1. Cách Ä‘ây ít ngày, đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Phạm Sanh Châu Ä‘ã viết má»™t bức thÆ° đẫm nÆ°á»›c mắt có tá»±a đề: “Nhân Æ¡i, xin em đừng chết!”. Nhân là tên má»™t kỹ sÆ° người Việt Nam Ä‘ang giúp xây dá»±ng trụ sở Đại sứ quán vừa bị mắc Covid-19. Bức thÆ° có Ä‘oạn: “Trong 24 giờ qua khi em nằm bất tỉnh, bao mạng người Ä‘ã phải nằm xuống vì Covid -19. Số ca nhiá»…m tại Ấn Độ Ä‘ã vượt 345.147 ca vá»›i 2.621 người chết. Trong 24 giờ qua cứ 32 giây lại má»™t người chết vì Covid-19”.

Theo nhÆ° những gì vị đại sứ chia sẻ, Covid-19 không trừ bất kỳ ai, từ gia Ä‘ình Tổng Bí thÆ° Đảng Cá»™ng sản Ấn Độ Mác xít cÅ©ng có người con trai lá»›n vừa chết vì Covid-19 đến ngay cả cá»±u Thủ tÆ°á»›ng Momanhat Singh cÅ©ng Ä‘ã bị nhiá»…m virus Corona dù ông Ä‘ã tiêm đủ 2 mÅ©i vắc-xin.“Em có nghe tiếng khóc của bao người Ä‘ang chầu chá»±c ở bệnh viện là người thân của họ Ä‘ang chết vì không thể tiếp cận máy thở ôxy và giường bệnh. Vì thế em không được phép chết để đỡ phí Ä‘i má»™t cái giường mà nhờ nó bao nhiêu tính mạng Ä‘ã có thể được cứu sống” – ông Phạm Sanh Châu viết.

Đọc bức thÆ° của đại sứ Phạm Sanh Châu và chứng kiến hình ảnh Ấn Độ “thất thủ” từ bệnh viện đến lò hỏa táng khiến cho cả những ai có thần kinh thép cÅ©ng phải rã rời chân tay. Cái chết do dịch bệnh đến má»™t cách quá kinh khủng vá»›i ngay cả má»™t quốc gia có nền y tế phát triển hàng đầu thế giá»›i.

Nó có thể gói gọn trong má»™t dòng chia sẻ cÅ©ng đến từ chính đại sứ Phạm Sanh Châu: “Trong cuá»™c đời của mình kể cả những lúc nằm trong hầm trú ẩn để tránh máy bay ném bom của Mỹ vào những năm 1970, chÆ°a bao giờ cảm thấy lằn ranh giữa cái chết và sá»± sống lại mỏng manh đến thế”.

2. Cách Ä‘ây mấy tháng, bóng Ä‘á Việt Nam trở lại bằng những khán Ä‘ài đầy ắp khán giả. Nhiều hãng tin tức lá»›n trên thế giá»›i Ä‘ã bày tỏ sá»± “thèm khát” không khí bóng Ä‘á ở dải đất hình chữ S. Nó khác hẳn vá»›i việc để duy trì các giải đấu hàng đầu châu Âu, người ta chỉ có thể dùng truyền hình trá»±c tiếp phục vụ tín đồ túc cầu giáo.

Để có được không khí mà thế giá»›i “thèm khát” ấy, Việt Nam Ä‘ã phải trải qua má»™t cuá»™c chiến vô cùng cam go, chấp nhận những thiệt hại về kinh tế, ngân sách để đổi lấy cuá»™c sống an toàn. Mục tiêu kép vừa chống dịch vừa phát triển kinh tế là má»™t sá»± lá»±a chọn không hề dá»… dàng nếu không có những bÆ°á»›c tính toán phù hợp. Rõ ràng, tính đến thời Ä‘iểm này, việc khống chế được dịch bệnh và duy trì mức tăng trưởng dÆ°Æ¡ng ở Việt Nam Ä‘áng được xem là má»™t Ä‘iều thần kỳ.

