Nhà báo Xuân Thủy (người quàng khăn ngồi giữa) và đồng nghiệp tại Chiến khu Việt Bắc - Ảnh: TÆ° liệu.

Vị Chủ tịch Há»™i Nhà báo đầu tiên 

Khi nhắc đến Xuân Thủy, báo chí quốc tế và nhiều người Việt Nam Ä‘Æ°Æ¡ng thời thường nhá»› đến má»™t nhà cách mạng, nhà ngoại giao tên tuổi, bởi ông từng là Bá»™ trưởng Bá»™ Ngoại giao của Việt Nam Dân chủ Cá»™ng hòa, Trưởng Ä‘oàn Ä‘àm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cá»™ng hòa tại Há»™i nghị Paris (1968-1973). Thế nhÆ°ng, bên cạnh vai trò nổi bật Ä‘ó, ông còn là má»™t nhà báo và ông chính là vị Chủ tịch đầu tiên của Há»™i Nhà báo Việt Nam. 

Nhà báo Xuân Thủy là má»™t trong những nhân vật chủ chốt, thá»±c hiện Chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh để sáng lập Há»™i Nhà báo Việt Nam. Trong hồi ký, nhà báo Xuân Thủy viết: “Tình hình đất nÆ°á»›c Ä‘ang diá»…n biến cá»±c kỳ phức tạp... Nay Ä‘ã đến lúc các nhà báo chúng ta cần tập hợp lại vào má»™t tổ chức. Tôi Ä‘ã xin ý kiến Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người rất hoan nghênh và nói: Người làm báo cÅ©ng là chiến sÄ©. Người cầm bút, người cầm súng, cầm gÆ°Æ¡m cùng Ä‘oàn kết trong má»™t mặt trận để cùng toàn dân cứu quốc và kiến quốc”.

Tháng 4/1950, tại ATK Chiến khu Việt Bắc, nhà báo Xuân Thủy khi ấy Ä‘ang là Chủ nhiệm báo Cứu Quốc Ä‘ã đứng ra triệu tập các đồng nghiệp, mở Đại há»™i thành lập “Há»™i những người viết báo Việt Nam” - năm 1959 đổi tên thành Há»™i Nhà báo Việt Nam. Ngày 21/4/1950, tại há»™i trường báo Cứu Quốc ở xóm Roòng Khoa (xã Điềm Mặc - huyện Định Hóa - tỉnh Thái Nguyên), Há»™i Nhà báo Việt Nam chính thức ra mắt. Ðại há»™i đại diện 185 há»™i viên cả nÆ°á»›c thống nhất thông qua Ðiều lệ, bầu Ban Chấp hành Há»™i gồm 10 nhà báo, do đồng chí Xuân Thủy làm Há»™i trưởng; các đồng chí: Hoàng Tùng, Ðá»— Ðức Dục làm Phó Há»™i trưởng. Ðến ngày 2/6/1950, Chính phủ có quyết định chính thức công nhận Há»™i những người viết báo Việt Nam và sau Ä‘ó Há»™i gia nhập Mặt trận Liên Việt.

Tháng 7/1950, Ðại há»™i lần thứ III Tổ chức quốc tế các Nhà báo (OIJ) họp tại Phần Lan Ä‘ã quyết định công nhận Há»™i những người viết báo Việt Nam là má»™t thành viên chính thức của tổ chức này.

Cuá»™c đời cách mạng vẻ vang

Nhà báo Xuân Thủy tên thật là Nguyá»…n Trọng Nhâm, sinh ngày 2/9/1912 tại thôn Hòe Thị - tổng PhÆ°Æ¡ng Canh - phủ Hoài Đức - tỉnh Hà Đông (nay là phường PhÆ°Æ¡ng Canh - quận Nam Từ Liêm - Hà Ná»™i). Xuất thân trong má»™t gia Ä‘ình truyền thống Nho giáo, nhÆ°ng từ nhỏ ông được giáo dục trong môi trường văn hóa Công giáo tại quê nhà, sau Ä‘ó được Ä‘Æ°a về Hà Ná»™i học.

Thời gian học tại Hà Ná»™i, ông bắt đầu tham gia sinh hoạt trong má»™t số tổ chức yêu nÆ°á»›c, chủ trÆ°Æ¡ng chống thá»±c dân. Ông bắt đầu viết báo từ thập niên 1930 và hoạt Ä‘á»™ng cách mạng từ năm 1932 thông qua báo chí. Bút danh Xuân Thủy của ông ra đời trong thời kỳ này và trở thành tên gọi của ông suốt nhiều năm cho đến khi ông qua đời.

Trưởng Ä‘oàn Xuân Thủy (đứng giữa) trả lời phỏng vấn báo chí bên lề Há»™i nghị Paris về Việt Nam. Ảnh tÆ° liệu.

