Nhà báo Huy Lê tác nghiệp tại hiện trường tháng 10 năm 2020. Ảnh: NVCC

Mặc dù rất bận vá»›i việc cập nhật thông tin thời sá»± hàng ngày, hàng giờ và làm cả báo mạng, báo giấy, phát thanh truyền hình nhÆ°ng nhà báo Trần Huy Lê - Trưởng CQTT tại New Delhi (Ấn Độ) vẫn dành chút thời gian để chia sẻ thông tin cÅ©ng nhÆ° quá trình tác nghiệp vá»›i báo Nhà báo & Công luận.

Tôi cố gắng chọn nÆ¡i phù hợp nhất và phải đảm bảo an toàn cho các phóng viên

- Đất nÆ°á»›c Ấn Độ Ä‘ang trải qua những ngày "chết chóc", Ä‘ã có hàng trăm nghìn ca tá»­ vong, 18 triệu ca nhiá»…m. Thủ Ä‘ô New Delhi nÆ¡i anh làm việc cÅ©ng chịu làn sóng dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm. Trong tình hình Ä‘ó, hoạt Ä‘á»™ng tác nghiệp của anh diá»…n ra nhÆ° thế nào?

Tháng 9 năm 2018, tôi được cá»­ làm phóng viên phụ trách cÆ¡ quan thường trú TTXVN tại thủ Ä‘ô New Delhi (Ấn Độ), có nhiệm vụ bao quát thông tin tại địa bàn và khu vá»±c, hoạt Ä‘á»™ng đối ná»™i, đối ngoại, đặc biệt là liên quan đến Việt Nam. Đầu năm 2020 dịch bệnh xảy ra, tôi bắt đầu bÆ°á»›c vào hành trình má»›i, thá»­ thách má»›i, vừa phòng bệnh vừa Ä‘Æ°a tin về công tác phòng chống dịch, bảo há»™ công dân... Là “Ä‘iểm nóng” dịch bệnh của thế giá»›i, cho đến nay thông tin về chống dịch ở Ấn Độ chiếm phần lá»›n lượng thông tin hằng ngày.

Thời gian này, tôi cÅ©ng liên tục theo dõi thông tin về tình hình sinh sống, làm ăn, học tập của bà con kiều bào, những người bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Tích cá»±c phối hợp chặt chẽ vá»›i Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ để cập nhật thông tin về công tác há»— trợ, bảo há»™ công dân.

Gần Ä‘ây khi nhiều bang của Ấn Độ ban bố lệnh phong tỏa, tôi liên hệ vá»›i má»™t số kiều bào ở các thành phố khác để phỏng vấn, nắm bắt tình hình, để có những Ä‘ánh giá khác nhau khách quan về ảnh hưởng của dịch bệnh… Ä‘Æ°a tin về việc các nÆ°á»›c chung tay há»— trợ Ấn Độ đẩy lùi đại dịch.

Do ít phóng viên mà lượng thông tin lại lá»›n, nhiều khi tôi tranh thủ làm Ä‘êm khuya và bằng cả 4 loại hình báo chí khác nhau. May mắn tôi có nhiều đồng nghiệp “cứng” ở Việt Nam, phối hợp hiệu quả và xá»­ lý rất tốt các sản phẩm thông tin.

Ngoài ra, để thông tin khách quan Ä‘a chiều nhất tôi cÅ©ng tìm kiếm, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, từ nguồn tin chính quyền đến những mối quan hệ để có cái nhìn Ä‘a dạng và bao quát hÆ¡n vấn đề.

Việc làm những bản tin thời sá»± truyền hình dẫn hiện trường trong bối cảnh virus SARS CoV-2 lây lan trên diện rá»™ng, tôi cố gắng chọn nÆ¡i phù hợp nhất và phải đảm bảo an toàn cho các phóng viên, luôn Ä‘eo khẩu trang, thậm chí mặc đồ bảo há»™, dùng nÆ°á»›c sát khuẩn và tránh tiếp xúc bất cứ đồ vật gì.

- Đại dịch kéo dài, hệ thống y tế quá tải, đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng, quốc gia hÆ¡n 1,3 tá»· người Ä‘ang trải qua cuá»™c khủng hoảng thá»±c sá»±. Ở trong hoàn cảnh Ä‘ó anh có những khó khăn thá»­ thách gì, thÆ°a nhà báo?

Dịch bệnh xảy ra Ä‘ã ảnh hưởng tiêu cá»±c đến mọi hoạt Ä‘á»™ng của của đời sống. Ngoài việc Ä‘i lại gặp trở ngại do các lệnh phong tỏa, thì mua thá»±c phẩm cÅ©ng gặp nhiều khó khăn, nhất là ở miền Bắc Ấn Độ nÆ¡i có tá»· lệ người dân ăn chay cao, nên những khu chợ bán thịt lợn, cá rất ít, nếu có thì chủ yếu là thịt gà hoặc thịt cừu.