NhÆ°ng tá»± hào không đồng nghÄ©a vá»›i thỏa mãn, chủ quan. Chúng ta chÆ°a thể yên bình nếu thế giá»›i chÆ°a bình an. Cho dù chúng ta có hẳn má»™t phòng tuyến chống dịch từ trung Æ°Æ¡ng đến cÆ¡ sở luôn được “cài đặt” sẵn chờ kích hoạt. Bởi Ä‘ã có quá nhiều bài học Ä‘au xót từ sá»± lÆ¡ là, chủ quan, từ ý thức cá»™ng đồng quá kém của má»™t bá»™ phận người dân. Vậy nên, phải xem những dòng người không Ä‘eo khẩu trang chen chúc nhau Ä‘i lá»… há»™i hay phải…đứng má»™t chân má»›i đủ chá»— để ngắm pháo hoa là những “quả bom” dịch bệnh nổ chậm Ä‘ang treo lÆ¡ lá»­ng trong cá»™ng đồng. Khởi Ä‘á»™ng lại du lịch để duy trì phát triển kinh tế là Ä‘iều cần thiết nhÆ°ng chỉ cần má»™t lá»— hổng trên con đường tái thiết ấy, “mục tiêu kép” có thể bị biến thành… mục tiêu duy nhất, ấy là chống dịch.

3. Sau khi tạm thời khống chế được đợt bùng phát thứ 3 dịch bệnh Covid-19 và quay lại trạng thái bình thường má»›i, ở má»™t số nÆ¡i, người ta Ä‘ã bắt đầu cho thấy dấu hiệu ná»›i lỏng các quy định phòng chống dịch. Khái niệm “bình thường má»›i” Ä‘ã bị hiểu sai thành… “bình thường”. Các biển hiệu 5K (Khẩu trang – Khá»­ khuẩn – Khoảng cách – Không tập trung – Khai báo y tế) vẫn được trÆ°ng lên nhÆ°ng dường nhÆ° Ä‘ang bị hiểu theo cách tuyên truyền, khuyến cáo hÆ¡n là thá»±c hiện. Tá»±a nhÆ° dòng chữ “Hút thuốc lá có thể gây ung thÆ°” Ä‘ược ghi rất rõ trên vỏ bao nhÆ°ng người hút vẫn mặc nhiên… bay theo làn khói.

Quan sát má»™t số sá»± kiện tập trung Ä‘ông người gần Ä‘ây có thể thấy việc Ä‘eo khẩu trang chỉ diá»…n ra ở phần đầu chÆ°Æ¡ng trình khi có sá»± kiểm soát của lá»±c lượng chức năng. Hoặc nếu có Ä‘eo khẩu trang liên tục cÅ©ng chỉ diá»…n ra ở hàng ghế đại biểu, lãnh đạo. NghÄ©a là việc Ä‘eo khẩu trang nÆ¡i công cá»™ng, nÆ¡i tập trung Ä‘ông người vẫn còn mang nặng tính hình thức, nêu gÆ°Æ¡ng, tuyên truyền, chÆ°a trở thành má»™t thói quen, hay má»™t quy định có tính bắt buá»™c.

Ná»›i lỏng các quy định trong trạng thái bình thường má»›i không có nghÄ©a là bỏ Ä‘i những quy định có tính bắt buá»™c để phòng chống dịch mà 5K là má»™t công thức hiệu quả. Có thể tùy từng thời Ä‘iểm, “K - khoảng cách” và “K - không tập trung” Ä‘ược ná»›i lỏng nhÆ°ng “K - khẩu trang”, “K - khá»­ khuẩn”, và “K - khai báo y tế” phải luôn được coi trọng nhÆ° thời Ä‘iểm dịch bệnh Ä‘ang bùng phát.

Chúng ta Ä‘ã trải qua 3 đợt dịch vá»›i quá nhiều bài học Ä‘au xót mà chủ yếu đến từ ý thức cá»™ng đồng quá kém người dân, sá»± lÆ¡ là của má»™t bá»™ phận Ä‘á»™i ngÅ© phòng chống dịch. Trong khi y học còn Ä‘ang “bó tay” vá»›i con virus quái ác Covid-19 thì việc con người chủ Ä‘á»™ng… ra tay, chung tay nâng cao ý thức cá»™ng đồng chính là phÆ°Æ¡ng pháp phòng chống dịch bệnh hiệu quả nhất.

Theo Quang Duy/Báo Nhà báo và Công luận