Hình ảnh trên báo chí, bí mật đời tÆ°, thông tin cá nhân,... thường bị báo chí khai thác thái quá

Đáng báo Ä‘á»™ng vi phạm quyền nhân thân

Đánh giá về tình hình vi phạm quyền nhân thân trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí hiện nay, Thiếu tÆ°á»›ng Triệu Quốc Kế - nguyên Cục trưởng Cục Cảnh sát Ä‘iều tra (Bá»™ Công an) cho biết: "Hiện nay, tình trạng vi phạm quyền nhân thân, nhất là quyền nhân thân đối vá»›i hình ảnh trên báo chí, bí mật đời tÆ°, thông tin cá nhân và tên tuổi của nhân vật đăng tải trên báo chí luôn là má»™t vấn đề “nóng” thu hút sá»± quan tâm của toàn xã há»™i. Bất kỳ hành vi xâm phạm quyền nhân thân nào cÅ©ng phải chịu má»™t trách nhiệm pháp lý.

Việc các cÆ¡ quan báo chí và nhà báo hiện nay chÆ°a có thói quen xin phép người liên quan (nhân vật, hoặc người giám há»™) để sá»­ dụng hình ảnh, thông tin cá nhân, đời tÆ° và danh tính của họ đăng tải trên các phÆ°Æ¡ng tiện báo chí truyền thông, dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, thậm chí có thể dẫn tá»›i những suy diá»…n, tin đồn, xúc phạm uy tín, danh dá»± và cá nhân Ä‘ó.

Thá»±c tế cho thấy, quyền nhân thân luôn là vấn đề được bàn luận trên thế giá»›i từ hàng trăm năm trÆ°á»›c, nhÆ°ng đến nay vẫn không thể tìm ra được những nguyên tắc, quy định thật chuẩn, nhất là trong lÄ©nh vá»±c báo chí truyền thông. Do Ä‘ó, khi báo chí đăng tải hình ảnh cá nhân, thông tin đời tÆ° hay danh tính của họ trên truyền thông không Ä‘úng hoặc chÆ°a được sá»± đồng ý của nhân vật xét về phÆ°Æ¡ng diện pháp lý là vi phạm, quan trọng hÆ¡n là liên quan đến vấn đề đạo đức nghề nghiệp. Nhà báo cần cân nhắc nên hay không nên và Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên bên cạnh việc trau dồi hiểu biết về pháp luật, nhà báo cÅ©ng cần rèn luyện đạo đức nghề để tránh xảy ra những tổn hại trong tác nghiệp, vi phạm quyền nhân thân trên báo chí hiện nay".

Các quy định trong Bá»™ luật Dân sá»± 2015, Bá»™ luật Hình sá»± 2015, Luật Báo chí 2016 và các chế tài xá»­ lý quy định tại Nghị định 174/2013/NĐ-CP quy định xá»­ phạt vi phạm hành chính trong lÄ©nh vá»±c bÆ°u chính, viá»…n thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến Ä‘iện, Nghị định số 119/2020/NĐ-CP quy định hành vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xá»­ phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xá»­ phạt vi phạm hành chính trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí, hoạt Ä‘á»™ng xuất bản… Ä‘ã cụ thể hóa việc bảo vệ quyền nhân thân trong Hiến pháp 2013.

Theo PGS,TS Nguyá»…n Thành Lợi - Ủy viên BCH Há»™i Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo, nguyên nhân chính mà hiện tượng vi phạm quyền nhân thân vẫn gia tăng trong các hoạt Ä‘á»™ng báo chí, Ä‘ó là: "Thứ nhất, má»™t số người làm báo chÆ°a hiểu rõ pháp luật và các quy định liên quan, Ä‘ôi khi họ vô tình làm lá»™ quyền riêng tÆ°, bí mật đời tÆ° của cá nhân, gây nhiều phản ứng tiêu cá»±c trong xã há»™i. Mặt khác khi tác nghiệp, nhà báo cÅ©ng luôn phải đối mặt vá»›i nhiều thách thức, thậm chí ảnh hưởng đến cả tính mạng của mình, Ä‘ó cÅ©ng là nguyên nhân gây ra hiện tượng vi phạm quyền thân nhân trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí.

