Làm phóng viên Ä‘iều tra không dá»… dàng nhất là vá»›i nhiều phóng viên trẻ. Ảnh minh hoạ

Chấp nhận những khó khăn, nguy hiểm

Có rất nhiều câu chuyện thời gian gần Ä‘ây về các phóng viên viết bài Ä‘iều tra, phản biện các vấn đề nóng phải đối diện vá»›i các đối tượng Ä‘iều tra từ chối cung cấp thông tin, bị chá»­i bá»›i, bị tấn công bằng vÅ© lá»±c xâm hại đến tính mạng,…Mặc dù vậy, mảng đề tài này vẫn luôn thu hút nhiều phóng viên trẻ dấn thân để có những tác phẩm hay và có ích cho xã há»™i.

Nghề báo là nghề có nhiều khó khăn vất vả trong Ä‘ó làm những đề tài Ä‘iều tra có thể coi là nguy hiểm nhất. Thế nhÆ°ng dường nhÆ° bất cứ ai trót theo nghiệp làm báo đều mong muốn thá»±c hiện đề tài Ä‘iều tra, coi Ä‘ó là cÆ¡ há»™i để trải nghiệm Ä‘áng giá vá»›i bản thân mình. Chúng ta không thể phủ nhận nhiều bài phóng sá»±, phóng sá»± Ä‘iều tra Ä‘ã tạo nên tên tuổi của nhà báo, sá»± mến má»™ của người đọc đối vá»›i tác giả cÅ©ng nhÆ° cÆ¡ quan báo chí. NhÆ°ng làm phóng sá»± Ä‘iều tra không dá»… dàng nhất là vá»›i nhiều phóng viên trẻ.

Phóng viên Phạm Đông – Báo Lao Ä‘á»™ng được biết đến vá»›i nhiều bài Ä‘iều tra tÆ°Æ¡ng đối thành công và cùng tác nghiệp vá»›i đồng nghiệp, Ä‘ã tạo được dÆ° luận xã há»™i và lòng tin của người dân vào cÆ¡ quan báo chí, nhÆ° loạt bài: “Lạc giữa ma trận làm luật trên sông”, “Xảo trá nhÆ° thị trường thá»±c phẩm chức năng” hay loạt bài “Bát nháo thị trường thuốc Đông y”… Và để có được những phóng sá»± Ä‘iều tra này, theo Phạm Đông thì má»™t phần là vì Ä‘ã may mắn học được cách viết, cách tác nghiệp và sá»± chỉ dạy của các đồng nghiệp Ä‘i trÆ°á»›c.

Để thá»±c hiện được loạt phóng sá»± Ä‘iều tra này, anh và đồng nghiệp Ä‘ã dành thời gian nghiên cứu rất kÄ© đề tài, thu thập thông tin bằng sá»± “nhập cuá»™c thá»±c tế” má»™t cách khách quan nhất. Dù gặp không ít những khó khăn từ việc Ä‘i thá»±c tế đến khi đặt bút viết nhÆ°ng anh luôn đặt Ä‘ích đến cho mình là Ä‘i tìm sá»± thật và quyết theo bám sá»± việc đến cùng. Cái khó của người viết Ä‘iều tra chính là làm thế nào để tiếp cận được sá»± thật thông qua các nguồn tin chính xác, nhận rõ bản chất vấn đề và cuối cùng là thể hiện bài viết sao cho có phong cách, má»›i mẻ, hấp dẫn.

Phóng viên Phạm Đông chia sẻ: “Là phóng viên trẻ, chúng tôi biết mình cần phải chấp nhận những khó khăn, nguy hiểm để thá»±c hiện cho ra những bài viết trung thá»±c, khách quan nhất đến vá»›i bạn đọc. Từ Ä‘ó phÆ¡i bày những sá»± việc tiêu cá»±c, những mặt trái của xã há»™i và sá»± nhÅ©ng nhiá»…u, gây phiền hà của cán bá»™ đến vá»›i người dân. Từ Ä‘ó cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c có sá»± Ä‘iều chỉnh, xá»­ lý những cá nhân vi phạm. Điều này là sá»± Ä‘á»™ng viên tinh thần không hề nhỏ, niềm an ủi, khích lệ của xã há»™i đối vá»›i sá»± Ä‘óng góp lá»›n lao của phóng viên và nhấn mạnh sức mạnh của báo chí Ä‘iều tra. Qua Ä‘ó, khuyến khích chúng tôi và các đồng nghiệp tiếp tục đấu tranh cống hiến nhiều hÆ¡n, cho ra những sản phẩm báo chí có chất lượng ngày càng cao”.

Phóng viên Nguyá»…n Tùng – Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nam Ä‘ã có nhiều tác phẩm phóng sá»± Ä‘iều tra ở thể loại truyền hình đặc sắc nhÆ°: "Siết sặt quản lý khai thác cát tại Hà Nam" Ä‘oạt giải Vàng Liên hoan Truyền hình Toàn Quốc năm 2016 và đạt giải C báo chí Quốc gia năm 2017;  tác phẩm "Đừng để “Quýt làm cam chịu”" giải Bạc Liên hoan Phát thanh Toàn quốc và đạt giải Khuyến khích Giải Báo chí Quốc Gia năm 2018… NhÆ°ng vá»›i anh, thể loại Ä‘iều tra chÆ°a bao giờ là dá»… dàng đối vá»›i người làm báo. Anh cho rằng: Viết Ä‘iều tra Ä‘ã khó, viết để hay, hấp dẫn, lôi cuốn sá»± quan tâm của Ä‘á»™c giả lại càng khó hÆ¡n. Nó Ä‘òi hỏi nhà báo phải có tâm, có năng lá»±c, trình Ä‘á»™ và luôn đặt ra cho má»—i nhà báo sá»± rèn luyện không ngừng bản lÄ©nh nghề nghiệp và kỹ năng sáng tạo...