TrÆ°á»›c khi bị phong tỏa, má»—i lần tôi Ä‘i mua thịt lợn cách nhà khoảng 17km. Chợ thá»±c phẩm cho người Đông Á cÅ©ng hÆ¡n 10km. Khi dịch bệnh xảy ra, và trong thời gian có lệnh phong tỏa thì gần nhÆ° không có chợ nào hoạt Ä‘á»™ng. Rút kinh nghiệm của năm ngoái, năm nay tôi Ä‘ã tích trữ được má»™t số thá»±c phẩm trong tủ cấp Ä‘ông có thể dùng được cả tháng. Rất muốn có đồ tÆ°Æ¡i nhÆ°ng vì hoàn cảnh trong mùa dịch không cho phép nên bắt buá»™c phải sá»­ dụng những thá»±c phẩm Ä‘ông lạnh lÆ°u cữu.

Vấn đề ăn uống khó khăn là má»™t phần nhÆ°ng nhiều khi ná»—i nhá»› nhà còn lá»›n hÆ¡n, nhất là khi cá»™ng đồng người Việt ở Ä‘ây rất ít. Ở nhiều quốc gia khác, thường có Ä‘ông bà con người Việt, có nhiều hoạt Ä‘á»™ng văn hóa, giải trí giao lÆ°u mang bản sắc Việt Nam, bà còn dá»… dàng há»— trợ nhau. Có quốc gia có cả những khu chợ dành riêng cho người Việt. Những hình ảnh gắn liền vá»›i quê hÆ°Æ¡ng nhÆ° vậy nÆ¡i đất khách quê người sẽ giúp những người Việt xa xứ vÆ¡i bá»›t ná»—i nhá»› nhà.
Còn ở Ấn Độ cứ ra đường là mọi thứ trở nên xa lạ, hầu nhÆ° không có hàng, quán người Việt. Căn tin Sứ quán là nÆ¡i duy nhất chúng tôi có thể thưởng thức những món ăn truyền thống na ná hÆ°Æ¡ng vị Việt. Ná»—i nhá»› nhà càng nhân lên gấp bá»™i vào má»—i dịp Tết đến, khi đại gia Ä‘ình sum vầy bên mâm cá»— tất niên ấm cúng. Ở Ä‘ây, có lẽ bánh chÆ°ng là thứ xa xỉ nhất mà chúng tôi có.

Tác nghiệp chủ yếu là phỏng vấn online, phỏng vấn trá»±c tiếp rất khó

- Qua các hình ảnh được phát sóng trên tivi hay mạng xã há»™i, tôi nhận thấy phóng viên ở nÆ°á»›c bản địa phỏng vấn bệnh nhân, người nhà bệnh nhân nhÆ°ng lại trang bị đồ bảo há»™ rất thô sÆ¡, không giữ khoảng cách. Thá»±c tế, việc tác nghiệp của đồng nghiệp bên Ä‘ó nhÆ° thế nào, thÆ°a anh?

Đó chỉ là những hình ảnh tuy Ä‘Æ¡n giản nhÆ°ng Ä‘ang phản ánh thá»±c trạng công tác phòng chống dịch ở Ấn Độ. Nếu nhÆ° ở Việt Nam các ca nhiá»…m được “chăm sóc” hết sức đặc biệt, thì ở bên này do có quá nhiều người nhiá»…m, nên dường nhÆ° người dân Ä‘ã quá quen vá»›i Ä‘iều Ä‘ó. Vẫn có tÆ° tưởng chủ quan, từ làn sóng đầu tiên rồi đến làn sóng thứ hai quy mô hÆ¡n, nghiêm trọng hÆ¡n, chết chóc hÆ¡n thì vẫn còn rất nhiều người chủ quan. Thậm chí những người Ä‘ã nhiá»…m bệnh vẫn có thể ra ngoài, hoạt Ä‘á»™ng, Ä‘i lại bình thường và có nguy cÆ¡ trở thành bệnh nhân siêu lây nhiá»…m.

NhÆ° lần tôi chứng kiến trong đợt dịch năm ngoái, những người Ä‘ã nhiá»…m Covid-19 Ä‘i chụp phổi ở bệnh viện mà ở Ä‘ó không có khu dành riêng cho bệnh nhân Covid-19, khám chung vá»›i tất cả mọi người và không chịu sá»± kiểm soát của bất kỳ ai.

Bản thân người hÆ°á»›ng dẫn bệnh nhân ở Ä‘ó cÅ©ng không thá»±c hiện giãn cách hay mặc đồ bảo há»™ gì, ngoài chiếc khẩu trang Ä‘eo chiếu lệ. Các bệnh nhân Covid-19 thì tá»± Ä‘i làm các thủ tục tại cùng má»™t quầy vá»›i những người khác. Ở bệnh viện còn vậy, ở những nÆ¡i khác lại càng lÆ¡ là, nên việc phòng chống dịch là rất khó.

