Phóng viên cần có khả năng tác nghiệp Ä‘a dạng và Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện. Ảnh minh họa

Báo chí có nguy cÆ¡ bị mạng xã há»™i (MXH) chi phối, lấn át, gây ra nhiều khó khăn lá»›n, tuy nhiên biến khó khăn thành Ä‘á»™ng lá»±c, thách thức là thời cÆ¡, người làm báo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trang bị nhiều kỹ năng làm báo má»›i giúp vượt qua những thách thức này. Để hiểu rõ hÆ¡n về Ä‘iều này, báo Nhà báo và Công luận Ä‘ã có buổi trao đổi vá»›i nhà báo Bùi Tiến DÅ©ng, Trưởng ban Giáo dục - Khoa học báo Tuổi trẻ.

MXH là cÆ¡ há»™i để người làm báo tận dụng, làm tốt công việc hÆ¡n

- MXH xuất hiện trở thành thách thức lá»›n của nhà báo, má»™t người dân có thể sở hữu nhiều tài khoản MXH chứa nhiều thông tin, Ä‘iều này có thể làm thay đổi thói quen đọc báo, anh nghÄ© sao về quan Ä‘iểm này?

Tôi nghÄ© chúng ta không nên chê trách hay quay lÆ°ng vá»›i MXH mà coi MXH là cÆ¡ há»™i để má»—i người làm báo nhanh nhạy hÆ¡n, toàn diện hÆ¡n, dá»±a vào Ä‘ó để có thể tìm thông tin Ä‘ang được sá»± quan tâm của xã há»™i, công chúng.

Thời đại chúng ta là thời đại 4.0, xã há»™i chúng ta Ä‘ang sống rất nhiều thông tin, mọi giao tiếp, nhiều hoạt Ä‘á»™ng đều diá»…n ra ở trên internet chứ không phải nhÆ° trÆ°á»›c Ä‘ây mọi thứ đều trá»±c tiếp. MXH là cÆ¡ há»™i để người làm báo tận dụng, làm tốt công việc của mình hÆ¡n.

Xác định MXH là mỏ đề tài cho người làm báo. NhÆ° tại báo Tuổi trẻ chúng tôi, tất cả phóng viên của báo Tuổi Trẻ đều tham gia MXH coi Ä‘ó nhÆ° tai, mắt của mình trong việc nắm bắt thông tin. Nắm bắt dÆ° luận, nắm bắt thông tin của công chúng để biết những mối quan tâm của bạn đọc, từ Ä‘ó phát triển đề tài.

MXH có thể là nÆ¡i Ä‘Æ°a tin sá»›m nhÆ°ng báo chí sẽ là nÆ¡i Ä‘Æ°a thông tin tin cậy nhất, MXH làm công việc Ä‘Æ°a tin, báo chí sẽ Ä‘Æ°a thông tin chính xác, có nguồn, Ä‘áng tin cậy…

Báo chí sẽ hÆ°á»›ng tá»›i thông tin mang tính xu hÆ°á»›ng giải pháp, phân tích, phản biện, cung cấp giải pháp, phản biện, phân tích có chiều sâu… những Ä‘iều mà MXH không làm được.

- Trong môi trường có sá»± cạnh tranh khốc liệt về thông tin Ä‘ó, câu chuyện nguồn tin quan trọng nhÆ° thế nào thÆ°a anh?

Lâu nay chúng ta vẫn nói không có nguồn thì không có tin, nhà báo phải phụ thuá»™c vào nguồn tin. Cá nhân tôi nhận định người làm báo không chỉ thể hiện mình là người quay giỏi, viết tốt, phỏng vấn, chụp ảnh… quan trọng nữa là phải có nguồn tin.

Anh có nguồn tin chất lượng, cao cấp, nguồn tin cậy mà ít người khai thác được, từ nguồn tin biết đấu nối các vấn đề, tìm ra những chi tiết quan trọng, thì Ä‘ó là đẳng cấp của má»™t phóng viên, của cÆ¡ quan báo chí.

NhÆ° vừa qua báo Tuổi trẻ có đăng thông tin “Chủ tịch FLC Trịnh Văn Quyết bị tạm hoãn xuất cảnh má»™t tháng”, lúc này MXH và nhiều cÆ¡ quan báo chí cho rằng báo Tuổi trẻ bị há»›, thậm chí có đồng nghiệp phỏng vấn bên Bá»™ Công an để cho rằng báo Tuổi trẻ đăng không Ä‘úng... Lúc này chúng tôi chịu áp lá»±c từ đồng nghiệp, nhiều phía liệu có phải Ä‘ính chính hay không?

Nhanh chóng tòa soạn Ä‘ã làm việc cùng phóng viên và cuối cùng quyết định để lại thông tin Ä‘ó. Và chúng tôi Ä‘ã Ä‘úng. Câu chuyện về nguồn tin và biết khai thác nguồn tin Ä‘ó trong môi trường cạnh tranh thông tin hiện nay là rất quan trọng.

