Ông Hồ Quang Lợi.

Làm thế nào để nhà báo sống được bằng nghề, không bị cuốn vào chuyện “cÆ¡m áo, gạo tiền”, giữ được đạo đức cốt lõi của người làm báo là ná»™i dung cuá»™c trò chuyện giữa Báo Giao thông và nhà báo Hồ Quang Lợi - nguyên Phó Chủ tịch Thường trá»±c Há»™i Nhà báo Việt Nam.

“Tổng Biên tập nào thì cÆ¡ quan báo chí ấy”

+ Hiện nay, báo chí Ä‘ang đứng trÆ°á»›c áp lá»±c rất lá»›n khi vừa phải hoàn thành nhiệm vụ chính trị, vừa phải tá»± chủ tài chính. Ông nhìn nhận thế nào về thá»±c trạng này?

- Để hoạt Ä‘á»™ng báo chí khách quan, chính trá»±c thì người làm báo phải được tạo Ä‘iều kiện cần thiết để làm nghề chuẩn má»±c. Đừng để họ quá vÆ°á»›ng víu vào chuyện “cÆ¡m áo, gạo tiền”. Đi viết bài mà phải “Ä‘eo” thêm nhiệm vụ quảng cáo, vận Ä‘á»™ng tài trợ thì thá»±c sá»± nhiệm vụ làm nghề sẽ bị tác Ä‘á»™ng ở mức Ä‘á»™ nào Ä‘ó.

Đây là trách nhiệm của ban biên tập khi giao nhiệm vụ, nhÆ°ng ý thức làm nghề của người làm báo vô cùng quan trọng. Điều này không ai làm thay người làm báo được.

TrÆ°á»›c “ngọn Ä‘èn, trang giấy”, người làm báo phải viết nhÆ° thế nào để sá»± thật được làm rõ, để công bằng, lẽ phải được bảo vệ. Đó má»›i là mục Ä‘ích cốt lõi của nghề báo.

Đây là câu chuyện khó, giải quyết bằng mệnh lệnh hành chính không phải biện pháp tối Æ°u. Đôi khi phải là sá»± thấm sâu trong nhận thức, trong tÆ° duy, hành Ä‘á»™ng của người làm báo.

+ Vấn đề đạo đức của người làm báo trong kinh tế báo chí nên được nhìn nhận thế nào? Giữa đạo đức báo chí và kinh tế báo chí có gì mâu thuẫn hay không, thÆ°a ông?

- Đạo đức báo chí và kinh tế báo chí xem ra có gì Ä‘ó nhÆ° đối chọi nhau, nhÆ°ng tôi nghÄ© chẳng phải riêng nghề báo, nghề nào cÅ©ng có đặc thù.

Nghề nào cÅ©ng có tính chất đạo đức nghề nghiệp. Nghề nào cÅ©ng phải gắn vá»›i “cÆ¡m áo, gạo tiền”.

NhÆ°ng, có lẽ nghề báo là nghề nhạy cảm, đặc biệt. Vì nó đặc biệt cho nên ảnh hưởng của nghề này vá»›i xã há»™i rất lá»›n.

Nếu chúng ta làm nghề mà bị hối thúc quá mạnh bởi “cÆ¡m áo, gạo tiền” thì chắc chắn bị tác Ä‘á»™ng.

Vì vậy, vai trò của người đứng đầu cÆ¡ quan báo chí là đặc biệt quan trọng, nói nôm na là “Tổng Biên tập nào thì cÆ¡ quan báo chí ấy”.

Khi người đứng đầu cÆ¡ quan báo chí đặt giá trị nghề nghiệp, đạo đức lên trên thì các phóng viên dù có muốn “này nọ” cÅ©ng khó có thể thá»±c hiện được.

Nếu trong môi trường mà Tổng Biên tập buông lỏng quản lý nhân sá»± thì chắc chắn sẽ có những kẽ hở để phóng viên “làm càn”.

Vá»›i toà soạn, việc quảng cáo, nhận tài trợ không đồng nghÄ©a vá»›i việc “bảo kê”, “lờ Ä‘i” những sai phạm, che giấu khuyết Ä‘iểm của các tổ chức, doanh nghiệp...

Nhà báo bị bắt vì tiêu cá»±c là ná»—i Ä‘au của làng báo

+ Không ít nhà báo lợi dụng danh nghÄ©a báo chí để sách nhiá»…u doanh nghiệp, thậm chí có người Ä‘i buôn bất Ä‘á»™ng sản, chứng khoán rồi viết bài thổi giá… Ông nghÄ© gì về hiện tượng này?

- Phải khẳng định, Ä‘a số Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo của chúng ta là những người làm nghề tá»­ tế, nghiêm túc, có trách nhiệm vá»›i xã há»™i.

Tuy nhiên, thá»±c tế có má»™t bá»™ phận người làm báo không ý thức đầy đủ trách nhiệm xã há»™i, trách nhiệm công dân, vi phạm đạo đức, pháp luật. Điều này gây tổn hại to lá»›n đối vá»›i thanh danh của người làm báo chính trá»±c, giảm uy tín của báo chí đối vá»›i xã há»™i.

