Há»™i Báo Tết - Báo Xuân, sắc thái riêng có của Việt Nam

Nói đến khởi lập Há»™i Báo Tết – Báo Xuân thì chẳng thể nào quên, cho dù Ä‘ã 30 năm qua Ä‘i. Nhá»›, sáng mùng 2 Tết năm Tân Mùi (1991), chúng tôi gồm: Nhà báo Phan Quang - Tổng ThÆ° ký (nay là Chủ tịch) HNBVN; Trần Công Mân, Hồ Xuân SÆ¡n - Phó Tổng ThÆ° ký; Hữu Thọ - Ủy viên Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân và tôi (kẻ viết bài này) - Ủy viên Ban ThÆ° ký (nay là Thường vụ) Trưởng ban Nghiệp vụ & Ban Công tác Há»™i... Ä‘ón Tổng Bí thÆ° Đỗ Mười tá»›i chúc Tết tại trụ sở 59 Lý Thái Tổ và thăm gian TrÆ°ng bày báo, tạp chí Tết tại Nhà Văn hóa 12 Lý Đạo Thành.

Ngày ấy, chúng tôi báo cáo vá»›i Tổng Bí thÆ° về thành công bÆ°á»›c đầu báo chí đổi má»›i, phục vụ hữu hiệu sá»± nghiệp đổi má»›i đất nÆ°á»›c do Đảng khởi xÆ°á»›ng và lãnh đạo... Dịp ấy, chúng tôi xin Tổng Bí thÆ° cho HNBVN hằng năm phối hợp vá»›i các Ban, Ngành chức năng mở Há»™i Báo Tết - Báo Xuân. Nghe chúng tôi nói mục Ä‘ích, cách thức mở Há»™i Báo Tết - Báo Xuân cốt để thi Ä‘ua làm báo đẹp, báo hay; để lan tỏa vai trò báo chí; để gom gá»­i ấn phẩm báo chí tặng các chiến sÄ© biên giá»›i, hải đảo... Tổng Bí thÆ° cho phép, lời nhÆ° Ä‘inh Ä‘óng: Làm Ä‘i. Làm thật tốt ngay từ Tết tá»›i!...

Há»™i Báo Tết - Báo Xuân chính thức mở Ä‘úng dịp Tết Nhâm Thân – 1992 tại Trung tâm Báo chí số 12 Lý Đạo Thành... năm có sá»± kiện thiên văn rất đặc biệt. Ấy là ngày mùng 1 Tết Nguyên Đán trùng vá»›i tiết lập xuân (4/2/1992). CÅ©ng có nghÄ©a là sinh nhật Đảng Ä‘úng vào 30 Tết (Ngày 3/2). Sá»± Ä‘á»™c Ä‘áo này tạo cảm hứng kép đầy lý thú cho báo chí thi Ä‘ua làm báo đẹp, báo hay gói trong má»™t kỳ báo đặc biệt (Báo Tết – Báo Xuân). Hầu hết các trang bìa báo đều giăng khẩu hiệu rất đậm: “Mừng Đảng, mừng xuân” hoặc là “Xuân mừng Đảng, mừng đất nÆ°á»›c”.

Những tấm pano, biểu ngữ vá»›i dòng chữ trên được dá»±ng và giăng cao ở những vị trí quan trọng của phố, phường Thủ Ä‘ô. Há»™i Báo mở đầu Tết Nhâm Thân ấy thu hút nhiều trăm tờ báo tham gia. Tết năm sau cÅ©ng mở tại Trung tâm này, nhÆ°ng trÆ°ng bày tá»›i 500 tờ báo, vá»›i 12 gian hàng, trong Ä‘ó 11 gian thuá»™c Há»™i Nhà báo các địa phÆ°Æ¡ng, tiêu biểu nhÆ° Hà Ná»™i, Hải Phòng, SÆ¡n La, Huế, TP.HCM, Cần ThÆ¡, Đà Nẵng...

Những lần Há»™i báo mở, các đồng chí Tổng Bí thÆ°, Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ... đều tá»›i dá»±. Há»™i Báo Tết – Báo Xuân Mậu Dần (1998) được tổ chức tại Dinh Thống Nhất mừng 30 năm Sài Gòn Giải phóng - thống nhất đất nÆ°á»›c mang tên TP.HCM; mừng 300 năm thành lập thành phố, thu hút cả vạn lượt người xem.

