Nhà văn - nhà báo Phạm Quốc Toàn.

Tôi biết Phạm Quốc Toàn từ những năm 70, khi anh công tác ở báo Quân Ä‘á»™i Nhân dân, tôi là biên tập viên của Tạp chí Quân Ä‘á»™i (nay là Quốc phòng toàn dân). Tuy là dân cùng quê, cùng làm báo, cùng là lính của Tổng cục Chính trị, Quân Ä‘á»™i Nhân dân Việt Nam, song “Chí” tôi ở trong Hoàng Thành Thăng Long, còn “Báo” anh Ä‘óng bên ngoài, nhà số 7 Phan Đình Phùng, Hà Ná»™i, nên ít gặp nhau.

Mãi đến sau này, khi tôi chuyển ngành về Báo Nghệ TÄ©nh, rồi Hà TÄ©nh được dẫn Ä‘oàn báo nhà Ä‘i dá»± các cuá»™c há»™i thảo báo chí khu vá»±c miền Trung - Tây Nguyên ở mạn trong, tôi má»›i tiếp xúc, thân quen và cảm mến đồng nghiệp Phạm Quốc Toàn - Tổng Biên tập Báo Bà Rịa - VÅ©ng Tàu ở sá»± quảng giao, chu toàn, trọng thị khi tiếp Ä‘ón báo bạn, đặc biệt là anh em Báo Hà TÄ©nh, Nghệ An.

Cuá»™c đời làm báo của Phạm Quốc Toàn cÅ©ng trải qua nhiều cung bậc cảm xúc. Từ má»™t người lính thuá»™c Binh Ä‘oàn Trường SÆ¡n, được quân Ä‘á»™i cá»­ Ä‘i Ä‘ào tạo Đại học báo chí khóa 1 Trường Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng (nay là Học viện Báo chí - Tuyên truyền). Ra trường, anh cùng 8 người bạn thân cùng quê về đầu quân cho tờ báo Quân Ä‘á»™i Nhân dân từ những năm đầu 1970.

Do có năng khiếu báo chí, say mê nghề nghiệp lại chịu khó tìm tòi, sáng tạo, Phạm Quốc Toàn tiến bá»™ rất nhanh so vá»›i bạn bè cùng trang lứa. Làm việc tại tờ báo lá»›n chỉ sau báo Nhân Dân, Phạm Quốc Toàn nhÆ° má»™t cây giống tốt được trồng trên mảnh đất màu mỡ, dÆ°á»›i trÆ°á»›ng những người chỉ huy xuất sắc, những đồng nghiệp tài ba, nên chỉ khoảng ít năm sau Ä‘ó, anh Ä‘ã được đề bạt Phó Trưởng phòng Thời sá»±, được TÆ°á»›ng Trần Công Mân - Tổng Biên tập chấm vào vị trí kế cận trong số lãnh đạo cấp phòng nổi tiếng của tòa soạn.

Để tăng thêm sức nặng, vị thế của mình, những năm này, tòa soạn thường chủ trÆ°Æ¡ng không dùng tên tác giả chính mà ký dÆ°á»›i các bút danh chung, nhÆ°ng bình luận viên quốc tế má»›i ngoài tuổi 30 này lại là người đầu tiên được TÆ°á»›ng Mân cho ký tên thật của mình dÆ°á»›i các bài bình luận, nhÆ° má»™t thÆ°Æ¡ng hiệu.

Mọi chuyện Ä‘ang diá»…n ra cá»±c kỳ tốt đẹp, do hoàn cảnh riêng, vợ chồng anh chuyển vào sinh sống và làm việc tại vùng đất đặc khu VÅ©ng Tàu - Côn Đảo sau này là tỉnh Bà Rịa - VÅ©ng Tàu. Má»™t lần nữa, nếu anh thuận theo ý tổ chức, gia Ä‘ình lại phải khăn gói làm má»™t cuá»™c hồi hÆ°Æ¡ng Hà Ná»™i vào cuối đời. NhÆ°ng không, có lẽ số phận của anh Ä‘ã bị buá»™c chặt vÄ©nh viá»…n vào vùng đất hào phóng nắng và gió biển vá»›i đầy ắp ká»· niệm nghề nghiệp này.