Cần được Ä‘ào tạo về các kỹ năng

- Trong môi trường số, ngoài thay đổi về công nghệ má»—i người làm báo phải trang bị cho mình nhiều kiến thức và cả cách làm báo Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện?

Đây là yêu cầu đặt ra của các tòa soạn vá»›i phóng viên, phóng viên giờ phải biết làm báo Ä‘a di năng. Tuy nhiên cách làm báo qua MXH, làm qua Ä‘iện thoại, ở nhà phỏng vấn, Ä‘ó là cách làm báo không mang lại hiệu quả. Người phóng viên cần phải Ä‘i ra ngoài, Ä‘i thá»±c tế, thá»±c địa nhiều hÆ¡n.

Có tình trạng phóng viên chỉ lên MXH để tìm kiếm thông tin, tuy nhiên về lâu về dài Ä‘ó là cách làm nhàm chán, thậm chí không khác gì MXH, nó trùng lặp và nhạt nhẽo.

Ở cÆ¡ quan chúng tôi, tôi mong muốn má»—i phóng viên khi Ä‘i làm cần có ảnh, video clip trong má»™t tin bài. Cả toà soạn lao vào làm báo mạng vì thế ngôn ngữ của báo mạng là ngôn ngữ sinh Ä‘á»™ng, là clip, ảnh chất lượng do Ä‘ó bắt buá»™c phóng viên phải năng Ä‘á»™ng để có những sản phẩm Ä‘ó sá»›m, chính xác.

Vì thế mọi thứ bắt nguồn từ chủ trÆ°Æ¡ng của toà soạn, làm sao Ä‘ó chú trọng Ä‘ào tạo bồi dưỡng để phóng viên có được tất cả các kỹ năng, tất cả được trang bị trong má»™t phóng viên. Đó là mẫu hình phóng viên lý tưởng mà nhiều cÆ¡ quan truyền thông nÆ°á»›c ta và trên thế giá»›i muốn đạt tá»›i. Tuy nhiên để đạt được cần có nghiên cứu kỹ lưỡng.

Ở Tuổi trẻ có những đặc thù, nhÆ° các sá»± kiện lá»›n, sá»± kiện có quy mô và phức tạp, nhiều ná»™i dung quan trọng thì má»™t phóng viên không thể làm được tất cả. Tuổi trẻ sẽ thành lập má»™t nhóm tác chiến, có kinh nghiệm làm việc nhóm, má»™t người chủ biên Ä‘iều phối, có người viết, media, thậm chí có cả bá»™ phận kỹ thuật dá»±ng, công nghệ. Chúng tôi thường Ä‘iều hàng chục phóng viên phân công nhau làm việc má»™t cách chuyên sâu, ở má»—i địa Ä‘iểm.

Chung quy lại khi báo mạng lên ngôi, nhÆ°ng kỹ năng làm báo Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện má»—i phóng viên cần phải trang bị, các cÆ¡ quan báo chí cần Ä‘ào tạo cho phóng viên. Đó cÅ©ng là lý do Há»™i Nhà báo Việt Nam rất quan tâm đến công tác Ä‘ào tạo Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện trong thời gian qua.

- Trong thời gian gần Ä‘ây, báo chí dữ liệu dần được các cÆ¡ quan báo chí quan tâm, theo anh việc này cần được triển khai nhÆ° thế nào?

Báo chí dữ liệu là tận dụng những báo cáo, con số thống kê để tìm ra những đề tài, chủ đề mà bạn đọc quan tâm. Từ các con số Ä‘ó người ta có thể thể hiện bằng những ngôn ngữ khác nhau nhÆ° là, biểu đồ, biểu bảng, long-form, e-magazine hay megastory… Đó là khả năng phân tích dữ liệu, sá»­ dụng dữ liệu, Big data, những đề tài về dữ liệu là những đề tài lá»›n, chuyên sâu.

Báo chí dữ liệu Ä‘ã phát triển khoảng 15 năm nay, chúng tôi Ä‘ã tham gia nhiều há»™i thảo, tập huấn ở nÆ°á»›c ngoài về báo chí dữ liệu. NhÆ°ng ở trong nÆ°á»›c gần Ä‘ây má»›i quan tâm đến báo chí dữ liệu, nhÆ°ng để làm được bài bản là Ä‘iều rất khó. Để duy trì phát triển báo chí dữ liệu thường sẽ quá sức vá»›i các tòa soạn.

Để làm được Ä‘iều này, cần có sá»± Ä‘ào tạo về kỹ năng căn bản về thống kê và phân tích số liệu, những kiến thức cÆ¡ bản về công nghệ thông tin, trong Ä‘ó có sá»­ dụng đồ họa trong việc đăng tải thông tin. Và quan trọng nữa là khả năng phát hiện đề tài, đọc được số liệu và nhiều kỹ năng báo chí. Đó là tập hợp được nhiều thứ.

Xin cám Æ¡n những chia sẻ của anh!

Theo VÅ© Phong (thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://congluan.vn/nguoi-lam-bao-bien-kho-khan-thanh-dong-luc-thach-thuc-la-thoi-co-khi-dung-mang-xa-hoi-post192632.html