Cùng chung ná»—i niềm Ä‘ó, chị Lê Thị Thủy (Văn Phú, Hà Đông, Hà Ná»™i) cho hay, chị thường xuyên bị làm phiền bởi những cuá»™c gọi dịch vụ. Khi thì mời mua nhà, mua đất, lúc lại mời tham khảo dịch vụ y tế, thậm chí người ta còn biết chị Ä‘ang có con học cấp 2 nên mời cả gia sÆ° tiếng Anh, còn những cuá»™c gọi mời tham gia chÆ¡i chứng khoán thì nhiều vô kể. Chị Thủy cho biết: “Cứ số lạ gọi đến là y nhÆ° rằng số dịch vụ. Tôi không hiểu tại sao thông tin cá nhân của mình lại bị lá»™, họ còn biết cả ngày sinh, rồi gia Ä‘ình có bao nhiêu người, Ä‘á»™ tuổi ra sao. Quả thá»±c nhÆ° vậy là không thể chấp nhận được”.

Chỉ cần lên Google hoặc mạng xã há»™i gõ từ khóa “mua thông tin cá nhân” sẽ cho ra hàng nghìn kết quả. Tài khoản “Hue An” có đăng trạng thái trong má»™t nhóm kín chuyên mua bán thông tin cá nhân: “Chỉ vá»›i 500.000 đồng mình sẽ cung cấp cho các bạn data thông tin gồm nhiều ngành nghề, lÄ©nh vá»±c khác nhau, rất hữu ích để phát triển thị trường. Đây là dữ liệu của hàng chục dá»± án bất Ä‘á»™ng sản từ Bắc vào Nam, bao gồm tên tuổi, địa chỉ, số Ä‘iện thoại… ChÆ°a kể, người bán còn có khuyến mại má»™t số dữ liệu ngành nghề khác nếu người mua cần.

Anh Trần Tuấn (Thạch Thành – Thanh Hóa), má»™t nhân viên môi giá»›i bất Ä‘á»™ng sản ở Hà Ná»™i cho rằng, Ä‘ây là những quảng cáo hết sức bình thường và quen thuá»™c trên “chợ” data. Anh Tuấn giải thích: “Đây là cách tiếp cận khách hàng rất tốt, bởi ngành nghề nào cÅ©ng cần có những khách hàng mục tiêu. Để giảm thời gian, chi phí thì những người làm dịch vụ nhÆ° chúng tôi ai cÅ©ng sẽ bỏ tiền ra mua thông tin, từ Ä‘ó sẽ chọn lọc và gọi Ä‘iện tiếp cận khách hàng”. Theo anh Tuấn thì trên mạng xã há»™i có rất nhiều nhóm chia sẻ và mua bán thông tin cá nhân nhÆ°: “Data khách hàng tiềm năng”, “Cá»™ng đồng big data”, “Chuyên trao đổi data chất lượng”, “Chợ mua bán data chất lượng toàn quốc”…

Tại các nhóm này, hằng ngày sẽ có cả chục bài viết rao bán danh sách thông tin, dữ liệu cá nhân nhÆ°: “Khách hàng mua chung cÆ° cao cấp Hà Ná»™i và TP. Hồ Chí Minh”, “Khách mua tại các cá»­a hàng thời trang”, “Khách đến thẩm mỹ viện”, “Khách là phụ huynh có con học cấp 3”… Giá cho má»—i giao dịch mua bán data trung bình chỉ vài trăm nghìn đồng. Con số sẽ tăng giảm tuỳ theo nhu cầu, số lượng. NhÆ°ng về cÆ¡ bản là “rẻ nhÆ° bèo”.

Không chỉ là những data thông tin cÆ¡ bản của khách hàng, “chợ” data còn công khai rao bán cả những loại giữ liệu “mật” của khách hàng nhÆ°: “Mình Ä‘ang có data lượng lá»›n số khách nhà giàu, phù hợp cho các bạn kinh doanh, môi giá»›i nhà đất. Alo để biết thêm”. Để xác minh xem những thông tin rao bán là có thật hay không, chúng tôi có Ä‘iện thoại đến má»™t người tên Hoàng (chuyên bán data trên các há»™i nhóm). Người này nghe máy rất nhanh và tÆ° vấn rất nhiệt tình. Chúng tôi ngỏ ý muốn mua data của những người giàu trên địa bàn Hà Ná»™i. Anh này cho hay, anh có data khách hàng gá»­i tiết kiệm ngân hàng, cả những khách hàng mua biệt thá»± và chung cÆ° cao cấp. “Đây là những thông tin vô cùng quý, được tuồn ra từ ná»™i bá»™, không phải người bán nào cÅ©ng có, do có người quen làm ở ngân hàng nên má»›i có được. Nếu mua thì chị chỉ cần chuyển khoản là em sẽ gá»­i file cho ngay sau Ä‘ó”, Hoàng tá»± quảng cáo.