HÆ¡n 20 năm (1987 - 2009) đảm nhiệm chức vụ Tổng Biên tập, tham gia cấp ủy tỉnh, Phạm Quốc Toàn Ä‘ã Ä‘Æ°a tờ báo đảng bá»™ tỉnh Bà Rịa - VÅ©ng Tàu trở thành tờ báo Đảng địa phÆ°Æ¡ng có uy tín. Tờ báo Bà Rịa - VÅ©ng Tàu từ khi có Tổng Biên tập má»›i Phạm Quốc Toàn những năm cuối 80 Ä‘ã thật sá»± lá»™t xác, ngày má»—i vÆ°Æ¡n lên chiếm lÄ©nh vị trí hàng đầu trong hệ thống báo Đảng bá»™ cả nÆ°á»›c.

Ngoài tờ báo chính hằng ngày, anh còn cho ra ấn phẩm phụ VÅ©ng Tàu Chủ Nhật,  VDT (Văn hóa – Du lịch – Thể thao), vá»›i thông tin phong phú, Ä‘a chiều, hấp dẫn, phát hành ra toàn quốc. Vá»›i bản tính vui vẻ, chân thành kết giao rá»™ng, từ ngày anh đảm nhiệm Tổng Biên tập, Báo Bà Rịa - VÅ©ng Tàu trở thành nÆ¡i quy tụ, họp mặt của bạn bè, đồng nghiệp cả nÆ°á»›c.

Năm 1990, Phạm Quốc Toàn được bầu tham gia Ban Chấp hành Há»™i Nhà báo Việt Nam và giữ cÆ°Æ¡ng vị này đến 5 nhiệm kỳ liền. Hai nhiệm kỳ cuối, anh được bầu làm Phó Chủ tịch Há»™i phụ trách phía Nam, đồng thời là Tổng Biên tập Tạp chí Người làm báo của Há»™i. Từ má»™t tờ tạp chí của Há»™i, “nghèo nàn” về kinh phí, hạn chế về cả ná»™i dung lẫn hình thức, anh Ä‘ã cùng các đồng nghiệp dày công nghiên cứu tìm lối Ä‘i riêng, mở rá»™ng mối quan hệ, nhanh chóng Ä‘Æ°a tạp chí tiến lên về mọi mặt, rút ra khỏi sá»± bao cấp của Há»™i.

Nhà báo, nhà thÆ¡ Trần Kim Hoa - nguyên Phó Tổng Biên tập của Tạp chí, hiện nay là Giám đốc Bảo tàng Báo chí Việt Nam kể lại về người sếp cÅ© của mình: “Tạp chí ra má»—i tháng má»™t số, không kể trang thông tin Ä‘iện tá»­ nguoilambao.vn, trong bối cảnh tiền ít, người nhiều, Há»™i nghèo, ngân sách hằng năm cấp cho tờ tạp chí lý luận của Há»™i ít đến ná»—i không đủ trang trải chi phí cho má»™t kỳ xuất bản trong tổng số 12 kỳ má»—i năm, Tổng Biên tập Phạm Quốc Toàn tá»± mình nhiều lúc kiêm luôn cả thÆ° ký tòa soạn, kiêm phóng viên và kiêm cả.... đọc duyệt bài. “Tiện thể” ông kiêm luôn cả phần việc phát hành tạp chí tá»›i má»™t số cấp Há»™i, há»™i viên trong Nam ngoài Bắc, kiêm luôn phần tiếp thị, kêu gọi sá»± ủng há»™ của bạn bè, doanh nghiệp quảng cáo cho tạp chí”.

Nhiều đồng nghiệp, cá»™ng tác viên cho biết, khi còn làm Tổng Biên tập hoặc mãi đến sau này, Phạm Quốc Toàn Ä‘i Ä‘âu cÅ©ng không quên mang theo chiếc máy laptop bên mình, tá»± Ä‘ánh lấy bản thảo bài viết, thao tác các kỹ thuật cần thiết trên máy tính, thành thạo nhÆ° má»™t nhân viên văn phòng. Báo Bà Rịa – VÅ©ng Tàu hồi anh làm Tổng Biên tập là má»™t trong những Ä‘Æ¡n vị tiên phong của ngành báo chí trong việc áp dụng tin học hóa vào các khâu viết bài, biên tập, thiết kế, trình bày báo, in báo và cuối cùng là Ä‘Æ°a ra các ấn phẩm của mình lên trên mạng truyền thông báo chí.

Những năm gần Ä‘ây tuy tuổi cao, sức khỏe có phần hạn chế nhiều, anh vẫn là người quảng giao, nghÄ©a tình, ngọn cờ quy tụ, xông xáo, năng Ä‘á»™ng vá»›i nghề, thủy chung vá»›i bạn bè. Có dịp là anh lại vi vu vào Nam ra Bắc thăm hỏi, vấn an các sếp cÅ©, thầy, cô má»™t thời dạy dá»— mình, hoặc về quê tìm lại hÆ¡i ấm, tình cảm chốn cá»™i nguồn, nÆ¡i Ä‘ã sinh ra và nuôi dưỡng anh nên người có ích.

