Ông Nguyá»…n Đắc Nông giá»›i thiệu về chiếc xe đạp dân công hỏa tuyến trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: N.T

Giữ lại hồn cốt dân tá»™c

"Bảo tàng" đồ Ä‘á cÅ© và kỉ vật chiến tranh của ông nằm ở thị trấn Phồn XÆ°Æ¡ng, huyện Yên Thế (Bắc Giang) trở thành Ä‘iểm tham quan hấp dẫn của nhiều bạn trẻ đến tìm hiểu về lịch sá»­. Khi còn công tác tại Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh và đến khi nghỉ hÆ°u theo chế Ä‘á»™ năm 2006, ông luôn tâm niệm cần sÆ°u tầm và lÆ°u giữ những hiện vật mang giá trị lịch sá»­. Đặc biệt sÆ°u tập các đồ vật phục vụ sản xuất nông nghiệp của ông cha, để trân trọng những ký ức về má»™t thời Ä‘ã qua... mong muốn thế hệ sau này biết về lịch sá»­ của cha ông.

Ông Nguyá»…n Đắc Nông chia sẻ “Từ khi còn làm truyền hình tôi thấy rằng mình cần lÆ°u lại, giữ lại những gì của lịch sá»­, những gì đất nÆ°á»›c ta Ä‘ã trải qua. NhÆ° bác Hồ nói “Dân ta phải biết sá»­ ta”, làm sao để thế hệ trẻ không quay lÆ°ng vá»›i lịch sá»­. Khi học sinh, sinh viên được học lịch sá»­ bằng những đồ vật trá»±c quan bao giờ cÅ©ng mang lại hiệu quả hÆ¡n so vá»›i chỉ học trên sách vở, nên từ Ä‘ó tôi bắt đầu sÆ°u tầm”.

Làm truyền hình nhiều năm, ông Nông luôn hiểu rằng muốn giữ lại những gì của lịch sá»­, không chỉ Ä‘Æ¡n thuần là qua những thÆ°á»›c phim, những bức ảnh mà Ä‘iều cần hÆ¡n là các hiện vật, khi nhìn vào Ä‘ó mọi người đều thấy được đặc trÆ°ng những giai Ä‘oạn phát triển của lịch sá»­ dân tá»™c. Giữ lại hồn cốt dân tá»™c. Biết được thời cha ông ta Ä‘ã Ä‘i qua những khó khăn vất vả nhÆ° thế nào.

“TrÆ°á»›c Ä‘ây khi còn công tác tại Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Bắc Giang tôi có làm nhiều tác phẩm báo chí, truyền hình chuyên về văn hoá, lịch sá»­, nhÆ°ng tuyên truyền bằng trá»±c quan, bằng các hiện vật cụ thể sẽ cho hiệu quả cao hÆ¡n. Không khác gì học trá»±c tiếp vá»›i học trá»±c tuyến online bây giờ.” ông Nguyá»…n Đắc Nông chia sẻ.

Cách Ä‘ây 30 năm, khi Ä‘ó ông còn là má»™t anh phóng viên chuyên viết tin bài, hôm Ä‘ó có chuyến Ä‘i công tác qua xã Đồng Tâm, huyện Yên Thế. Tại Ä‘ây, ông nghe người dân kể chuyện về má»™t người Ä‘àn ông trong xã Ä‘ào được Ä‘ôi chum bằng sành ở bãi sông Sỏi. Ông quyết định vét túi mua Ä‘ôi chum. Ông Ä‘i thẩm định chữ nho khắc trên chiếc chum thì có niên đại từ thời nhà Lê. Đam mê Ä‘i sÆ°u tầm đồ cổ bắt đầu từ Ä‘ó. Sau này ông rong ruổi khắp làng quê ngõ xóm trong tỉnh Bắc Giang, rồi sang Bắc Ninh, lên vùng Lạng SÆ¡n, Thái Nguyên để tìm tòi những vật dụng sinh hoạt cổ.

Cùng vá»›i việc sÆ°u tầm các đồ vật gắn vá»›i sản xuất nông nghiệp, ông còn lÆ°u giữ những hiện vật gắn liền vá»›i người lính thời kỳ chống Pháp và Mỹ. Những hiện vật chiến tranh trong “bảo tàng” của ông đều chứa Ä‘á»±ng những câu chuyện lịch sá»­. Hiện ông sÆ°u tầm và lÆ°u giữ được gần 500 hiện vật chiến tranh và các đồ dùng sinh hoạt bằng đồng, sành sứ và gá»— nhÆ° mâm, thau, bát, Ä‘Ä©a. Có những đồ vật có từ thời Lê.

