Thành viên trong Ä‘oàn Văn công Tổng cục Chính trị hát cùng cán bá»™, chiến sÄ© huyện đảo Trường Sa năm 1989. Ảnh: Nhà báo Phạm Yên

Xếp bút nghiên lên đường chiến đấu

Vốn là sinh viên khoa Toán, khi đất nÆ°á»›c cần ông cÅ©ng nhÆ° thế hệ sinh viên Thủ Ä‘ô xếp bút nghiên lên đường chiến đấu. Năm 1972, ông bắt đầu vào Nam cùng đồng Ä‘á»™i tham gia nhiều chiến dịch lá»›n, tiếp đến là trận Ä‘ánh ở chiến trường tuyến tây Trường SÆ¡n. 

Sau giải phóng, thống nhất đất nÆ°á»›c, trở về quê hÆ°Æ¡ng, nhờ tài chụp ảnh, cuối năm 1975 ông được nhận vào Báo Tiền Phong - cÆ¡ quan ngôn luận của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Tháng 4 năm 1977 vá»›i tÆ° cách là phóng viên ảnh của Báo Tiền Phong, ông nhận nhiệm vụ cÆ¡ quan giao làm phóng viên thường trú ở miền Nam. Nhận được nhiệm vụ, ông nhanh chóng lên chuyến tàu hỏa Bắc Nam chạy 3 ngày 3 Ä‘êm từ ga Hàng Cỏ vào ga bến Thành.

Đối vá»›i ông chuyến Ä‘i làm phóng viên thường trú này có những ká»· niệm khó quên. Đó là lần trở về vá»›i chiến trường xÆ°a, nhá»› về những tháng ngày chiến đấu cùng đồng Ä‘á»™i, những người lính cùng Ä‘Æ¡n vị vẫn còn người nằm lại nÆ¡i Ä‘ây, Ä‘ó là cảm giác vui buồn lẫn lá»™n.

Những năm tháng thường trú trong Nam, ông Ä‘ã tích cá»±c Ä‘i nhiều vùng miền, từ các tỉnh miền Tây, miền Đông Nam Bá»™, đặc biệt là vùng đất Tây nguyên đại ngàn. Ông tham gia cùng lá»±c lượng thanh niên xung phong do Thành Ä‘oàn Hà Ná»™i tổ chức Ä‘i xây dá»±ng vùng kinh tế má»›i tại các tỉnh Tây Nguyên này, trong Ä‘ó có Lâm Đồng. Ông kể lại, thời Ä‘iểm Ä‘ó, thành công lá»›n của Hà Ná»™i trong việc Ä‘Æ°a thanh niên lập vùng kinh tế Ä‘ã được khẳng định qua má»—i bài viết gá»­i về tòa soạn, vùng kinh tế má»›i Lâm Đồng sau Ä‘ó là má»™t mô hình thắng lợi và được nhân rá»™ng trong cả nÆ°á»›c.

Suốt hành trình của chàng phóng viên trẻ - má»™t Đảng viên sau năm 1975 ông luôn gÆ°Æ¡ng mẫu xung phong đến nhiều vùng kinh tế khó khăn trên khắp cả nÆ°á»›c. Trong Ä‘ó có cả những trận chiến khốc liệt ở chiến trường biên giá»›i Tây Nam đến chiến tranh bảo vệ biên giá»›i phía Bắc. Má»—i chuyến Ä‘i ông lại có những loạt ảnh, phóng sá»± về cuá»™c sống, những bức tranh muôn màu, muôn sắc của công cuá»™c bảo vệ và xây dá»±ng đất nÆ°á»›c. Không chỉ Ä‘Æ¡n thuần là làm nhiệm vụ của cÆ¡ quan quan giao cho má»™t phóng viên, ông luôn ý thức là má»™t Đảng viên trẻ, cần Ä‘óng góp nhiều hÆ¡n nữa, Ä‘úng theo lời Bác dạy “Đâu cần thanh niên có, Ä‘âu khó có thanh niên”.

Phóng viên ra Trường Sa ngày ấy cÅ©ng giống nhÆ° người lính ra trận

Suốt hÆ¡n 36 năm làm báo, chuyến công tác mà ông vẫn nhá»› nhất và được Ä‘ánh giá "có má»™t không hai" là chuyến Ä‘i ra quần đảo Trường Sa tháng 4 năm 1989. Chuyến Ä‘i do Bá»™ Quốc Phòng tổ chức. TrÆ°á»›c lúc lên đường, ngoài những đồ dùng cá nhân cần thiết, ông phải làm thủ tục khai bậc lÆ°Æ¡ng, quân tÆ° trang... Ông được cấp võng, mÅ© tai bèo, loại mÅ© rất bền ở giữa lá»›p vải lá»›p ni lông, mÆ°a không bị Æ°á»›t tóc, nắng Ä‘á»™i thì mát, Ä‘ây là lần thứ hai ông được cấp những thứ này (lần đầu năm 1973 trÆ°á»›c lúc Ä‘i B). Ngoài ra còn có giày cao cổ, tấm nilông to và dài phủ trên võng để mÆ°a không rÆ¡i vào người...mọi thứ được trang bị nhÆ° người lính ra trận.

