Theo các chuyên gia y tế, người dân không nên quá lo lắng dẫn tá»›i việc ngày nào cÅ©ng mua kit test nhanh COVID-19 để xét nghiệm, cÅ©ng nhÆ° mua thuốc Ä‘iều trị tràn lan không theo chỉ định của bác sÄ©.

 Các F0 Ä‘iều trị tại nhà phải “có thuốc Ä‘úng và uống Ä‘úng thời Ä‘iểm” má»›i là tốt chứ không phải thuốc gì cÅ©ng uống, cứ uống thuốc là tốt, là yên tâm.

Hiện nay số ca mắc COVID-19 liên tục tăng cao, quá lo lắng, má»™t số người dân ngày nào cÅ©ng mua kit-test nhanh COVID-19 để xét nghiệm hoặc không tin kết quả test nhanh lại làm xét nghiệm RT-PCR.

Về vấn đề này, trên báo Sức khỏe và Đời sống, PGS.TS. Hồ Thị Kim Thanh, Giám đốc Trung tâm Y Học gia Ä‘ình và Chăm sóc sức khỏe cá»™ng đồng, Bệnh viện Đại học Y Hà Ná»™i cho biết: “Khi xét nghiệm test nhanh dÆ°Æ¡ng tính hay âm tính cÅ©ng không nhất thiết phải làm RT-PCR”.

NHỮNG SAI LẦM XUNG QUANH VIỆC TEST COVID-19

Ngày nào cÅ©ng tá»± test: Không cần thiết và lãng phí

Có người quá lo lắng, sốt ruá»™t, mua cùng lúc nhiều kit xét nghiệm nhanh về để ngày nào cÅ©ng tá»± test.

Các chuyên gia khẳng định việc này không cần thiết và gây lãng phí bởi, sau khi tiếp xúc vá»›i F0 phải có thời gian nhất định để virus nhân lên, xét nghiệm ngay không có giá trị, ít nhất phải 3-4 ngày sau hãy test.

Nếu vừa tiếp xúc vá»›i nguồn lây hoặc ở giai Ä‘oạn ủ bệnh, bạn có thể Ä‘ã nhiá»…m bệnh song tải lượng virus thấp… nếu test cÅ©ng không chính xác vì khả năng âm tính cao bởi virus chÆ°a nhân lên đủ số lượng để phát hiện bằng test nhanh. Nếu bạn không có triệu chứng thì có thể test vào ngày thứ 5 và ngày thứ 7 sau tiếp xúc F0.

Trong trường hợp gia Ä‘ình có người mang thai, người mắc bệnh lý nền, nếu lo lắng quá thì trÆ°á»›c hết cần tuân thủ biện pháp 5K theo khuyến cáo của Bá»™ Y tế và đợi đến ngày thứ 4 má»›i nên test, nếu âm tính thì ngày thứ 7 test lại để hoàn toàn yên tâm.

Còn các trường hợp khác chỉ cần nên test khi có các biểu hiện nghi ngờ nhÆ°: chảy nÆ°á»›c mÅ©i, ho, sốt, Ä‘au nhức mình mẩy…

Vạch mờ hay đậm không nói lên bênh nặng hay nhẹ

Trên kết quả test, vạch mờ hay đậm không nói lên được bệnh nặng, nhẹ, nhiều hay ít virus nhÆ° nhiều người suy diá»…n. Ngoài ra, khi có xét nghiệm test nhanh dÆ°Æ¡ng tính, bạn cÅ©ng không nhất thiết phải làm xét nghiệm RT-PCR khẳng định.

Kết quả test nhanh âm tính là khỏi bệnh?

Nhiều bạn đọc thắc mắc vậy test nhanh âm tính là khỏi bệnh Ä‘úng không? Các chuyên gia cho rằng Ä‘iều này không chính xác.

Test nhanh âm tính chỉ có nghÄ©a là nguy cÆ¡ lây thấp vì còn ít hoặc không còn virus ở đường hô hấp trên. Do Ä‘ó vẫn phải tiếp tục theo dõi. Ví dụ ngày thứ 5 test nhanh âm tính thì không được chủ quan mà vẫn phải theo dõi SP02 đủ 10 ngày.

F0 ĐIỀU TRỊ TẠI NHÀ, DÙNG THUỐC NHƯ THẾ NÀO?