Thứ hai, do muốn bài báo được “hot”, thu hút nhiều người đọc hoặc chia sẻ, tÆ°Æ¡ng tác, Ä‘ôi lúc nhà báo vô tình vi phạm quyền thân nhân trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí. Ngoài ra, công tác quản trị tòa soạn ở má»™t số cÆ¡ quan chÆ°a thá»±c sá»± chặt chẽ, phóng viên khai thác không chọn lọc hình ảnh, clip đời tÆ° của cá nhân trên mạng xã há»™i mà chÆ°a qua kiểm chứng, làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dá»± của cá nhân bị phản ánh trên báo chí.

Thứ ba, do cạnh tranh về thông tin (cạnh tranh về tốc Ä‘á»™, góc tiếp cận), nhiều thông tin, hình ảnh của nhân thân bị thổi phồng, gán ghép, thậm chí là bịa đặt, tạo “bão” dÆ° luận, gây hiệu ứng xã há»™i không tốt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời tÆ° và cuá»™c sống của nhân vật.

Thứ tÆ°, mặt khác, chúng ta cÅ©ng cần phải bảo vệ quyền tác nghiệp của nhà báo. Khi có nhà báo bị xâm hại đời tÆ°, hoặc tính mạng trong khi tác nghiệp, rất cần các chế tài nghiêm để xá»­ lý những kẻ vi phạm pháp luật. Bên cạnh Ä‘ó, khi báo chí xâm phạm đời tÆ° hay vi phạm quyền nhân thân cần xá»­ lý nghiêm trÆ°á»›c pháp luật, tránh viết đăng cả trang A3, nhÆ°ng ná»™i dung cải chính chỉ bằng “bao diêm”".

Cần có chế tài nghiêm vá»›i vấn đề vi phạm quyền nhân thân trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí hiện nay

Cần có chế tài nghiêm

Bà Trần Thị Khánh HÆ°Æ¡ng (Đoàn Luật sÆ° tỉnh Nghệ An) đề xuất, cần chi tiết, cụ thể hÆ¡n trong các quy định của pháp luật, đặc biệt là Luật Báo chí. Chúng ta cần có các quy định tường minh hÆ¡n, hoặc giả, ngay tại các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng nên có những quy định (quy Æ°á»›c) về hoạt Ä‘á»™ng tác nghiệp của nhà báo đối vá»›i những vấn đề được coi là nhạy cảm nhÆ° xâm hại đời tÆ°, tiết lá»™ bí mật thông tin cá nhân. Ngoài ra, các cÆ¡ quan quản lý cần có các chế tài xá»­ phạt nghiêm khi các phóng viên, nhà báo vi phạm quyền nhân thân, đặc biệt là liên quan đến đời tÆ° của nhân vật hoặc người thân của nhân vật được phản ánh trong tác phẩm báo chí.

Về quản lý vi mô, các cÆ¡ quan báo chí cần trang bị kiến thức cho phóng viên/ nhà báo khi Ä‘Æ°a tin về vấn đề này. Tăng cường công tác Ä‘ào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho các phóng viên, nhà báo, hiểu rõ, hiểu sâu trÆ°á»›c khi viết bài, tránh trường hợp đăng, phát rồi lại cải chính. Nếu được, các cÆ¡ quan báo chí cần xây dá»±ng bá»™ quy tắc, giải thích rõ những Ä‘iều được làm hoặc không được làm khi nhà báo Ä‘Æ°a tin về cá nhân, hoặc liên quan đến đời tÆ° của nhân vật.

Mặt khác khi viết tin/bài liên quan, tác giả cần đặt mình hoặc gia Ä‘ình mình cÅ©ng tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° hoàn cảnh của nhân vật Ä‘ang được phản ánh trong bài. Cân nhắc lá»±a chọn rút tít, ngôn ngữ và hình ảnh thể hiện, tránh ảnh hưởng đến những người thân trong gia Ä‘ình nhân vật được phản ánh./.

Theo Nguyá»…n Quang Thuận/Người làm báo

http://lambao.com.vn/van-de-vi-pham-quyen-nhan-than-trong-hoat-dong-bao-chi-hien-nay-n52725.html