Mô hình báo chí - công nghệ (Media - tech): HÆ°á»›ng Ä‘i tất yếu của báo chí thời chuyển đổi số

Tầm quan trọng của mảnh ghép công nghệ

Xu hÆ°á»›ng chuyển đổi số Ä‘ã bắt đầu được các cÆ¡ quan báo chí Việt Nam theo Ä‘uổi và áp dụng cách Ä‘ây từ hÆ¡n má»™t thập ká»· trÆ°á»›c, thậm chí có thể sá»›m hÆ¡n. NhÆ° lời ông Đinh Đắc VÄ©nh - Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) chia sẻ trong Há»™i báo Toàn quốc 2022 vừa qua, thì ngay từ những năm 2010 - 2021, VTV Ä‘ã có khẩu hiệu 5 chữ “Thay đổi hay là chết”. Có nghÄ©a, báo chí Việt Nam đều Ä‘ã thừa nhận từ lâu rằng sá»± thay đổi, mà cụ thể lúc này là chuyển đổi số, là con đường mà mọi cÆ¡ quan báo chí cần phải theo Ä‘uổi nếu muốn phát triển.

Tuy nhiên, làm thế nào để có thể chuyển đổi số thành công thì đến nay có lẽ vẫn còn là má»™t câu hỏi lá»›n đối vá»›i nhiều cÆ¡ quan truyền thông, nhiều tòa soạn. Và để giải quyết vấn đề này, Ä‘iểm mấu chốt nằm ở khái niệm mô hình báo chí công nghệ (Media-Tech).

Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam - nhà báo Lê Quốc Minh từng chia sẻ trong Đại há»™i Đại biểu toàn quốc Há»™i Nhà báo Việt Nam lần thứ XI rằng: “Báo chí công nghệ Ä‘ang làm thay đổi thói quen của công chúng sang những nền tảng di Ä‘á»™ng. Việc đọc, nghe, xem báo chí trá»±c tuyến cÅ©ng Ä‘ã dịch chuyển từ thụ Ä‘á»™ng sang chủ Ä‘á»™ng; hình thành xu hÆ°á»›ng cung cấp, lan tỏa, kết nối thông tin dá»±a trên công nghệ...”.

Có nghÄ©a, báo chí và công nghệ Ä‘ang được xem nhÆ° hai mảnh ghép để giúp má»™t cÆ¡ quan truyền thông, má»™t tòa soạn chuyển đổi số thành công. Và có thể nói, hai vấn đề này có tầm quan trọng không kém gì nhau, thậm chí phần Công nghệ (Technology) thậm chí có phần thiết thá»±c, mang tính thời đại và ở má»™t khía cạnh nào Ä‘ó chiếm Æ°u thế hÆ¡n vào thời Ä‘iểm này.

Dẫu vậy, nhiều tòa soạn, nhiều cÆ¡ quan truyền thông hiện vẫn chÆ°a Ä‘ánh giá Ä‘úng mức tầm quan trọng của “mảnh ghép” công nghệ, chÆ°a đầu tÆ° Ä‘úng má»±c và cÅ©ng phải thừa nhận chÆ°a có đủ kinh nghiệm trong vấn đề này. Dẫu sao, phần lá»›n các cÆ¡ quan truyền thông, các tòa soạn truyền thống tại Việt Nam cÅ©ng chỉ má»›i Ä‘ang trong giai Ä‘oạn chuyển sá»± tập trung của mình sang vấn đề kỹ thuật, công nghệ… sau má»™t thời gian dài làm báo truyền thống, đặc biệt đối vá»›i các tờ báo nhỏ hoặc báo địa phÆ°Æ¡ng.

Tầm quan trọng của công nghệ trong công cuá»™c chuyển đổi số Ä‘ã được thể hiện rất rõ thông qua việc má»™t số tập Ä‘oàn công nghệ Ä‘ang cho thấy Æ°u thế rõ rệt khi tham gia vào lÄ©nh vá»±c báo chí trên thế giá»›i, cÅ©ng nhÆ° má»™t phần nào Ä‘ó ở Việt Nam. Đây cÅ©ng là má»™t vấn đề không má»›i, nhÆ°ng vẫn rất nóng. Hay nói cách khác, mô hình này ngược lại vá»›i mô hình Báo chí - Công nghệ, mà là Công nghệ - Báo chí; tức các tổ chức công nghệ sẽ tăng cường tham gia hoặc hợp tác trong lÄ©nh vá»±c báo chí để phát huy thế mạnh công nghệ của mình.

