá»™c. Tuy nhiên, quy định này dẫn đến việc nhiều công nhân phản ứng, ngừng việc tập thể để phản đối.

Chính phủ sau Ä‘ó kiến nghị Quốc há»™i sá»­a đổi quy định theo hÆ°á»›ng để người lao Ä‘á»™ng tá»± chọn hưởng BHXH má»™t lần, hoặc bảo lÆ°u để Ä‘óng tiếp nếu có Ä‘iều kiện.

Sau nhiều cuá»™c tranh luận, Quốc há»™i thông qua Nghị quyết cho hưởng BHXH má»™t lần nếu có nhu cầu.

Do Ä‘ó, tại Tờ trình sá»­a đổi Luật BHXH lần này, Bá»™ LĐTBXH đề xuất Ä‘iều chỉnh quy định Ä‘iều kiện hưởng BHXH má»™t lần theo hÆ°á»›ng có lá»™ trình tiến tá»›i chỉ giải quyết đối vá»›i người lao Ä‘á»™ng khi Ä‘ã hết tuổi lao Ä‘á»™ng nhÆ°ng không đủ Ä‘iều kiện hưởng lÆ°Æ¡ng hÆ°u mà không có nhu cầu Ä‘óng tiếp, trừ trường hợp ra nÆ°á»›c ngoài để định cÆ° hợp pháp hoặc mắc bệnh hiểm nghèo mà có nhu cầu nhận má»™t lần hoặc quy định trường hợp chÆ°a hết tuổi lao Ä‘á»™ng mà nhận bảo hiểm xã há»™i má»™t lần thì mức hưởng thấp hÆ¡n.

Bên cạnh Ä‘ó, Bá»™ LĐTBXH cÅ©ng đề xuất giảm dần số năm Ä‘óng BHXH tối thiểu, từ 20 xuống 15 năm, hÆ°á»›ng tá»›i còn 10 năm để hưởng lÆ°Æ¡ng hÆ°u. Song mức hưởng sẽ được tính toán phù hợp. Thay đổi này tạo Ä‘iều kiện cho người lao Ä‘á»™ng cao tuổi, có số năm Ä‘óng BHXH thấp được hưởng lÆ°Æ¡ng hÆ°u, mở rá»™ng diện bao phủ, hạn chế hưởng BHXH má»™t lần.