Nhà báo Thái Bá DÅ©ng (Báo Tuổi trẻ) trong má»™t chuyến tác nghiệp.

Chắp cánh tÆ°Æ¡ng lai

Luôn đồng hành cùng các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, cùng vá»›i sá»± chung sức của bạn đọc báo Tuổi Trẻ, trong nhiều năm qua chÆ°Æ¡ng trình “Tiếp sức đến trường” Ä‘ã giúp hàng vạn tân sinh viên có hoàn cảnh khó khăn thá»±c hiện Æ°á»›c mÆ¡, khát vọng đến vá»›i giảng đường đại học.

“Tiếp sức đến trường” là chÆ°Æ¡ng trình xã há»™i hÆ°á»›ng đến cá»™ng đồng hết sức nhân văn được duy trì nhiều năm qua. Mùa thi cuối năm 2019, trong hành trình Ä‘i tìm các câu chuyện xúc Ä‘á»™ng về tân sinh viên nghị lá»±c vượt khó và trúng tuyển vào đại học, nhà báo Thái Bá DÅ©ng (Báo Tuổi trẻ) được thầy giáo Phạm Đình Được – giáo viên Tổ lịch sá»­ Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Đà Nẵng) giá»›i thiệu tá»›i em Nguyá»…n Thị Lam Anh – học sinh xuất sắc của THPT chuyên Lê Quý Đôn vừa được xét tuyển thẳng vào nhiều trường đại học.

Câu chuyện của Lam Anh làm anh rung Ä‘á»™ng mạnh mẽ. Em ở cùng mẹ là bà Nguyá»…n Thị Thu Hà. Bà Hà mất chồng sá»›m, ở quê nhà cá»±c khổ nên hai mẹ con bồng bế nhau Ä‘i vào Đà Nẵng lang thang kiếm sống. Có thời Ä‘iểm, vì cuá»™c sống quá kham khổ mà bà Hà Ä‘ã tính gá»­i con gái mình cho má»™t người xa lạ. NhÆ°ng nhìn đứa con đỏ hỏn, nằm ngủ ngon lành trong tay mẹ mà không biết những gì Ä‘ang đến vá»›i mình thì tình mẫu tá»­ bản năng của má»™t người mẹ Ä‘ã trá»—i dậy khiến bà khá»±ng lại.

Bà quyết tâm giữ con lại bên mình và mấy chục năm nay địu con Ä‘i khắp nÆ¡i ở thành phố vừa nhặt rác, bán chổi Ä‘ót, bán thảm chùi nhà để kiếm sống. Bà ăn chay trường và tá»›i nay con gái bà cÅ©ng thế. NhÆ°ng việc ăn chay này không hẳn là vì bà theo đạo Phật mà lí do chính là để…tiết kiệm chi phí, rồi dần thành má»™t thói quen. 

Nhà báo Thái Bá DÅ©ng nhá»› lại: "Tôi Ä‘ã tìm đến nÆ¡i Lam Anh ở cùng mẹ trong má»™t căn phòng rá»™ng chỉ chừng 10m2, kê sát đồ đạc và nằm phải co quắp chân lại thì má»›i đủ chá»—. Lam Anh có vẻ bề ngoài rất xinh xắn, ngoan hiền và Ä‘eo cặp kính dày cá»™p, toát lên vẻ trong veo, dá»… mến. Dù sống trong cảnh nghèo khó chật vật nhÆ°ng em lại có năng lá»±c học vượt trá»™i và má»™t ná»— lá»±c vượt khó tuyệt vời".

Thậm chí sá»± đối lâÌ£p giữa hoàn cảnh và học lá»±c khiến ai gặp gỡ cÅ©ng phải tá»± đặt câu hỏi: tại sao trong khó khăn nhÆ° thế mà trời lại phú cho cô bé xinh xắn này năng lá»±c học vượt hÆ¡n cả những con em có Ä‘iều kiện?

Hoàn cảnh Lam Anh thể hiện ý chí vÆ°Æ¡n lên trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, Ä‘ó là nghị lá»±c và má»™t phần có lẽ cÅ©ng từ sá»± “bù đắp” của cuá»™c đời vì “ông trời vốn không lấy hết của ai thứ gì”. Vá»›i cô học trò học giỏi này,  sống trong môi trường khó khăn Ä‘ó nhÆ° là thá»­ thách của cuá»™c đời, số phận Ä‘ã sắp đặt để em chứng tỏ năng lá»±c bản lÄ©nh của mình.

