Phóng viên Bùi Ngọc Ä‘ang tác nghiệp tại nhà. Theo anh trong thời gian giãn cách vừa là khó khăn những cÅ©ng vừa tạo thuận lợi cho phóng viên. Ảnh: NVCC

Phóng viên làm việc ở nhà, ngày qua ngày sẽ gắn vá»›i màn hình máy tính, laptop, công việc của họ gắn vá»›i Word, Gmail, Google, Facebook, Zalo, Messenger, Skype... các trang báo mạng quen thuá»™c, mọi thứ lặp Ä‘i lặp lại, nếu tận dụng được tất cả những tiện ích này sẽ mang lại hiệu quả cho công việc.

Tuy nhiên nếu không có cách sá»­ dụng má»™t cách khoa học, chuẩn chỉnh, quá nhiều ứng dụng vây quanh cÅ©ng sẽ gây tình trạng rối bời không biết nên lá»±a chọn ứng dụng nào. Hay thậm chí người dùng bị lệ thuá»™c vào má»™t ứng dụng duy nhất vá»›i Ä‘á»™ng tác duy nhất gạt ngón tay để lÆ°á»›t thông tin hình ảnh trên facebook…. Điều này dá»… dẫn đến kiệt quệ sức sáng tạo, chai sạn cảm xúc, mệt mỏi khi làm má»™t tÆ° thế quá lâu, dẫn đến hiệu quả công việc giảm sút?

Tích cá»±c hay tiêu cá»±c?

Tác nghiệp ở nhà trong đợt giãn cách mọi thứ phải thay đổi theo hÆ°á»›ng khác, nếu nhÆ° trÆ°á»›c Ä‘ây các vấn đề nóng đều được Ä‘i lấy trá»±c tiếp từ cÆ¡ sở, ghi nhận, ghi hình, chụp ảnh thá»±c tế, phỏng vấn trá»±c tiếp tại hiện trường.

Nay có thể chuyển sang các bài phỏng vấn qua Ä‘iện thoại, mail.., video call. Ná»™i dung phỏng vấn cÅ©ng thường là các vấn đề gần gÅ©i vá»›i đời sống, đặc biệt mang tính thời sá»±, thường gắn liền vá»›i hoạt Ä‘á»™ng chống dịch.

Anh Bùi Ngọc – phóng viên Tạp chí Ä‘iện tá»­ Người Ä‘Æ°a tin Pháp luật cho biết: Viết tin bài trong đợt giãn cách có má»™t Ä‘iều thú vị là phần lá»›n các nhân vật, các chuyên gia, nhà quản lý giờ cÅ©ng trả lời qua Ä‘iện thoại hoặc các hình thức online khác. Họ cÅ©ng ngại gặp trá»±c tiếp phóng viên. Điều này vừa là khó khăn những cÅ©ng vừa tạo thuận lợi cho phóng viên trong quá trình tác nghiệp. Khó khăn là hình ảnh - âm thanh mình cần có thể không được hấp dẫn sinh Ä‘á»™ng nhÆ° ý muốn. NhÆ°ng phóng viên lại không mất quá nhiều thời gian cho việc di chuyển, chuẩn bị máy móc thiết bị phóng vấn, ghi hình… mà vẫn có thông tin nhanh chóng.

Thá»±c tế nhiều nhà báo chuyển hẳn sang hình thức phỏng vấn online từ khi làn sóng dịch thứ 4 má»›i xuất hiện. Để má»—i lần phỏng vấn online được tốt hÆ¡n, có thể sá»­ dụng cách gá»­i sãn câu hỏi trÆ°á»›c để người trả lời dá»… dàng phản hồi thông tin hÆ¡n. Để đảm bảo an toàn, nhiều nhà báo chuyển hẳn sang thói quen làm việc qua Ä‘iện thoại, các mạng xã há»™i và lấy thông tin giờ không nhất thiết phải Ä‘i thá»±c tế.

Làm việc online, phỏng vấn online không có nghÄ©a là ná»™i dung chất lượng tin bài kém Ä‘i mà vẫn tiếp tục bám theo chủ trÆ°Æ¡ng đường lối, chỉ đạo, Ä‘i theo lÄ©nh vá»±c (mảng) phóng viên theo dõi. Đặc biệt là vào đợt dịch này những cổng thông tin, website các cÆ¡ quan Ä‘Æ¡n vị phần lá»›n thời gian này đều được cập nhật thông tin liên tục, từng giờ từng phút.