Tuy không còn tại chức, Ä‘ã được Nhà nÆ°á»›c cho nghỉ ngÆ¡i 12 năm rồi, nhÆ°ng anh vẫn không ngừng nghiệp viết lách. Vẫn vẹn nguyên má»™t tác phong nhà báo lính, Ä‘i Ä‘âu cÅ©ng kè kè má»™t laptop, má»™t máy ảnh chuyên nghiệp, sẵn sàng ghi lại những Ä‘iều mắt thấy, tai nghe bằng hình ảnh, bằng máy vi tính, để rồi đều dặn có bài in trên các báo, có sách má»›i tặng bạn bè.

Anh có má»™t sức lao Ä‘á»™ng, sáng tạo Ä‘áng nể. Bằng ấy năm nghỉ hÆ°u, cho ra đời 20 đầu sách, vá»›i đủ các thể loại văn học, báo chí - ký sá»±, chuyện ký, bút ký chân dung, du ký, tiểu luận, tiểu phẩm, tản văn, tiểu thuyết, truyện ngắn mà cuốn nào cÅ©ng dày dặn, có sức cuốn hút người đọc; có những cuốn được chuyển ngữ, phát hành ở nÆ°á»›c ngoài.

Đọc các bài viết của anh trong các tập sách hoặc trên các tờ báo càng thấy rõ, ở anh, tất cả đều đậm chất xứ Nghệ, quyết liệt, pha chút tiết tháo thầy Đồ, lắng đọng, sâu sắc, thủy chung, Ä‘ôn hậu, đầy trách nhiệm. Nhà báo lão thành, người có vị trí, uy tín cao trong làng báo Việt Nam, Hữu Thọ Ä‘ã nhận xét trên báo Nhân Dân: “Cuốn “Tôi nói bằng mồm tôi” (của PQT) là má»™t tập hợp các tiểu phẩm báo chí của anh viết ra Ä‘ã chạm vào má»™t loạt vấn đề gai góc của xã há»™i. NhÆ°ng ở “thể loại châm chọc này” lại thấy rõ tấm lòng của ngòi bút. Anh miêu tả những chuyện tiêu cá»±c Ä‘au lòng nhÆ°ng không cay cú, vùi dập mà hÆ°á»›ng tá»›i những gì tốt đẹp, cho nên chạm vào ná»—i Ä‘au lòng mà vẫn ấm áp, không làm mất niềm tin, Ä‘ó cÅ©ng là bản sắc của ngòi bút Phạm Quốc Toàn”.

Phạm Quốc Toàn thời nào, làm sếp cÅ©ng nhÆ° làm lính, là nhà báo hay làm dân cÅ©ng giao du rá»™ng, kết bạn nhiều và Ä‘ã là bạn thân thì anh rất trân quý, quan tâm. Không chỉ trong nÆ°á»›c mà anh còn nhiều bạn đồng nghiệp cố tri ở nÆ°á»›c ngoài. Trường hợp vá»›i nhà báo Thái Lan Bandlit Rajavatanadhamin là má»™t ví dụ.

Ông nguyên là Tổng Biên tập Báo Bangkok Post (BÆ°u Ä‘iện Băng Cốc), nguyên Chủ tịch Liên Ä‘oàn Báo chí Thái Lan, Chủ tịch danh dá»± Liên Ä‘oàn Báo chí các nÆ°á»›c ASEAN. Thông qua sá»± gắn bó về tình bạn này, anh Ä‘ã kết nối bền chặt giá»›i báo chí hai nÆ°á»›c Việt - Thái, tạo Ä‘iều kiện cho các Há»™i Nhà báo địa phÆ°Æ¡ng cả nÆ°á»›c giao lÆ°u, học hỏi kinh nghiệm làm báo của nhau.

Đã vào tuổi mùa Thu cuá»™c đời nhÆ°ng nhà văn - nhà báo tuổi Trâu vàng này (1949) vẫn sức khỏe dẻo dai, cần mẫn sáng tạo trên cánh đồng chữ nghÄ©a, tiếp tục cho ra đời nhiều trang viết sâu sắc, đầy trách nhiệm, nghÄ©a tình.

Theo Nguyá»…n Khắc Hiển (Nguyên TBT Báo Hà TÄ©nh)/Báo NB&CL

https://congluan.vn/pham-quoc-toan--ngoi-but-tuoi-hai-muoi-post187929.html