Kế tiếp, Xuân Canh Thìn (2000), Xuân kết thúc thế ká»· XX, Xuân báo giá»›i sôi nổi mở Há»™i thi Ä‘ua toàn quốc, Xuân chào mừng Đại há»™i Đại biểu lần thứ VII của HNBVN, nên Há»™i Báo năm ấy tÆ°ng bừng vá»›i cả trăm gian hàng, trÆ°ng diện cả ngàn tờ báo Tết, cùng các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông hiện đại của báo in, báo nói, báo hình, báo Ä‘iện tá»­ của Trung Æ°Æ¡ng và địa phÆ°Æ¡ng suốt cả tuần tại Nhà Triển lãm Quốc gia Giảng Võ, thu hút cả vạn lượt người xem...

Tham dá»± Há»™i Báo, má»™t lão thành nói vá»›i chúng tôi: “Thế giá»›i chẳng mấy Ä‘âu có được cái Tết linh Ä‘ình, trọng thể, vui tÆ°Æ¡i, đậm Ä‘à truyền thống nhÆ° Tết Nguyên Ä‘án của Việt Nam. Tập quán cổ truyền, ngày Tết trong các gia Ä‘ình khó để thiếu cành Ä‘ào, cành mai, chậu quất, bánh chÆ°ng xanh, dÆ°a hành, câu đối đỏ… Nay bức tranh gà, câu đối đỏ giảm Ä‘i thì tờ báo Tết lại nhÆ° má»™t lẽ Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên có của các gia Ä‘ình. Báo Tết có nhẽ là má»™t đặc trÆ°ng duy nhất của Việt Nam. Há»™i Báo Tết – Báo Xuân nhÆ° má»™t sắc thái văn hóa đặc sắc riêng có nhất của Việt Nam ta”!.

Những Tết sau này Há»™i Báo mở tùy theo sá»± kiện của năm chẵn, năm lẻ... tá»›i những năm lại Ä‘ây, đổi tên là Há»™i báo Toàn quốc. Há»™i Báo mở tÆ°ng bừng vào dịp tháng 3 hằng năm, vá»›i những chủ Ä‘iểm sâu đậm, tinh tế, sáng tạo, hấp dẫn lÆ°u dấu trong lòng người tham dá»± để yêu, để nhá»›... Tiếc ná»—i, đại dịch COVID-19 Ä‘ã ngáng trở cả mấy Há»™i báo Xuân Toàn quốc. NhÆ°ng Há»™i Báo Tết - Báo Xuân vẫn mở đều dặn, vẫn hay, vẫn đẹp, rá»™n ràng ở các tỉnh, thành phố khắp mọi miền đất nÆ°á»›c...

Báo Tết – Báo Xuân là hay, là đẹp...

Để có được tờ báo Tết thật đẹp, thật hay, sắc thái văn hóa thá»±c sá»± truyền thống luôn là má»™t kỳ công của má»—i cÆ¡ quan báo chí truyền thông. Hay và đẹp Ä‘ích thá»±c là trí tuệ, là thẩm mỹ, là sá»± mẫn cảm của những người trá»±c tiếp làm báo Tết, báo Xuân ở khắp mọi miền đất nÆ°á»›c, thuá»™c hết thảy các phÆ°Æ¡ng tiện báo in, báo nói, báo ảnh, báo hình, báo mạng v.v...

Làm báo Tết là má»™t kỳ công, là sá»± Ä‘óng góp công sức, trí tuệ của hàng trăm người trong nhiều tháng trời. Sản phẩm báo Tết cÅ©ng còn là minh chứng của sá»± tiến bá»™, đổi má»›i trong kỹ nghệ thông tin… mà những nhà sáng tạo chẳng khi nào chịu dập khuôn theo lối mòn. Họ luôn trăn trở, tìm tòi sao cho báo Tết, chÆ°Æ¡ng trình Tết hay hÆ¡n, đẹp hÆ¡n, sinh Ä‘á»™ng và hấp dẫn hÆ¡n lên. Làm báo và chÆ°Æ¡ng trình Tết hệt nhÆ° má»™t cuá»™c thi Ä‘ua ngầm mà công chúng luôn là giám khảo Ä‘ích thá»±c khi sản phẩm báo chí Ä‘ã là má»™t loại hàng hóa đặc biệt trong cÆ¡ chế thị trường.