Theo các chuyên gia, vá»›i F0 Ä‘iều trị tại nhà “có thuốc Ä‘úng và uống Ä‘úng thời Ä‘iểm” má»›i là tốt chứ không phải thuốc gì cÅ©ng uống, cứ uống thuốc là tốt, là yên tâm.

Đối vá»›i thuốc chữa triệu chứng nhÆ° paracetamol để hạ sốt, oresol bù Ä‘iện giải cÅ©ng cần đọc hÆ°á»›ng dẫn để dùng Ä‘úng liều lượng phù hợp vá»›i cân nặng, số tuổi của người bệnh. Oresol bù Ä‘iện giải dùng cho bệnh nhân sốt cần pha Ä‘úng liều lượng.

Các thuốc có thể dùng ở cá»™ng đồng, cần theo Ä‘úng khuyến cáo hoặc có ý kiến của nhân viên y tế. Ví dụ:

Thuốc Corticoidđược dùng khi bắt đầu có dấu hiệu tụt SpO2. Lý do cần Ä‘úng thời Ä‘iểm:

Nếu dùng sá»›m quá lúc virus Ä‘ang nhân chia nguy cÆ¡ gây bùng phát nặng hÆ¡n;

Dùng muá»™n quá (do chủ quan không theo dõi SpO2) thì lỡ thời cÆ¡ ngăn chặn tổn thÆ°Æ¡ng phổi tiến triển.

Sau khi dùng 01 liều, người bệnh cần vào viện để được các bác sÄ© theo dõi và Ä‘iều trị tiếp.

Đối vá»›i thuốc molnupiravir có nguồn gốc tin cậy:

Thời Ä‘iểm Ä‘úng là trÆ°á»›c ngày thứ 5 của triệu chứng. LÆ°u ý là sau khi dùng thuốc nếu test nhanh âm tính vá»›i SARS-CoV-2 rồi vẫn phải theo dõi đủ 10 ngày.

Không dùng thuốc cho phụ nữ có thai, má»™t số ý kiến khuyên nếu người bệnh là nam nữ trẻ tuổi cÅ©ng không nên dùng molnupiravir.

Các chuyên gia cho biết, nhiều thuốc Ä‘ã được chứng minh không có tác dụng vá»›i COVID-19 và thậm chí có hại, trong Ä‘ó phải kể đến là thuốc aspirin, hydroxychloroquine, ivermectin, azithromycin, “thuốc xanh đỏ” được cho là hàng xách tay từ Nga,...

Hiện tại nhiều người bệnh COVID-19 rất quan tâm đến thuốc bổ để giúp người bệnh nhanh khỏi, tăng sức đề kháng tại thời kỳ dịch bệnh. Theo PGS.TS. Hồ Thị Kim Thanh, việc dùng bổ sung các vitamin, thuốc bổ trong Ä‘ó có cả vitamin C để nâng cao sức khỏe là dùng hàng ngày để giúp cÆ¡ thể có sức đề kháng chống chọi vá»›i bệnh truyền nhiá»…m. Điều này không có nghÄ©a là khi mắc má»›i dùng cấp tập các loại thuốc bổ và vitamin. Còn nếu khi Ä‘ã mắc COVID-19 thì cần uống bổ sung vitamin D và kẽm theo chỉ định.

LỜI KHUYÊN CỦA THẦY THUỐC

Các bác sÄ© khuyến cáo, trong bối cảnh dịch diá»…n biến nhÆ° hiện nay, việc trang bị kiến thức cho cá nhân để tá»± quản lý và Ä‘iều trị COVID-19 tại nhà là Ä‘iều cần thiết.

Bênh cạnh việc uống thuốc đầy đủ và tập má»™t số bài tập để cÆ¡ thể khỏe mạnh hÆ¡n thì việc bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng cho người bệnh là rất quan trọng. F0 Ä‘iều trị tại nhà có thể tá»± Ä‘iều trị nâng đỡ bằng cách nghỉ ngÆ¡i tại giường, phòng bệnh thông thoáng, vệ sinh mÅ©i họng, giữ ấm, uống đủ nÆ°á»›c, đảm bảo dinh dưỡng, bổ sung vitamin, hạ sốt bằng paracetamol, tập thở, tÆ° thế nằm sấp, theo dõi sát lâm sàng để xem bệnh có trở nặng hay không để được tÆ° vấn bởi nhân viên y tế và cấp cứu kịp thời.

Liên quan đến việc Ä‘iều trị cho F0 tại nhà, các phÆ°Æ¡ng tiện cần có khi cách ly gồm: Nhiệt kế, máy Ä‘o Ä‘á»™ bão hòa oxy đầu ngón tay (SpO2), máy Ä‘o huyết áp.