Hoạt Ä‘á»™ng của ông sá»›m bị chính quyền thá»±c dân Pháp chú ý. Từ năm 1938 đến 1943, ông nhiều lần bị bắt giam, bị Ä‘Æ°a Ä‘i lÆ°u Ä‘ày, nhÆ°ng ông vẫn tiếp tục hoạt Ä‘á»™ng trong lÄ©nh vá»±c báo chí cách mạng chống thá»±c dân. Ngay trong thời kỳ bị giam tại nhà tù SÆ¡n La, ông cùng ông Trần Huy Liệu vẫn ra má»™t tờ báo bí mật 2 tháng 1 kỳ có tên gọi là Suối Reo. Ông được kết nạp vào Đảng Cá»™ng sản Đông DÆ°Æ¡ng năm 1941. Đầu năm 1944, ông được trả tá»± do và sau Ä‘ó, trở lại hoạt Ä‘á»™ng cách mạng trong phòng trào Việt Minh, làm Chủ nhiệm tờ Cứu Quốc - tờ báo của Tổng bá»™ Việt Minh từ thời kỳ bí mật khi tờ báo còn đặt ở Núi Thầy (1944). Lúc này ông phụ trách tờ báo trá»±c tiếp dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Tổng bí thÆ° Trường Chinh. 

Vừa phụ trách báo vừa trá»±c tiếp viết bài vá»›i bút danh Ngô Tất Thắng, Tất Thắng, Chu Lang, những bài báo của nhà báo Xuân Thủy mang hÆ¡i thở nóng hổi của thời cuá»™c, có tác dụng to lá»›n Ä‘á»™ng viên nhân dân đứng lên chống phát xít Nhật - Pháp: “Hết thảy đồng bào hãy gom tiền vào quỹ mua súng của Việt Minh, hãy sốt sắng ủng há»™ các chiến sÄ© cứu quốc Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng, hãy hăng hái tham gia phong trào chống Nhật Ä‘ang lan rá»™ng. Quân thù Ä‘ang yếu, cÆ¡ há»™i tốt Ä‘ang đến. Vá»›i quyết tâm chiến đấu, thắng lợi nhất định về ta” (Báo Cứu quốc, ngày 21/10/1944).

Ngày 19/8/1945, Hà Ná»™i tÆ°ng bừng khởi nghÄ©a. Từ thôn Thu Quế, nhà báo Xuân Thủy về trung tâm thành phố. Ngay tối 19/8, tại Bắc bá»™ Phủ, ông được phân công phụ trách công tác Thông tin - Tuyên truyền - báo chí của Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời Bắc Bá»™; ngay sau Ä‘ó ông đề nghị thành lập Đài Phát thanh tiếng nói Việt Nam.

Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, tờ báo Cứu quốc ra công khai, phát hành hàng ngày. Ông vẫn tiếp tục tích cá»±c tham gia hoạt Ä‘á»™ng cho tờ báo lúc này có trụ sở ở Bờ Hồ (trụ sở báo Hà Ná»™i má»›i ngày này). Ông được bầu làm Đại biểu Quốc há»™i Việt Nam khóa I đầu năm 1946, đại biểu tỉnh Hà Đông. 

Khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, ông lại theo tờ báo Cứu quốc lên Chiến khu Việt Bắc. Năm 1948, ông được bầu làm Ủy viên thường trá»±c Thường vụ Tổng bá»™ Việt Minh và giữ cÆ°Æ¡ng vị này cho đến năm 1950. 

Năm 1949, ông tổ chức lá»›p Ä‘ào tạo cán bá»™ làm báo mang tên Huỳnh Thúc Kháng, được xem nhÆ° người đặt nền móng trong việc Ä‘ào tạo lá»›p nhà báo đầu tiên cho Kháng chiến. Năm 1950, ông được bầu làm Chủ tịch Há»™i những người viết báo Việt Nam khóa I. Năm 1951, ông giữ chức Trưởng ban ThÆ° ký Ủy ban Trung Æ°Æ¡ng Mặt trận Liên Việt.

Nhà báo Xuân Thủy là má»™t nhà tổ chức tài năng trong báo giá»›i. Trong kháng chiến chống Pháp, ông Ä‘ã kêu gọi và quy tụ được nhiều nhà văn, nhà thÆ¡, họa sỹ tên tuổi nhÆ° Văn Cao, NhÆ° Phong, Đỗ Phồn, Chế Lan Viên, Tú Mỡ, Tô Hoài, Trần Đình Thọ… làm biên tập viên, cá»™ng tác viên của tờ Cứu quốc Trung Æ°Æ¡ng và báo Cứu quốc Khu, Liên Khu.

Năm 1955, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cá»™ng hòa tiếp quản quyền kiểm soát hoàn toàn miền Bắc Việt Nam, ông được bầu làm Ủy viên Ban chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng Lao Ä‘á»™ng Việt Nam

Ông chuyển sang công tác ngoại giao từ năm 1963 và giữ chức Bá»™ trưởng Bá»™ Ngoại giao từ năm tháng 4/1963 đến tháng 4/1965. Ông là người góp phần tích cá»±c vào thành công của Hiệp định Hòa bình Paris vá»›i vai trò là Trưởng Ä‘oàn Ä‘àm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cá»™ng hòa (ông giữ vai trò này từ năm 1968 cho đến khi hiệp định được ký kết năm 1973 vá»›i hàm Bá»™ trưởng) tại Há»™i nghị Paris về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình tại Việt Nam.

Theo S.A (TH)/ Cổng TTĐT HNB VN

http://hoinhabaovietnam.vn/Vi-Chu-tich-dau-tien-cua-Hoi-Nha-bao-Viet-Nam_n86862.html