Ông Nông chia sẻ: “TrÆ°á»›c Ä‘ây tôi Ä‘i nhiều nÆ¡i để làm các phóng sá»± về vẻ đẹp ở các vùng miền trong cả nÆ°á»›c, làm phim tài liệu trong những ngày lá»…, ká»· niệm lá»›n của dân tá»™c. NhÆ° Ä‘i lên cá»™t cờ LÅ©ng CÅ©, Đồng Văn, Hà Giang làm phóng sá»± về nÆ¡i địa đầu của tổ quốc, ở Ä‘ây tôi cÅ©ng xin má»™t viên Ä‘á nhỏ về làm ká»· niệm. Hay lần tôi Ä‘i Điện Biên để làm phóng sá»± về ká»· niệm chiến thắng lịch sá»­ Điện Biên Phủ, tôi đặc biệt thích thú vá»›i những di vật, hiện vật còn lại của má»™t giai Ä‘oạn lịch sá»­ hào hùng của dân tá»™c”.

Đi nhiều nÆ¡i, gặp gỡ nhiều người ông càng có thêm nhiều mối quan hệ, có nhiều người dù không quen biết, nhÆ°ng nghe nói ông là người thích sÆ°u tầm và rất quý trọng nên Ä‘ã gá»­i gắm, trao tặng nhiều hiện vật. Ngoài ra, má»—i khi rảnh, nghe tin ở Ä‘âu có đồ cổ dù xa xôi, mang vác vận chuyển rất khó khăn nhÆ°ng ông luôn cố gắng mang về bằng được, sá»­a chữa, bảo tồn tránh bị hÆ° hỏng vì để mÆ°a nắng. Má»—i hiện vật đều gắn vá»›i liền vá»›i những ká»· niệm, câu chuyện khác nhau, phần lá»›n đều được ông ghi lại, rồi để miêu tả để diá»…n thuyết cho mọi người hiểu.

Tuyên truyền giáo dục truyền thống, lịch sá»­

Nói về ká»· vật mình nhá»› nhất, ông Nông tâm sá»±: “Tôi có những chiếc Ä‘ài cÅ© từ những năm 1986, thời kỳ cả nÆ°á»›c bÆ°á»›c vào công cuá»™c xây dá»±ng và bảo vệ đất nÆ°á»›c XHCN. Ngày Ä‘ó bà con nhân dân huyện Yên DÅ©ng, tỉnh Bắc Giang xây dá»±ng nhiều câu lạc bá»™ nghe Ä‘ài, rồi phát triển trở thành phong trào, thời Ä‘iểm Ä‘ó từ người già, trẻ em, đến những công nhân, nông dân ai ai cÅ©ng đều nghe Ä‘ài, coi chiếc Ä‘ài không chỉ là tài sản quý và những chÆ°Æ¡ng trình phát thanh là món ăn tinh thần, không thể thiếu”.

Và vẫn chiếc Ä‘ài của hÆ¡n 35 năm về trÆ°á»›c, cho đến giờ vẫn âm thanh phát ra từ Ä‘ó, nhờ những chiếc Ä‘ài này mà ông vẫn giữ thói quen gắn bó vá»›i những chÆ°Æ¡ng trình của Đài Tiếng nói Việt Nam, coi Ä‘ó là má»™t phần trong đời sống hàng ngày.

Vừa sÆ°u tầm, vừa tìm tòi cách làm "bảo tàng" ở nhiều nÆ¡i, trong thời gian này ông vẫn tiếp tục sắp xếp, phân loại, ghi chú các hiện vật, về thời gian nÆ¡i sÆ°u tầm, xây dá»±ng các bản thuyết minh về hiện vật, đồng thời số hoá từng phần theo trình tá»± thời gian.

Tiếng lành đồn xa, “bảo tàng” của ông được nhiều người trong vùng biết đến, các trường trong vùng Ä‘ã tổ chức cho học sinh đến để học tập, trải nghiệm. Điều này cÅ©ng là mong muốn của ông. Vá»›i ông sÆ°u tầm đồ cổ không phải để bán làm giàu mà chỉ Ä‘Æ¡n giả là muốn truyền lại cho đời sau những gì mang giá trị văn hoá lịch sá»­ của dân tá»™c. Theo ông Ä‘ó là thứ quý già hÆ¡n tất cả.

"Bảo tàng" gia Ä‘ình ông trở thành địa chỉ quen thuá»™c của học sinh ở nhiều trường học trong và ngoài tỉnh Bắc Giang. Má»—i năm, ông Ä‘ón khoảng 20 Ä‘oàn học sinh đến thăm và tìm hiểu về các hiện vật ông sÆ°u tầm.

Có thể nói, vá»›i cách giáo dục truyền thống, lịch sá»­ của nhà báo già Nguyá»…n Đắc Nông thá»±c sá»± tạo Ä‘á»™ng lá»±c, nhân lên tình yêu quê hÆ°Æ¡ng, đất nÆ°á»›c cho thế hệ trẻ. Từ Ä‘ó nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm trong học tập. Giúp thế hệ trẻ biết vượt qua khó khăn, có ý chí và khát vọng phấn đấu để trở thành những công dân có ích, Ä‘óng góp tích cá»±c vào sá»± nghiệp dá»±ng xây và phát triển đất nÆ°á»›c.

Theo Nguyên Phong/Báo NB&CL