Cách trình bày má»›i lạ

Chuyên mục đăng các chân dung học bổng trên báo Tuổi Trẻ thường có má»™t mô típ giống nhau, Ä‘a phần là dạng bài kể về nghị lá»±c vượt khó của má»™t em nào Ä‘ó, rồi trúng tuyển đại học và đối diện vá»›i nguy cÆ¡ phải bỏ học. Ở Ä‘ây tác phẩm của nhà báo Thái Bá DÅ©ng hoàn toàn dá»±a trên những câu chuyện của hai mẹ con kể lại trong những giọt nÆ°á»›c mắt hờn tủi, nhÆ°ng luôn tràn đầy hi vọng về tÆ°Æ¡ng lai. Ở Ä‘ó có má»™t người mẹ Ä‘ã hy sinh hết lòng để chờ đợi má»™t cô con gái ngoan học hành thành đạt về sau. Ở Ä‘ó có má»™t cô con gái luôn thÆ°Æ¡ng mẹ hÆ¡n bất cứ thứ gì trên cuá»™c đời, dùng kết quả học tập phi thường của mình để bù đắp cho mẹ.

“Tôi nghe kể chuyện và thấy nổi da gà, trên đường về luôn suy nghÄ© làm thế nào để thể hiện má»™t bài báo thật hay mà không bị mô típ cÅ©, cách thể hiện cÅ© gây nhàm chán. Tôi quyết định thể hiện bài báo theo cách tá»± nhiên, dùng hết lời của hai mẹ con kể lại quá trình từ quê nghèo Ä‘i vào thành phố rồi nuôi nhau tá»›i ngày con vào đại học. Hành trình Ä‘ó tóm lược và trôi chậm bằng ký ức chắp vá, đứt Ä‘oạn và long Ä‘ong của má»™t người mẹ. Vá»›i câu chuyện và chất liệu hấp dẫn nên chỉ trong 1 ngày là tôi Ä‘ã hoàn tất và gá»­i về toà soạn”, anh Bá DÅ©ng nhá»› lại.

Vá»›i cách thể hiện bài báo má»›i lạ, trong ná»™i dung bài viết nhà báo Thái Bá DÅ©ng để cho nhân vật tá»± kể, tá»± thuật nhÆ° má»™t nhật ký, tạo ra sá»± Ä‘á»™c Ä‘áo khác lạ so vá»›i các bài báo Ä‘ã đăng trÆ°á»›c. Ở Ä‘ây tính khách quan của câu chuyện được thể hiện rõ, Ä‘á»™c giả nhÆ° trá»±c tiếp được nhân vật kể chuyện chứ không qua trung gian. Cách thể hiện này không má»›i, nhÆ°ng Ä‘ã gây xúc Ä‘á»™ng mãnh liệt hÆ¡n. Bài báo sau Ä‘ó được chọn đăng trên báo Tuổi Trẻ và nhận được rất nhiều sá»± đồng cảm, sẻ chia từ bạn đọc.

Sau khi “Con được tuyển thẳng vào đại học, người mẹ bán rong khóc ròng” Ä‘ăng trên báo Tuổi Trẻ thì có rất nhiều bạn đọc, mạnh thường quân Ä‘ã tìm tá»›i cô bé Lam Anh. Cô học trò này được nhận học bổng của báo Tuổi Trẻ để vào đại học, nhÆ°ng chỉ mấy tháng sau Ä‘ó, em được học bổng toàn phần của má»™t trường đại học tại Thái Lan. Từ Ä‘ó tá»›i nay Lam Anh Ä‘i Thái Lan học, ở Đà Nẵng mẹ em vẫn má»™t mình nhặt ve chai, bán thảm chùi nhà để đợi con về.

Đã có rất nhiều câu chuyện xúc Ä‘á»™ng khi Lam Anh xuất hiện trên mặt báo, nhÆ° chuyện má»™t người dân ở Há»™i An Ä‘ã Ä‘ích thân chạy má»™t chiếc xe máy ra tặng cho em, rồi nhiều chủ nhà trọ ở Đà Nẵng Ä‘ã ngỏ ý để hai mẹ con ở nhà miá»…n phí. Thậm chí GS Hoàng Chí Bảo, chuyên gia cao cấp, nguyên Ủy viên Há»™i đồng Lý luận trung Æ°Æ¡ng – người kể chuyện về Bác Hồ cÅ©ng bay từ Hà Ná»™i vào thăm Lam Anh và nhận Lam Anh làm cháu nuôi, nhận bà Thu Hà – mẹ Lam Anh làm con gái cho tá»›i nay…