Nhiều các cÆ¡ quan Ä‘Æ¡n vị Ä‘ã thay đổi cách cung cấp thông tin cho báo chí, họ chuyển đổi sang hÆ°á»›ng ứng dụng công nghệ thông tin nhiều hÆ¡n, trả lời từ xa, lập đường dây nóng… thá»±c hiện chuyển đổi số má»™t cách mạnh mẽ.

Ngoài nguồn tin Ä‘ó, phóng viên vẫn phát triển thêm các mối quan hệ cÅ© tiếp tục tận dụng và phát triển, coi Ä‘ó là nguồn tin tức “cứng”. Và má»™t nguồn tin cÅ©ng khá quan trọng là mạng xã há»™i, tuy nhiên tất cả các tin tức, hình ảnh trên môi trường mạng đều được Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo xác minh lại. Chỉ đăng thông tin khi có nguồn tin chắc chắn.

Việc cÆ¡ quan xen lẫn việc nhà

Thời gian này má»™t số anh chị phóng viên cho biết, mình cảm thấy thì kiệt sức do vừa làm vừa phải trông con còn nhỏ, cả việc nhà. Công việc làm báo là sáng tác, sá»­ dụng các thiết bị công nghệ, nhÆ°ng lại bị mất tập trung bởi các hoạt Ä‘á»™ng của con nhỏ hay các thành viên khác trong gia Ä‘ình.

Anh Phạm Cường, Báo Ä‘iện tá»­ Đảng Cá»™ng sản Việt Nam thì cho rằng: Nên “sống chung vá»›i lÅ©”, cố gắng sắp xếp thời gian sao cho thật hợp lý, thời gian nào làm việc thì tập trung làm cho xong để có thể chÆ¡i vá»›i con, dùng các trò chÆ¡i tá»± sáng tạo ra, tránh dùng Ä‘iện thoại trÆ°á»›c mặt con trẻ. Giai Ä‘oạn này nhà báo có thể vừa là phóng viên và vừa thành chuyên gia tâm lý, giải tỏa tâm trạng căng thẳng cho con khi không được đến trường vá»›i bạn bè, chÆ¡i các trò chÆ¡i ở trường.

“Các bé còn nhỏ luôn Ä‘òi hỏi bố mẹ sá»± yêu thÆ°Æ¡ng, nên Ä‘ây cÅ©ng là cÆ¡ há»™i vàng để chÆ¡i vá»›i trẻ, hiểu trẻ hÆ¡n. Việc quan tâm chÆ¡i vá»›i con tạo ra sá»± hiểu nhau hÆ¡n, củng cố thêm tình cảm và chính việc này, thời gian này sẽ giúp những người thường xuyên sáng tác, sá»­ dụng thiết bị Ä‘iện thoại, máy tính… giảm tải được áp lá»±c, để duy trì trạng thái ổn định, tránh mỏi mắt, tinh thần được thÆ° giãn hÆ¡n. Người làm báo vốn Ä‘a di năng, vậy tại sao bạn không thá»­ biến mình thành nhà giáo, người giữ trẻ, chia sẻ việc nhà vá»›i các thành viên khác trong gia Ä‘ình” anh Phạm Cường chia sẻ.

Làm việc ở nhà, thời gian sẽ dài hÆ¡n, không quy định 8h có mặt, 5h chiều về. Người làm báo khi làm việc ở nhà cÅ©ng nên chia thời gian má»™t cách khoa học, không nên thức khuya, không nên sá»­ dụng, lạm dụng hay tÆ°Æ¡ng tác trên mạng xã há»™i quá nhiều.

Nên nghÄ© tá»›i những lá»±c lượng Ä‘ang ngày Ä‘êm chống dịch, đặc biệt là Ä‘á»™i ngÅ© y bác sỹ, họ làm việc suốt trong tâm dịch vá»›i môi trường nguy hiểm, trong những bá»™ đồ nóng bức, đối đầu vá»›i bao khó khăn và hiểm nguy. Ngay nhÆ° cán bá»™ giáo viên vẫn phải trá»±c để dậy online cho học sinh, ngày chia làm nhiều ca để truyền tải và duy trì kiến thức cho học sinh… xem Ä‘ó là những tấm gÆ°Æ¡ng để biến công việc online mang hiệu quả gấp Ä‘ôi so vá»›i bình thường.