Đặc biệt, F0 khi cách ly, Ä‘iều trị tại nhà phải thá»±c hiện tốt các các bÆ°á»›c nhÆ°: Khai báo y tế, thá»±c hiện nghiêm 5K; Chấp hành nghiêm các quy định về thời gian cách ly y tế tại nhà; Không dùng chung đồ dùng, vật dụng cá nhân; Tá»± khá»­ khuẩn nÆ¡i ở; Để riêng rác vào thùng có nắp đậy, loại bỏ rác thải riêng.

F0 cần chủ Ä‘á»™ng theo dõi sức khỏe, triệu chứng sinh tồn (mạch, huyết áp (nếu có máy Ä‘o), nhịp thở, nhiệt Ä‘á»™, SpO2); các triệu chứng (mệt mỏi, á»›n lạnh, ho, mất mùi, đỏ mắt, tiêu chảy)…

Khi phát hiện bất cứ má»™t trong các dấu hiệu dÆ°á»›i Ä‘ây, người bệnh cần phải báo cáo ngay vá»›i cÆ¡ sở quản lý người nhiá»…m COVID-19 tại nhà; trạm y tế xã, phường; hoặc trạm y tế lÆ°u Ä‘á»™ng, Trung tâm vận chuyển cấp cứu…

1. Khó thở, thở hụt hÆ¡i, hoặc ở trẻ em có dấu hiệu thở bất thường: thở rên, rút lõm lồng ngá»±c, phập phồng cánh mÅ©i, khò khè, thở rít thì hít vào.

2. Nhịp thở

+ Người lá»›n: nhịp thở ≥ 21 lần/phút.

+ Trẻ từ má»™t đến dÆ°á»›i 5 tuổi: nhịp thở: ≥ 40 lần/phút.

+ Trẻ từ 5 đến dÆ°á»›i 12 tuổi: nhịp thở: ≥ 30 lần/phút.

LÆ°u ý ở trẻ em: đếm đủ nhịp thở trong má»™t phút khi trẻ nằm yên không khóc.

3. SpO2 ≤ 95% (nếu có thể Ä‘o), khi phát hiện bất thường Ä‘o lại lần 2 sau 30 giây đến má»™t phút, khi Ä‘o yêu cầu giữ yên vị trí Ä‘o.

4. Mạch nhanh > 120 nhịp/phút hoặc dÆ°á»›i 50 lần/phút.

5. Huyết áp thấp: huyết áp tối Ä‘a < 90 mmHg, huyết áp tối thiểu < 60 mmHg (nếu có thể Ä‘o)

6. Đau tức ngá»±c thường xuyên, cảm giác bó thắt ngá»±c, Ä‘au tăng khi hít sâu.

7. Thay đổi ý thức: lú lẫn, ngủ rÅ©, lÆ¡ mÆ¡, rất mệt/mệt lả, trẻ quấy khóc, li bì khó Ä‘ánh thức, co giật.

8. Tím môi, tím đầu móng tay, móng chân, da xanh, môi nhợt, lạnh đầu ngón tay, ngón chân.

9. Không thể uống hoặc bú kém/giảm, ăn kém, nôn (ở trẻ em). Trẻ có biểu hiện há»™i chứng viêm Ä‘a hệ thống: sốt cao, đỏ mắt, môi đỏ, lưỡi dâu tây, ngón tay chân sÆ°ng phù nổi hồng ban...

10. Mắc thêm bệnh cấp tính: sốt xuất huyết, tay chân miệng...

11. Bất kỳ tình trạng bất ổn nào của người nhiá»…m COVID-19 mà thấy cần báo cÆ¡ sở y tế.

Những trường hợp sau sẽ được dỡ bỏ cách ly, Ä‘iều trị tại nhà khi:

- Thời gian cách ly, Ä‘iều trị đủ 7 ngày và kết quả xét nghiệm nhanh kháng nguyên âm tính virus SARS-CoV-2 do nhân viên y tế thá»±c hiện hoặc người bệnh tá»± thá»±c hiện dÆ°á»›i sá»± giám sát của nhân viên y tế bằng ít nhất má»™t trong các hình thức trá»±c tiếp hoặc gián tiếp qua các phÆ°Æ¡ng tiện từ xa.