So vá»›i nhiều thể loại khác, phóng viên viết Ä‘iều tra gặp nguy hiểm hÆ¡n cả, vì lúc này, sá»± thật còn chÆ°a bị phÆ¡i bày và đối tượng được Ä‘iều tra rất cần đến sá»± im lặng của nhà báo. Cái nguy hiểm đầu tiên, Ä‘ó là mình phải đối mặt vá»›i những cám dá»— vật chất. Vì thế, nhà báo phải biết vượt qua chính mình, phải rèn luyện để có đủ bản lÄ©nh và niềm Ä‘am mê Ä‘i tìm sá»± thật, Ä‘Æ°a sá»± thật ra ánh sáng. Cái nguy hiểm thứ hai là có thể bị Ä‘e dọa, bị trả thù…

Theo đuổi sự thật

Để má»™t tác phẩm Ä‘iều tra thành công, toàn diện và có sá»± Ä‘a chiều trong ná»™i dung, việc thá»±c hiện phối hợp làm theo nhóm, tập thể là vô cùng quan trọng. Trong quá trình thá»±c hiện các phóng sá»± Ä‘iều tra, anh Nguyá»…n Tùng may mắn được học tập từ các anh chị và các bạn đồng nghiệp Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nam. Thế hệ Ä‘i trÆ°á»›c Ä‘ã có má»™t số bài Ä‘iều tra tÆ°Æ¡ng đối thành công. Và các vấn đề trong các bài Ä‘iều tra sau khi đăng tải đều được các cấp các ngành chức năng và chính quyền địa phÆ°Æ¡ng vào cuá»™c giải quyết, trả lời ổn thỏa tạo sá»± đồng thuận trong nhân dân.

Phóng viên Nguyá»…n Tùng tâm sá»±: "Để làm thành công những phóng sá»± hay, nhất là phóng sá»± Ä‘iều tra thì không chỉ trong ngày má»™t, ngày hai là có thể làm được mà chỉ có lòng yêu nghề, khiêm tốn học hỏi, không ngừng cố gắng để từng bÆ°á»›c hoàn thiện bản thân thì má»›i tích lÅ©y được kinh nghiệm, bản lÄ©nh của người làm báo qua má»—i lần tác nghiệp, má»—i tác phẩm báo chí từ Ä‘ó vượt qua được những khó khăn, thá»­ thách để cho ra đời những tác phẩm báo chí có chất lượng cao, được Ä‘ông đảo Ä‘á»™c giả Ä‘ón nhận".

Trong nhiều năm nay, được biết đến là cây viết chuyên về Ä‘iều tra, phóng viên Hoàng Chiên - Báo Nông thôn ngày nay/Dân Việt Ä‘ã có không ít tác phẩm về Ä‘iều tra Ä‘em lại những giá trị cho xã há»™i, được các giải báo chí lá»›n trong nÆ°á»›c và quốc tế. Trong những năm gần Ä‘ây,  nhà báo Hoàng Chiên khi sản xuất tin bài, phóng sá»± về Ä‘iều tra Ä‘ã được sá»± há»— trợ tích cá»±c của công nghệ.

Má»—i bài Ä‘iều tra anh dùng nhiều thiết bị hiện đại để thu thập thông tin hình ảnh. Việc này giúp cho anh, đồng nghiệp yên tâm hÆ¡n vá»›i sản phẩm, an toàn khi tác nghiệp, dá»… dàng có được bằng chứng xác Ä‘áng nhất.

Có thể nói để làm được những tác phẩm Ä‘iều tra má»—i cá nhân ngoài kiến thức về thu thập thông tin cần luyện tập kỹ các góc quay, vừa đủ hình, đủ âm thanh. Ngoài ra cần thể hiện sá»± tá»± tin qua nét mặt, trình Ä‘á»™, tìm hiểu thông tin mình nắm được trÆ°á»›c khi trao đổi, tạo thiện cảm vá»›i người được phỏng vấn.

Phóng viên Hoàng Chiên chia sẻ: Đối vá»›i tôi, viết má»™t bài báo Ä‘iều tra không chỉ là để nhận nhuận bút, hay thể hiện mình quá nhiều trong tác phẩm. Điều quan trọng là sau khi bài báo được hoàn thành, nó mang lại hiệu quả gì cho xã há»™i. Vá»›i những bài viết Ä‘iều tra về phá rừng tôi vẫn thường làm, tôi mong muốn những tác phẩm ấy sẽ đại diện cho tiếng nói của người dân địa phÆ°Æ¡ng. Hoặc phê phán những người phá rừng, giúp cho Nhà nÆ°á»›c và những cá nhân, tập thể có liên quan Ä‘Æ°a ra những chính sách hợp lý.

Trong má»—i giai Ä‘oạn phát triển của báo chí, mảng phóng sá»± Ä‘iều tra luôn tạo ra sá»± hấp dẫn nên dù biết sẽ khó khăn nguy hiểm nhÆ°ng phóng viên vẫn dấn thân, lăn lá»™n vá»›i vấn đề, sá»± việc. Dù ở lứa tuổi nào, nam phóng viên hay nữ phóng viên Ä‘iều tra đều rất cần niềm Ä‘am mê, không ngại khó, nguy hiểm, theo Ä‘uổi sá»± thật và tìm đến được vá»›i sá»± thật.

Theo VÅ© Phong/Báo NB&CL

https://congluan.vn/khi-phong-vien-tre-lam-phong-su-dieu-tra-post193494.html