Sắp xếp nhiệm vụ má»™t cách khoa học

Vá»›i anh Lê Đạt - báo Kinh tế & Đô thị, trong thời gian này anh vẫn duy trì số lượng tin bài, đặc biệt là các hoạt Ä‘á»™ng liên quan đến việc thá»±c hiện đảm bảo an toàn, an ninh trật tá»± trên địa bàn thủ Ä‘ô. Tuy nhiên anh cÅ©ng hạn chế tối Ä‘a việc Ä‘i ra ngoài tác nghiệp. Ở bất cứ Ä‘âu luôn tuân thủ khuyến cáo "5K".

Anh tận dụng nguồn tin từ các cá»™ng tác viên, thông tin hình ảnh, clip của những cán bá»™, chiến sỹ ở địa bàn, lá»±c lượng cán bá»™ Ä‘ài truyền thanh cÆ¡ sở. Tận dụng các thông tin đăng trên các fanpage của các cÆ¡ quan Ä‘Æ¡n vị mình thường xuyên theo dõi để tìm kiếm thông tin.

Nhiều thông tin hình ảnh đều được trao đổi qua zalo, facebook cho dá»… dàng sá»­ dụng. Tuy nhiên đối vá»›i anh bất kể thông tin gì trong mùa dịch đều phải có nhiều ý kiến của nhiều nhân vật, đảm bảo tính khách quan Ä‘a chiều, ngoài ý kiến người dân còn là ý kiến của các cấp lãnh đạo ở xã phường, quận huyện, lá»±c lượng công an, ý kiến cán bá»™ Ä‘ang thá»±c hiện nhiệm vụ ở các các chốt kiểm soát dịch.

Anh Đạt cho biết: Trong thời gian này, ngoài việc tuyên truyền để người dân tuyệt đối thá»±c hiện quy định giãn cách của thành phố, thá»±c hiện thông Ä‘iệp 5K anh cÅ©ng Ä‘Æ°a các tin bài về tình trạng trá»™m cắp trong mùa dịch, vấn đề buôn bán ma túy, việc tá»™i phạm lợi dụng thời gian giãn cách xã há»™i để buôn lậu hàng giả, thiết bị y tế giả…

“Ban đầu khi làm việc ở nhà tôi chÆ°a quen nên thấy khó chịu trong người, dá»… cáu gắt, không còn hứng thú vá»›i công việc, mặc dù tin bài hàng ngày vẫn phải có, phải cập nhật. Sau Ä‘ó tôi thay đổi, hoạch định lại thói quen. Tôi đặt đồng hồ trÆ°á»›c mặt, cứ 30 phút tôi đứng lên ra khỏi phòng làm việc, hít thở vài hÆ¡i sâu, chăm vườn cây vài ba phút để giảm căng thẳng, cho mắt được Ä‘iều tiết, thÆ° giãn rồi vào làm việc tiếp” anh Đạt chia sẻ thêm.

 Làm việc ở nhà, Ä‘òi hỏi người phóng viên phải cố gắng ná»— lá»±c, bản lÄ©nh nhiều hÆ¡n, xoay chuyển linh hoạt hÆ¡n để đạt hiệu quả công việc. Khi chÆ°a có đề tài má»›i nên tiếp tục nghiên cứu sâu hÆ¡n những đề tài mình Ä‘ang triển khai để sau khi bình thường trở lại có thể bắt tay ngay vào công việc.

Thời gian giãn cách, Ä‘ây cÅ©ng là cÆ¡ há»™i để người làm báo Ä‘ào sâu tìm tòi, sÆ°u tầm những thông tin trên môi trường mạng, từ Ä‘ó mở rá»™ng khai thác. Không nhất thiết Ä‘i má»›i có thông tin. Thời gian này cÅ©ng là dịp để người làm báo nâng cao kỹ năng, sẽ phát huy được hiệu quả sau này.

Ngoài ra có thể nghiên cứu các loại hình báo chí khác thay vì chỉ làm ở má»™t loại. NhÆ° người làm báo mạng, báo in có thể làm thêm truyền hình, chỉnh sá»­a ảnh, học cách làm long-form, e-magazine, megastory…

Theo Nguyên Phong/Báo NB&CL