- Trong trường hợp sau 7 ngày kết quả xét nghiệm còn dÆ°Æ¡ng tính thì tiếp tục cách ly đủ 10 ngày đối vá»›i người Ä‘ã tiêm đủ liều vaccine theo quy định và 14 ngày đối vá»›i người chÆ°a tiêm đủ liều vaccine theo quy định.

- Trạm Y tế nÆ¡i quản lý người bệnh chịu trách nhiệm xác nhận khỏi bệnh cho người bệnh.

Theo quy định cÅ©, bệnh nhân COVID-19 tại nhà được dỡ bỏ cách ly khi đủ 10 ngày Ä‘iều trị và xét nghiệm âm tính vá»›i SARS-CoV-2.

CẢNH BÁO F0 Tá»° Ý DÙNG CORTICOID ĐIỀU TRỊ COVID-19 TẠI NHÀ

Corticoid là con dao hai lưỡi

Trên báo Sức khỏe và Đời sống, PGS.TS. Nguyá»…n Thị Liên HÆ°Æ¡ng, Trường Đại học Dược Hà Ná»™i cho biết, các thuốc kháng viêm nhóm corticoid (dexamethason, prednison, methylprednisolon, hydrocortison…), bản chất thuá»™c nhóm hormon, vá»›i đặc tính sinh học rất mạnh ở ngay mức liều rất nhỏ và có khả năng tác Ä‘á»™ng đến rất nhiều cÆ¡ quan, tổ chức trong cÆ¡ thể.

Corticoid là nhóm thuốc kháng viêm rất quen thuá»™c được sá»­ dụng trong Ä‘iều trị nhiều bệnh: Ức chế rối loạn viêm, chống dị ứng và ức chế hệ thống miá»…n dịch. Tuy nhiên, các thuốc này chỉ sá»­ dụng sau khi cân nhắc rất kỹ lợi ích/nguy cÆ¡ và chỉ sá»­ dụng khi thật cần thiết.

Người bệnh chỉ dùng các thuốc corticoid khi được bác sÄ© kê Ä‘Æ¡n và phải dùng Ä‘úng liều lượng, thời gian do bác sÄ© kê.

Cần đặc biệt lÆ°u ý là, các thuốc corticoid có rất nhiều tác dụng phụ khác kể cả khi dùng trong thời gian ngắn nhÆ° gây tăng đường huyết, tăng nhãn áp, loạn thần, loét tiêu hóa… dùng dài có thể gây ức chế trục dÆ°á»›i đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, gây suy thượng thận cấp, gây loãng xÆ°Æ¡ng, rối loạn ná»™i tiết… và nhiều tác dụng phụ nguy hiểm khác.

Chỉ dùng corticoid Ä‘iều trị COVID-19 khi được bác sÄ© kê Ä‘Æ¡n

PGS.TS. Nguyá»…n Thị Liên HÆ°Æ¡ng cho biết, để Ä‘iều trị COVID-19 má»™t cách hiệu quả, cần phải hiểu rõ cả về bệnh và về thuốc. Người mắc bệnhCOVID-19 có thể ở các mức Ä‘á»™ khác nhau, từ không có triệu chứng, triệu chứng nhẹ, trung bình, nặng và nguy kịch.

Vá»›i má»—i mức Ä‘á»™ bệnh, cÆ¡ chế bệnh sinh rất khác nhau, thậm chí đối nghịch nhau, Ä‘òi hỏi phải lá»±a chọn thuốc thật cẩn thận. Nếu thuốc dùng cho mức Ä‘á»™ bệnh này bị nhầm sang mức Ä‘á»™ bệnh khác, không những không có lợi mà còn gây hại, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.

Đơn cá»­ vá»›i trường hợp thuốc nhóm corrticoid, vá»›i hai thuốc hay được nhắc đến trong Ä‘iều trị COVID-19 là dexamethason và methylprednisolon (medrol). Nhóm thuốc này chỉ được dùng cho người bệnh từ mức Ä‘á»™ trung bình trở lên, chủ yếu do trên những người bệnh này, hệ miá»…n dịch có thể Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng quá mức và gây ra tổn thÆ°Æ¡ng các cÆ¡ quan khác nhau trong cÆ¡ thể.