Gieo năng lượng và cảm hứng tÆ°Æ¡i má»›i cho mọi người trong cá»™ng đồng

Theo anh Thái Bá DÅ©ng: CÅ©ng nhÆ° nhiều bài báo khác về học bổng Tiếp sức đến trường, tôi viết bài báo về má»™t câu chuyện nhân vật nghèo khó, nghị lá»±c không phải để “than nghèo kể khổ, xin tiền bạn đọc” mà mục tiêu lá»›n nhất là truyền đạt lòng tốt, sá»± vượt lên trở thành hình mẫu cho người khác. Những câu chuyện này nếu nhìn ở góc bi luỵ sẽ ra sá»± bi luỵ, nhÆ°ng nếu xoay trở nó và cho nhân vật ở má»™t hình mẫu vượt lên nghịch cảnh thì sẽ làm Ä‘á»™ng lá»±c, niềm tin vào cuá»™c đời cho những người yếu thế trong xã há»™i.

Tác phẩm “Con được tuyển thẳng vào đại học, người mẹ bán rong khóc ròng” má»™t lần nữa tác giả muốn gá»­i Ä‘i thông Ä‘iệp rằng, chúng ta không thất bại ở bất cứ Ä‘âu trên cuá»™c đời, ngay cả trong gian khó, khổ Ä‘au nhất nếu cố gắng không mệt mỏi thì má»™t cánh cá»­a sáng sẽ được mở ra. Vấn đề là chúng ta có đủ nghị lá»±c, sá»± chịu Ä‘á»±ng qua khó khăn bền bỉ hay không thôi.

Câu chuyện của cô học trò Lam Anh là hình mẫu về nghị lá»±c học tập rèn luyện vượt lên, và là hiện thân của tình yêu thÆ°Æ¡ng hy sinh vô bờ bến của má»™t người mẹ nghèo theo con bền bỉ hết cả cuá»™c đời để con khôn lá»›n. Vá»›i vai trò tuyên truyền, người làm báo Ä‘ã luôn Ä‘óng góp cho sá»± nghiệp phát triển giáo dục, qua tác phẩm này má»™t lần nữa lại gieo năng lượng và cảm hứng tÆ°Æ¡i má»›i cho mọi người trong cá»™ng đồng. Các bạn có hoàn cảnh khó khăn thì hãy xem Lam Anh là má»™t hình ảnh để làm Ä‘iểm tá»±a tinh thần để phấn đấu, tin vào tÆ°Æ¡ng lai.

Luôn khiêm tốn khi nói về tác phẩm của mình được chọn Ä‘Æ°a vào trong SGK, anh DÅ©ng cho rằng: "Tôi là người làm báo, việc đăng tải ra công chúng tác phẩm của mình Ä‘Æ¡n thuần Ä‘ã là công việc để tôi duy trì cÅ©ng nhÆ° má»™t người công nhân tạo ra các sản phẩm cho xã há»™i, tôi không nghÄ© mình giỏi giang hay cao siêu gì tá»›i mức chữ nghÄ©a của mình được chọn đăng trong SGK. Tôi thấy rằng việc bài báo được chọn đăng có lẽ không phải do mình viết hay mà do ở câu chuyện bản thân Ä‘ã hấp dẫn, ở Ä‘ây có sá»± tìm kiếm rồi bắt gặp tình cờ trong ý đồ bố trí ná»™i dung sách của nhóm chủ biên SGK".

Má»™t bài báo được đăng trong SGK nghÄ©a là cÆ¡ há»™i để lan tỏa và đến vá»›i các học sinh sẽ nhiều hÆ¡n. Anh Bá DÅ©ng vui vì lần đầu có má»™t bài báo được Ä‘Æ°a vào sách giáo khoa, niềm vui sẽ nhân Ä‘ôi má»™t ngày nào Ä‘ó khi hai cô cậu nhóc con của anh học tá»›i lá»›p 6, hẳn sẽ rất vui và tá»± hào vì thấy có tên của cha mình ở trong Ä‘ó.

Có thể nói đối vá»›i người làm báo, không có gì tá»± hào bằng tác phẩm của mình có nhiều người Ä‘ón đọc và ná»™i dung tác phẩm có sức lan tỏa mạnh mẽ. Nhà báo Thái Bá DÅ©ng cÅ©ng vậy, anh tá»± hào vì tác phẩm của mình sẽ góp phần tạo nên hành trang về tinh thần cho các thế hệ học trò, để các em chinh phục đỉnh cao tri thức, tiến bÆ°á»›c vào tÆ°Æ¡ng lai.