Bản thân tôi giờ tác nghiệp chủ yếu là phỏng vấn online, phỏng vấn trá»±c tiếp rất khó, trường hợp mình Ä‘i ra ngoài bao giờ cÅ©ng phải có đồ bảo há»™, tuân thủ các quy định phòng dịch. Tuy nhiên quần áo, gang tay thì khó mua hÆ¡n, do khan hiếm hàng từ đợt dịch năm ngoái.

- Anh có thể chia sẻ thêm vá»›i mọi người về ká»· niệm, nhân vật mà anh cảm thấy xúc Ä‘á»™ng, ấn tượng khó quên từ khi xảy ra dịch bệnh?

Tháng 5 năm 2020, Ấn Độ bắt đầu ghi nhận khoảng 6.000 - 8.000 ca/ngày, trÆ°á»›c sức nóng Ä‘ó, ngày 19/5, chuyến bay đặc biệt mang số hiệu VN88 Ä‘ón hÆ¡n 340 hành khách là công dân Việt Nam từ thủ Ä‘ô New Dehli (Ấn Độ) về nÆ°á»›c.

Hành khách trên chuyến bay là công dân Việt Nam có hoàn cảnh đặc biệt, sinh sống tại khắp 15 bang của Ấn Độ. Gồm người cao tuổi, người ốm Ä‘au và có bệnh nền, phụ nữ mang thai, trẻ em dÆ°á»›i 18 tuổi, người Ä‘i du lịch bị kẹt lại, người lao Ä‘á»™ng hết hạn thị thá»±c, công dân Ä‘i công tác ngắn hạn và tăng ni, phật tá»­.

Trong bối cảnh Ấn Độ Ä‘ang áp đặt lệnh phong tỏa toàn quốc nghiêm ngặt, Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ ông Phạm Sanh Châu không chỉ là người chỉ đạo má»™t chiến dịch quy mô lá»›n, Ä‘Æ°a bà con trên khắp Ấn Độ đến sân bay an toàn, mà ông còn trá»±c tiếp ra sân bay để chăm lo và há»— trợ thủ tục cho bà con. Vì có 340 hành khách Ä‘i lại trong thời Ä‘iểm dịch bệnh hoành hành nhÆ° vậy nên nhiều người bị thiếu, mất giấy tờ, nếu không có Đại sứ, nhiều bà con sẽ không thể Ä‘áp chuyến bay Ä‘ó về nÆ°á»›c.

Lần tác nghiệp Ä‘ó làm tôi nhá»› mãi, Ä‘ó là truyền thống tÆ°Æ¡ng thân tÆ°Æ¡ng ái của dân tá»™c, thể hiện tình cảm, trách nhiệm, nghÄ©a cá»­ đồng bào lúc dịch bệnh căng thẳng nhất. Người dân ở khắp nÆ¡i đổ về sân bay và không chỉ người Việt, làm gia tăng nguy cÆ¡ lây nhiá»…m, nhÆ°ng Đại sứ vẫn tận tình há»— trợ bà con.

- Thiên tai, dịch họa là Ä‘iều không mong muốn, dịch bệnh nguy hiểm kéo dài ở má»™t đất nÆ°á»›c xa xôi sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của nhà báo Ä‘i thường trú. Vậy Ä‘iều gì khiến anh chấp nhận rủi ro ở lại, tiếp tục thá»±c hiện nhiệm vụ?

Là phóng viên thường trú của TTXVN, tôi luôn đặt trách nhiệm, công việc chuyên môn và những nhiệm vụ được giao phó lên hàng đầu. Ở má»™t đất nÆ°á»›c còn nghèo nhÆ° Ấn Độ, tôi được chứng kiến nhiều hoàn cảnh khó khăn, trong Ä‘ó có cả nhiều bà con người Việt Ä‘ang làm ăn sinh sống, học tập ở bên này.

Tôi thấy mình vẫn còn may mắn khi trong lúc dịch bệnh hoành hành và đất nÆ°á»›c bị phong tỏa, mình vẫn được làm việc và có thể trang trải các chi phí. Bởi vậy, tôi càng thấy mình có ý thức trách nhiệm lá»›n hÆ¡n trong việc truyền tải, lan tỏa thông tin đến tất cả mọi người.

Ý thức trách nhiệm và niềm Ä‘am mê vá»›i công việc, Ä‘ó là sức mạnh để tôi vượt qua mọi sợ hãi, khó khăn, trở ngại để hoàn thành nhiệm vụ. Tất nhiên, giữ gìn sức khỏe, đảm bảo an toàn cho bản thân, gia Ä‘ình và phóng viên trong CQTT cÅ©ng là má»™t nhiệm vụ không kém phần quan trọng.

Vâng, trân trọng cảm Æ¡n anh!

Theo Lê Tâm/Báo NHà báo và Công luận