"Thời Ä‘iểm lúc Ä‘ó còn thanh niên, còn trẻ tôi thấy chuyến Ä‘i Ä‘ó cÅ©ng rất bình thường, nhÆ°ng sau này tôi nghÄ© lại, má»›i thấy Ä‘ó là chuyến Ä‘i rất nhiều hiểm nguy. TrÆ°á»›c khi lên đường ngoài những lời dặn dò của ban tổ chức, tôi được phát những vật dụng nhÆ° ba lô, võng, giầy, mÅ©, khai báo thêm thông tin cá nhân, bậc lÆ°Æ¡ng và cả thông tin là khi cần thì báo tin cho ai, giống nhÆ° Ä‘i bá»™ Ä‘á»™i. Các thành viên trong Ä‘oàn văn công Tổng cục Chính trị, các chiến sỹ hải quân lo cho tất cả nên tôi yên tâm lên đường" , nhà báo Phạm Yên chia sẻ.

Sau 2 ngày Ä‘êm, Ä‘oàn Ä‘ã đến đảo Song Tá»­ Tây, sau đến Đá Nam, Đá Thị, Nam Yết, SÆ¡n Ca, Sinh Tồn, Cô Lin, Len Đao…vào cuối mùa khô, đời sống bá»™ Ä‘á»™i ở Ä‘ây khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, đặc biệt là nÆ°á»›c dùng rất hiếm được bá»™ Ä‘á»™i coi nhÆ° “máu của chiến sÄ©”, vài tháng má»›i nhận được tờ báo, thÆ° nhà đọc Ä‘i đọc lại…khó khăn là thế nhÆ°ng tinh thần những người lính vẫn luôn sẵn sàng vì biển đảo quê hÆ°Æ¡ng.

Chứng kiến những hình ảnh ấy, nhà báo Phạm Yên Ä‘ã chụp được những bức ảnh quý. Đó là những bức ảnh thể hiện rõ nét về những người lính kiên cường vá»›i nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Từ Ä‘ó cÅ©ng nêu bật lên tinh thần của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta luôn chung sức, đồng lòng, phát huy cao Ä‘á»™ sức mạnh, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền...

21 ngày lênh Ä‘ênh trên biển, ông kể rằng, chiếc mÅ© tai bèo và võng là vật bất ly thân, giúp phần nào che được nắng gió Trường Sa.  Và nhÆ° má»™t ká»· vật khó quên ông giữ gìn hiện vật này nhÆ° má»™t lời nhắc nhở về chuyến Ä‘i đầy ý nghÄ©a, chuyến Ä‘i của gian khổ, hiểm nguy. Nhìn vào hiện vật ông luôn nhá»› rằng ở nÆ¡i có những người đồng chí, đồng Ä‘á»™i kiên cường bám trụ nÆ¡i “đầu sóng, ngọn gió”.

Đi khắp mọi nẻo đường, hoàn thành bất cứ nhiệm vụ gì

Gần 36 năm ở Báo Tiền Phong, vá»›i hàng trăm chuyến công tác Ä‘i khắp mọi nẻo đường của tổ quốc, từ biên giá»›i đến hải đảo… Không muốn mọi thứ rÆ¡i vào quên lãng, trong dịp ká»· niệm 90 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên cá»™ng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2021) vừa qua ông gá»­i lại những ká»· vật ra Trường Sa và gần 1000 file ảnh cho Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam nhằm góp phần vào công tác giáo dục truyền thống cho các thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Về nghỉ hÆ°u, nhà báo Phạm Yên ở nhà vui vầy vá»›i con cháu, ông thường kể lại cho con cháu nghe nhÆ°ng câu chuyện thời ông làm bá»™ Ä‘á»™i cụ Hồ, làm phóng viên. Thông qua những câu chuyện Ä‘ó không chỉ giúp con cháu ông có nhận thức Ä‘úng đắn về lịch sá»­ mà còn góp phần làm tăng thêm lòng yêu nÆ°á»›c, lòng tá»± hào dân tá»™c.

Nhiều năm cầm súng, vào sinh ra tá»­, sau Ä‘ó là những nhiệm vụ của người làm báo, ông không do dá»± bất cứ nhiệm vụ nào, Ä‘i bất cứ Ä‘âu, từ Ä‘ó kho tÆ° liệu của người phóng viên ảnh cÅ©ng nhiều lên theo thời gian.

Nhà báo Phạm Yên tâm sá»±: “Ngày Ä‘ó tôi còn trẻ là Đảng viên, tính nhiệt tình luôn thường trá»±c, bất cứ nhiệm vụ gì cÆ¡ quan giao đều thá»±c hiện và hoàn thành thật tốt, nhÆ°ng Ä‘iều tôi ghi nhá»› nhất là thời gian làm lính, hình ảnh cùng chiến đấu vá»›i đồng Ä‘á»™i, chứng kiến những mất mát Ä‘ó Ä‘ã thôi thúc tôi làm việc nhiều hÆ¡n má»—i ngày, tiếp tục sống, cống hiến vì những người Ä‘ã ngã xuống”.