Đọc sao cho người nghe thích

Làm việc cùng NSND Tuyết Mai gần 20 năm, tôi vẫn không hiểu nổi người Ä‘àn bà phúc hậu, luôn vui vẻ, lịch thiệp nhÆ° thế Ä‘ã phải chèo chống tài giỏi cỡ nào để giữ trong ấm ngoài êm, để má»™t gia Ä‘ình ba người cùng làm nghệ thuật, sống thanh bần mà đầy ắp tiếng cười. Nói chất người xứ đảo Cát Bà quê hÆ°Æ¡ng luyện nên bản lÄ©nh cho Tuyết Mai có lẽ chÆ°a đủ. Phải cá»™ng thêm phẩm chất rèn luyện không ngÆ°ng nghỉ. Ngồi chờ đọc, bà tranh thủ Ä‘an áo cho chồng con, mắt chăm chú xem trang truyện sắp đọc, tai vẫn nghe cánh Kim Cúc, Hoàng Yến chọc ghẹo nhau, bất chợt lại pha thêm câu mắng yêu “khỉ ạ”. Thế nhÆ°ng vào phòng thu, chờ Ä‘èn báo sáng “mời đọc”, thể nào cÅ©ng lắc đầu vài cái. “Chị Thái”, “u Thái” bình dân, hòa đồng ban nãy bá»—ng khác hẳn. Thành kính nhÆ° má»™t nữ tu. Cái lắc đầu kia nhÆ° gọi các con chữ về mà ru ná»±ng và mấy dòng chữ vừa khẽ khàng vang lên Ä‘ã thấy mình lắc lÆ° say cái giọng Ä‘iệu êm đềm ấy.

Quá tuổi nghỉ hÆ°u nhÆ°ng do yêu cầu công việc, bà vui vẻ nán lại thêm vài năm đọc cùng chúng tôi. Cuối những năm 80 thiếu thốn, khó khăn mọi nhẽ, xoay sở mãi chỉ đủ lo bữa tiệc tiá»…n nho nhỏ. Mà vẫn cười giòn tan: “Khỉ ạ! Thế là cậu trưởng phòng chu Ä‘áo lắm rồi. Sau này đừng quên chị đấy”.

Nhá»› dịp Ä‘em tặng chị bài viết “Tuyết Mai Æ¡i, ngày ấy Ä‘âu rồi” đăng báo “Văn nghệ trẻ”, bà vừa xem cái tít Ä‘ã cười, bảo “Mi vẫn nhá»› ta là tốt rồi.” Năm sau Ä‘Æ°a Hải Yến và PhÆ°Æ¡ng Hằng, 2 học trò cÅ© Ä‘ã thành danh, đến thăm gia Ä‘ình bà, hỏi thăm sức khỏe, bà trả lời bằng hát câu ngày xÆ°a hai chị em thường hát “Biệt ly, nhá»› nhung từ Ä‘ây…”. Hèn chi thuở xÆ°a vá»›i khúc hát “Thiên thai”, chất giọng này làm mê đắm không biết bao người. ChÆ°a nghe hết câu Ä‘ùa, bà Ä‘ã cười to: “Mi chỉ khéo tưởng tượng, chả có ai mê Ä‘âu, má»—i cái lão già đẹp trai Ä‘ang tủm tỉm ngồi kia thôi”. NSƯT Phan Phúc lại tủm tỉm cười.

Đoàn phát thanh viên VOV thăm gia Ä‘ình NSND Tuyết Mai chiều 23/5/2017. (Ảnh: T.Tuấn)

Lúc nhận lời mời của VOVTV cung cấp tÆ° liệu, hình ảnh làm phim về NSND Tuyết Mai, cuối buổi ghi hình, hỏi câu kết trÆ°á»›c khi Ä‘óng máy: “Chị Tuyết Mai Æ¡i, sao cả đời nghề, lúc nào chị đọc cÅ©ng hay nhÆ° thế?”. Bà PTV gạo cá»™i lúc Ä‘ó Ä‘ã 87 tuổi, nói Ä‘Æ¡n giản đến lạ lùng: “Mình đọc trên Ä‘ài là đọc cho bạn mình nghe, cho dân mình nghe thì phải đọc sao cho họ thích chứ”. Đèn máy quay tắt, biên kịch kiêm tác giả Bích Nhung xuýt xoa khuôn hình đẹp mà tôi chÆ°a hết bàng hoàng. Vì cÅ©ng tháng ấy, được Đài in cuốn giáo trình “Nghệ thuật đọc - dẫn phát thanh - truyền hình”, ná»™i dung má»›i và viết công phu hÆ¡n các tập trÆ°á»›c nhÆ°ng nghe câu nói hồn nhiên của bà chợt ngá»™ ra bao nhiêu bài giảng, vài trăm trang giáo trình theo mình Ä‘i xuyên Việt truyền nghề cho đồng nghiệp các Ä‘ài PT-TH địa phÆ°Æ¡ng, hóa ra còn thiếu câu tuyên ngôn nổi tiếng Ä‘ó.