Há»™i báo Xuân cÅ©ng còn là Há»™i của trí tuệ, văn hóa, là Há»™i để giao lÆ°u, học hỏi, hiểu biết, là Há»™i để làm giàu thêm kinh nghiệm của những người làm báo. Đến vá»›i Há»™i báo Xuân là để trình làng má»™t thứ sản phẩm vô giá của tập thể tòa soạn, để biết cái mình hay, cái mình hÆ¡n, cái mình cần hoàn thiện.

Bởi Há»™i báo Xuân luôn có các cuá»™c thi: Trình bày báo đẹp, thi xã luận, thi câu đối Tết, thi bìa báo đẹp, thi gian báo hấp dẫn v.v… Cái đẹp bao hàm cái hay, cái Ä‘úng, trúng, hấp dẫn có tác Ä‘á»™ng sâu sắc đến tình cảm và suy nghÄ© của con người. NghÄ©a là báo Tết phải chứa Ä‘á»±ng tính truyền thống bản địa (mùa xuân - ngày Tết) tính đổi má»›i, hiện đại. Má»™t bạn đọc Nghệ An gá»­i câu đối về Há»™i báo Xuân Bính Tý (1996) nhÆ° gợi lên tiêu chí về cái hay, cái đẹp của báo Tết: “Người Việt Nam, cảnh Việt Nam, hÆ°Æ¡ng sắc Việt Nam, hòa nhập năm châu luôn giữ gìn tinh hoa, bản sắc/ Dòng Hồng Lạc, cháu Hồng Lạc, tâm hồn Hồng Lạc giao lÆ°u bốn biển phát huy trí tuệ, tài ba”.

Đẹp là thủ pháp, là phÆ°Æ¡ng thức tối cần thiết để chuyển tải thông tin, chuyển tải ná»™i dung, góp phần làm nên hiệu quả Ä‘ích thá»±c của tờ báo. Đáp ứng yêu cầu thông tin cho đối tượng chính là sắc thái mùa xuân vá»›i bản sắc riêng của má»—i báo, má»—i tạp chí được thể hiện gắn quyện ngay ở trang bìa (gÆ°Æ¡ng mặt tờ báo) và được quán xuyến ở các trang trong.

Căn cốt của việc trình bày báo Tết là cách sắp đặt tin bài sao cho hợp lý, khoa học, logic, tôn ná»™i dung lên. Cái đẹp hàm chứa ngay ở cách chọn kiểu chữ tít, cỡ chữ. Việc sá»­ dụng tranh ảnh minh họa, màu sắc cho má»—i bài viết phải hợp lý, hài hòa sao cho bắt mắt bắt lòng...

Ngày nay, dân trí nâng lên, các kênh truyền hình phát triển mạnh, người đọc khó tính hÆ¡n, khắt khe hÆ¡n, Ä‘òi hỏi cao hÆ¡n nên thông tin báo chí cần Ä‘a dạng, nhiều chuyên mục, nhiều thể loại, nhiều cái hữu ích để nghe, xem và đọc... Sá»± kỳ công của người làm báo Tết, làm nên vẻ đẹp truyền thống, dân tá»™c và hiện đại còn phải nói đến công của nhà in. In ấn đẹp, sáng rõ là má»™t Ä‘òi hỏi cao, là cách lÆ°u dấu ấn sá»± tiến bá»™ trong kỹ nghệ thông tin…

Xuân ấm Ä‘ang về tạo thêm cảm hứng cho những nhà báo, nhà thÆ¡, cho các cá»™ng tác viên, ai Ä‘ó Ä‘ã nảy ra thÆ¡ ăm ắp ý đối, để tôi mãi nằm lòng: “Đất nÆ°á»›c vào xuân/ Nét bút nên thÆ¡, thÆ¡ có thép/ Non sông đổi má»›i/ Câu văn có thép, thép nên thÆ¡”!.

Ba mÆ°Æ¡i năm Ä‘ã qua, giờ Ä‘ây Há»™i báo Tết - Báo Xuân vẫn là má»™t nét đẹp Ä‘áng nhá»› của làng báo Việt má»—i Ä‘á»™ Tết đến Xuân về.

Chào xuân Nhâm Dần – 2022

Theo Nguyễn Uyển

(Nguyên Trưởng ban Công tác Há»™i – HNBVN)/Báo NB&CL

https://congluan.vn/tet-ve-nho-hoi-bao-xuan-post178005.html