Thá»±c tế này đặt ra vấn đề rất lá»›n về rèn luyện và tu dưỡng đạo đức của những người làm báo. Đồng thời, cÅ©ng cần phải nhắc đến vai trò quản lý của cÆ¡ quan báo chí đối vá»›i nhà báo, phóng viên của mình.

+ Vài năm gần Ä‘ây, không ít nhà báo bị bắt vì liên quan tiêu cá»±c. Theo ông, nguyên nhân có phải vì áp lá»±c “cÆ¡m áo, gạo tiền”?

- Khi má»™t phóng viên, nhà báo nào bị vÆ°á»›ng vòng lao lý là má»™t ná»—i Ä‘au của cÆ¡ quan báo chí nói riêng và tất cả những người làm báo nói chung.

Ngoài trách nhiệm trá»±c tiếp của người làm báo, do suy giảm về đạo đức nghề nghiệp, Ä‘iều sâu xa phải nhắc đến là môi trường làm báo, cách thức Ä‘iều hành tòa soạn, cách thức giao nhiệm vụ của các cÆ¡ quan báo chí.

Từ Ä‘ó dẫn đến chuyện nhà báo không chuyên tâm làm nghề mà dành quá nhiều thời gian vào làm kinh tế, đảm bảo mức khoán doanh thu.

Nếu Ä‘iều hành theo cách này thì nguy hiểm vô cùng, không trÆ°á»›c thì sau cÅ©ng đẩy người làm báo vào việc vi phạm đạo đức và pháp luật.

Tất nhiên, má»™t số cÆ¡ quan báo chí vì quá khó khăn phải giao thêm nhiệm vụ làm kinh tế cho phóng viên, nhÆ°ng việc này cần phải rà soát và quản lý chặt chẽ.

Tăng nguồn thu cách nào?

+ Vậy theo ông, làm thế nào để báo chí vừa tá»± chủ được tài chính, vẫn giữ được đạo đức người làm báo, để các cÆ¡ quan báo chí có Ä‘iều kiện duy trì hoạt Ä‘á»™ng và phát triển?

- NhÆ° tôi Ä‘ã nói, đạo đức của người làm báo cÅ©ng Ä‘ang chịu áp lá»±c rất lá»›n của “cÆ¡m áo, gạo tiền”, nói rá»™ng hÆ¡n là “kinh tế báo chí”.

Vấn đề “kinh tế báo chí” phải được nhìn nhận ở mức Ä‘á»™ rá»™ng và tổng thể, Ä‘ây không chỉ là việc của riêng cÆ¡ quan báo chí. “Kinh tế báo chí” là vấn đề rất nóng, thậm chí là gay gắt.

Nhiều tổng biên tập Ä‘ang “Ä‘au đầu”, không chỉ là làm sao để tờ báo của mình hay hÆ¡n, chất lượng sản phẩm tốt hÆ¡n, nhiều khi “Ä‘au đầu” nhất là lại là vấn đề nguồn thu.

Cho nên, tôi muốn đặt vấn đề này ở mức tổng thể, để làm sao giải quyết má»™t cách thật triệt để.

TrÆ°á»›c hết là cách nhìn nhận “kinh tế báo ch픠ở Việt Nam ở góc Ä‘á»™ của các cÆ¡ quan hoạch định và Ä‘iều hành chính sách. Trên cÆ¡ sở Ä‘ó chúng ta có những quy định luật pháp, cÆ¡ chế, chính sách phù hợp để đảm bảo cho báo chí vừa làm tốt nhiệm vụ chính trị, không bị hối thúc quá mức bởi đảm bảo nguồn thu.

Bản thân cÆ¡ quan báo chí phải nêu cao nhiệm vụ chính trị trÆ°á»›c tiên, Ä‘ó phải là hàng đầu. Việc duy trì kinh phí để cÆ¡ quan báo chí hoạt Ä‘á»™ng, đảm bảo đời sống cho cán bá»™, nhân viên, người lao Ä‘á»™ng, phải Ä‘úng quy định pháp luật, vá»›i các nguồn thu từ chính hoạt Ä‘á»™ng nghề nghiệp nhÆ° phát hành, quảng cáo, tổ chức sá»± kiện...

Hiện nay, nguồn thu của cÆ¡ quan báo chí bị thách thức lá»›n bởi các nền tảng xuyên biên giá»›i, Æ°á»›c chiếm khoảng 70% thị phần quảng cáo trá»±c tuyến tại Việt Nam. Thị phần 20% còn lại là các cÆ¡ quan báo chí. Đây là số lượng quá ít.

TrÆ°á»›c thá»±c tiá»…n này, muốn đảm bảo được nguồn thu, đầu tiên cÆ¡ quan báo chí phải nâng cao được chất lượng sản phẩm báo chí, từ Ä‘ó nâng cao số lượng bạn đọc. Đồng thời, các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng cần phải “ngồi lại” vá»›i nhau để nhìn nhận vấn đề này má»™t cách nghiêm túc, từ Ä‘ó có lời giải về vấn đề này.

+ Cảm Æ¡n ông!

Theo baogiaothong.vn

https://congluan.vn/dao-duc-bao-chi-va-chuyen-com-ao-gao-tien-post200146.html