Dexamethason hay methylprednisolon được chỉ định do thuốc có tác dụng ức chế miá»…n dịch, vào cÆ¡ thể sẽ tác Ä‘á»™ng “kìm hãm” ảnh hưởng của quá mức của hệ thống miá»…n dịch Ä‘ang tấn công và gây tổn thÆ°Æ¡ng cÆ¡ quan. Thá»­ nghiệm lâm sàng Ä‘ã chứng minh vá»›i những trường hợp này, dùng corticoid Ä‘ã làm giảm được thời gian nằm viện và cải thiện tá»· lệ tá»­ vong.

Tuy nhiên, chỉ má»™t tá»· lệ rất nhỏ người bệnh COVID-19 rÆ¡i vào tình trạng hệ thống miá»…n dịch hoạt Ä‘á»™ng quá mức nhÆ° trên. Phần lá»›n các trường hợp, hệ thống miá»…n dịch chỉ kích hoạt ở mức Ä‘á»™ vừa đủ để làm Ä‘úng chức năng của nó khi cÆ¡ thể nhiá»…m virus. Hệ thống miá»…n dịch chính là “sức đề kháng” tá»± nhiên của cÆ¡ thể, giúp chiến đấu và loại bỏ virus.

Do vậy, trong những trường hợp này, nếu tá»± ý dùng corticoid Ä‘iều trị COVID-19, hệ miá»…n dịch của người bệnh sẽ bị ức chế, vô hình lại tiếp sức cho virus nhân lên và làm bệnh lý nặng nề hÆ¡n.

Cùng vá»›i Ä‘ó, khi hệ thống miá»…n dịch của cÆ¡ thể bị yếu Ä‘i, còn có nguy cÆ¡ gia tăng bá»™i nhiá»…m các tác nhân gây bệnh khác nhÆ° vi khuẩn, nấm… làm tình trạng người bệnh càng phức tạp.

Coi chừng bão cytokin, tác hại khôn lường Há»™i chứng cÆ¡n bão cytokine hay còn gọi là há»™i chứng giải phóng cytokine, thá»±c chất là tình trạng hệ miá»…n dịch của cÆ¡ thể phản ứng quá mức vá»›i các tác nhân xâm nhập nhÆ° virus gây bệnh và dẫn đến phản ứng viêm toàn hệ thống.

Hiện nay, trên mạng nhiều người Ä‘ã chia sẻ cách Ä‘iều trị COVID-19, trong Ä‘ó khuyên: Nên dùng các thuốc corticoid sá»›m để tránh gặp bão cytokin, được cho là nguyên nhân gây COVID-19 nghiêm trọng.

Tuy nhiên, Ä‘ây là những thông tin sai lệch. BS. Nguyá»…n Huy Hoàng (Trung tâm oxy cao áp Việt-Nga) cho hay, không dùng corticoid để dá»± phòng bão cytokin ở bệnh nhân COVID-19. Corticoid chống được bão cytokin nhÆ°ng phải được bác sÄ© phải chỉ định và theo dõi sát sao.

Đến nay, các nghiên cứu cho thấy, việc dùng corticoid sá»›m (khi chÆ°a phải thở oxy, khi SpO2 còn trên 95%) đều làm cho tá»· lệ trở nặng và tá»· lệ tá»­ vong do COVID-19 cao hÆ¡n so vá»›i không dùng corticoid).

Việc sá»­ dụng corticoid vá»›i mục Ä‘ích để ức chế các cytokine sẽ có thể có nhiều tác dụng phụ. Nếu dùng các thuốc corticoid liều cao và kéo dài có thể gặp tác dụng phụ nguy hiểm: Làm giảm miá»…n dịch quá mức gây bùng phát các bệnh nhiá»…m trùng cÆ¡ há»™i và làm nặng thêm bệnh Ä‘ái tháo đường.

Vì các lý do này, khi dùng corticoid trong Ä‘iều trị nói chung và trong Ä‘iều trị COVID-19 nói riêng cần rất thận trọng, cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cÆ¡.

Theo Ä‘úng hÆ°á»›ng dẫn Ä‘iều trị của Bá»™ Y tế, corticoid KHÔNG được phép dùng cho người bệnh COVID-19 không triệu chứng hoặc triệu chứng má»›i chỉ ở mức Ä‘á»™ nhẹ. Việc chỉ định thuốc này vào phác đồ Ä‘iều trị COVID-19 phải do bác sÄ© quyết định sau khi Ä‘ã Ä‘ánh giá hết sức cẩn thận tình trạng của người bệnh./.

Theo VGP News/Báo Thanh Hóa Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/covid-19/sai-lam-nghiem-trong-khi-su-dung-test-nhanh-thuoc-dieu-tri-covid-19/154082.htm