Qua tìm hiểu, không chỉ có mạng xã há»™i, “chợ data” còn được người bán rao khắp các website, họ công khai những thông tin của khách hàng. Trang datakhachhang có đủ loại data cho mọi đối tượng, từ dữ liệu khách hàng của nhiều nhà mạng Ä‘iện thoại lá»›n, khách hàng chứng khoán, khách mua xe hÆ¡i... Thậm chí, má»™t số dữ liệu cá nhân còn được niêm yết ngay trên trang chủ để người có nhu cầu chọn lá»±a.

Điều đặc biệt, tất cả các giao dịch mua bán data khách hàng không bao giờ trá»±c tiếp. Chỉ khi thuận mua vừa bán, bên mua sẽ chuyển khoản còn bên bán sẽ gá»­i file thông tin cho khách qua zalo hoặc email. Việc liên hệ để gặp trá»±c tiếp các “cò” data dường nhÆ° là không thể, phần vì họ cảm thấy không cần thiết, nhÆ°ng lý do chính vẫn là sá»± an toàn của mình. Chỉ cần thấy khả nghi và không an toàn, người bán sẵn sàng chặn số, chặn tin nhắn trên mạng xã há»™i.

Qua má»™t người quen, chúng tôi tiếp xúc vá»›i “cò” data tên Thanh Thắng. Thắng là má»™t trong những người chuyên bán data trong các nhóm kín trên Facebook, tuy nhiên việc bán data khách hàng này không phải nghề chính mà anh Ä‘ang là nhân viên tÆ° vấn về tài chính. Thắng tiệt lá»™, nhờ những mối quan hệ “đặc biệt” mà hiện mình Ä‘ang nắm giữ rất nhiều data từ ngân hàng, bảo hiểm đến cả những người thường xuyên Ä‘i thăm khám tại các cÆ¡ sở y tế, thậm chí cả số Ä‘iện thoại và thông tin của các giám đốc công ty vừa má»›i thành lập. “Đây là bí mật nghề nghiệp nên không thể tiết lá»™ được. NhÆ°ng em luôn tá»± hào rằng data của em đều là những thông tin má»›i nhất, Ä‘á»™c nhất hiện nay”, Thắng nói.

ChÆ°a có doanh nghiệp nào bị xá»­ phạt

Chuyên gia bảo mật Võ Đỗ Thắng (Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena) cho biết, tá»›i thời Ä‘iểm này, hầu nhÆ° chÆ°a có trường hợp doanh nghiệp nào phải chịu trách nhiệm về việc để lá»™ lọt thông tin cá nhân khách hàng, cho dù tình trạng thông tin cá nhân bị rò rỉ Ä‘ã xảy ra rất nhiều trong ngành hàng không, thông tin di Ä‘á»™ng, địa ốc, bảo hiểm nhân thọ…

Qua tìm hiểu các quy định chế tài về vấn đề này Ä‘ã được ban hành và có hiệu lá»±c, nhÆ°ng dường nhÆ° chÆ°a có vụ việc nào được Ä‘Æ°a ra xá»­ lý nghiêm. Đặc biệt, người tiêu dùng Việt Nam cÅ©ng chÆ°a từng khởi kiện vụ nào. Chính vì thế việc phát tán, mua bán thông tin cá nhân trên mạng và các doanh nghiệp để lá»™ lọt thông tin cá nhân khách hàng sẽ không sợ, thậm chí nhờn luật.

“CÅ©ng có rất ít doanh nghiệp đầu tÆ° xây dá»±ng các giải pháp công nghệ kỹ thuật và quy trình quản trị để tránh bị lấy cắp thông tin khách hàng, đặc biệt là từ người “trong nhà” mang ra bên ngoài. Đầu tÆ° thì phải chi phí, nhÆ°ng không quá tốn kém. Song cái chính là Ä‘a phần doanh nghiệp không quan tâm ngoại trừ má»™t số ít ngành nhÆ° ngân hàng, cho nên tình trạng phát tán, mua bán thông tin cá nhân vẫn cứ diá»…n ra sôi Ä‘á»™ng nhÆ° chÆ°a bao giờ có sá»± cấm cản”, chuyên gia Võ Đỗ Thắng cho hay.

Cùng về vấn đề này, Luật sÆ° TrÆ°Æ¡ng Quốc Hòe, Trưởng Văn phòng Luật sÆ° Iterlia cho biết: “Việc mua bán thông tin cá nhân Ä‘ã vi phạm quy định tại Ä‘iều 38 Bá»™ luật Dân sá»± về quyền bí mật đời tÆ°. Công bố, thu thập thông tin tÆ° liệu đời tÆ° cá nhân nhất thiết phải được sá»± đồng ý. Mua bán thông tin cá nhân là bất hợp pháp, gây nguy hại cho xã há»™i nên cần xá»­ lý hình sá»± hành vi này”.