Tuổi già nhÆ° chiếc lá

Năm 2017 sức khỏe của NSND Tuyết Mại sút giảm. Hỏi giờ xÆ°ng hô “chị, em” còn được không thì chậm rãi bảo: “Cậu xấp xỉ 80 rồi, chả nhẽ gọi chị là cụ Æ°”. Lại cười nhÆ°ng tiếng chẳng nhÆ° xÆ°a. Đưa PTV Minh Nguyệt và SÆ¡n Tùng là tay nghề trẻ nhất đến thăm thần tượng mà thấy lo. Chăn cuốn ngang người, mặt phù mọng nÆ°á»›c, Ä‘ôi mắt khép hờ, miệng mím chặt. Gọi thế nào cÅ©ng không nhúc nhích. Ông chồng Phan Phúc vẫn dáng Ä‘iệu nho nhã, kể: “Bà nhà tôi suốt mấy tháng nay chẳng nói năng gì. Tất cả đều tại chá»—, bố con tôi thay nhau phục vụ. Đến bữa thì cháu Tuyết Minh nhai cÆ¡m, má»›m cho”.

Cuối tháng 5/2017, trời sá»›m nắng chiều mÆ°a. Vá»™i Ä‘Æ°a Phượng Minh, Hùng SÆ¡n, Trưởng và Phó Phòng cùng các PTV đến thăm gia Ä‘ình NSND Tuyết Mai. Thật may. Có lẽ vì yêu các đồng nghiệp hàng con cháu, lại nhÆ° được lá»›p trẻ tiếp sức, bà lão chịu cho đỡ dậy và gắng gượng ngồi tá»±a thành ghế. Tấm lÆ°ng Ä‘ã còng lắm nhÆ°ng muốn vui lòng Ä‘ám trẻ, thỉnh thoảng lại gật đầu ra vẻ hiểu câu chuyện. Hải Yến bắt chÆ°á»›c đọc câu “Mời các bạn nghe buổi đọc truyện Ä‘êm khuya của Đài TNVN” đến 2, 3 lần, bà chỉ tay ra hiệu tạm được. Phượng Minh nắm chặt bàn tay nhăn nheo, gầy guá»™c, nói: “Năm nay bà má»›i 92 tuổi, chúng cháu tin bà sẽ vượt mốc tuổi 100 đấy ạ”. Bà nghệ sÄ© già lặng im, người lả dần.

NSƯT Phan Phúc ra tiá»…n vẫn ngần ngại “Nhà chật quá chẳng đủ chá»—. Anh và các cháu thông cảm nhé.” Tiếng họa mi ban nãy hót ngập ngừng giờ tắt hẳn, trả lại sá»± vắng lặng cho ngôi nhà cổ số 5 đầu đường Trần Phú, ngôi nhà đầy ắp ká»· niệm.

Vài chục năm trÆ°á»›c, những trưởng lão cỡ Tuyết Mai nhÆ° các NSƯT Lan HÆ°Æ¡ng, Nguyá»…n ThÆ¡, Minh Đạo, NSND Việt Khoa và PTV tiếng Anh lừng danh Trịnh Thị Ngọ tháng nào chả cùng chúng tôi đến Ä‘ây nhận suất thá»±c phẩm bồi dưỡng thanh sắc.

Giờ các cụ Ä‘ã về nÆ¡i chung cuá»™c. Bá»—ng thấy thÆ°a vắng quá./.

Theo NSƯT Hà PhÆ°Æ¡ng/VOV

https://vov.vn/xa-hoi/dau-an-vov/nsnd-tuyet-mai-giong-doc-nhu-rot-mat-vao-tai-636558.vov