Điều Ä‘ó cho thấy rằng, má»™t cÆ¡ quan truyền thông, má»™t tòa soạn báo giờ Ä‘ây còn phải là má»™t trung tâm công nghệ hiện đại, bắt kịp vá»›i xu hÆ°á»›ng thời đại 4.0 Ä‘ang thay đổi từng ngày; không chỉ cần những phóng viên, những nhà báo giỏi, những nguồn tin Ä‘á»™c, mà còn phải cần những kỹ sÆ° công nghệ thông tin xuất sắc và cả má»™t hệ thống quản lý dữ liệu công nghệ cao, hiện đại và thường xuyên được cập nhật - hay còn được gọi chung là Big Data. NhÆ° Ä‘ã nói, 2 vấn đề này, 2 nguồn lá»±c này Ä‘ang quan trọng không kém gì nhau, nếu má»™t tổ chức báo chí nào muốn giữ chân và đặc biệt nếu muốn có thêm được Ä‘á»™c giả.

Báo chí công nghệ - Giải pháp của truyền thông thế giá»›i

Mô hình CÆ¡ quan báo chí công nghệ thá»±c ra Ä‘ã được chứng minh là bí quyết, hay Ä‘Æ¡n giản chính là cách thức hiển nhiên, để báo chí chuyển đổi số thành công. Hầu hết các hãng tin lá»›n Ä‘ang làm mÆ°a làm gió trên thế giá»›i đều có má»™t tập Ä‘oàn công nghệ đằng sau, hoặc sở hữu má»™t Ä‘á»™i ngÅ© công nghệ khổng lồ.

Điển hình nhất là Washington Post khi tờ báo này Ä‘ã hồi sinh và tạo ra má»™t cú lá»™t xác ngoạn mục sau khi được mua lại bởi tá»· phú công nghệ và truyền thông Jeff Bezos vào năm 2013. TrÆ°á»›c Ä‘ó, Washington Post gần nhÆ° đứng trÆ°á»›c nguy cÆ¡ Ä‘óng cá»­a, nhÆ° hầu hết các tờ báo in khác tại Mỹ. Họ Ä‘ã tìm đến những ông trùm công nghệ truyền thông hàng đầu để cứu tờ báo, từ Steve Jobs, Bill Gates, Mark Zuckerberg và tất nhiên cả Jeff Bezos. Có nghÄ©a, chính bản thân ông chủ cÅ© của tờ báo cÅ©ng hiểu rằng chỉ có công nghệ má»›i giúp má»™t cÆ¡ quan báo chí truyền thống hồi sinh và phát triển trở lại.

TÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy, hãng thông tấn Reuters cÅ©ng Ä‘ã hợp nhất vá»›i tập Ä‘oàn công nghệ truyền thông Thomson Corporation vào năm 2008 để tá»± cứu lấy mình, sau Ä‘ó má»›i có thể tiếp tục phát triển và giữ vững vị thế của má»™t cÆ¡ quan truyền thông hàng đầu thế giá»›i cho đến ngày nay. Từ tháng 4/2021, Reuters Ä‘ã áp dụng chế Ä‘á»™ bức tính phí (Paywall) đối vá»›i Ä‘á»™c giả, vá»›i mức giá 34,99 USD má»™t tháng. Theo thống kê má»›i nhất, doanh thu của Reuters Ä‘ã tăng tá»›i 5,5% trong quý 1 năm 2022, tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng 1,67 tá»· USD, phần lá»›n trong số Ä‘ó là thông qua các hoạt Ä‘á»™ng bán dữ liệu số và nguồn thu trá»±c tiếp từ Ä‘á»™c giả.

“Công nghệ hóa báo chí” cÅ©ng là bí quyết đằng sau thành công của các tờ báo lá»›n nhất và thành công nhất trên thế giá»›i hiện tại. Khác vá»›i Reuters và Washington Post, thay vì chuyển nhượng hoặc sát nhập vá»›i công ty công nghệ, Bloomberg lại chọn cách mua lại các sản phẩm công nghệ hoặc thậm chí cả những công ty công nghệ về phục vụ cho mình.

Cụ thể, từ năm 2012 đến 2019, họ mua lại Barclays Risk Analytics và Index Solutions hay mua lại CityLab vá»›i vô vàn các dữ liệu về giao thông vận tải, môi trường, đời sống, thiết kế… Thá»±c ra, công ty mẹ của các dịch vụ báo chí Bloomberg cÅ©ng là má»™t công ty rất mạnh về mảng công nghệ và dữ liệu, tức Bloomberg LP.

Trong khi Ä‘ó, má»™t hãng tin yêu cầu trả phí tại Hồng Kông (Trung Quốc) là South China Morning Post (SCMP) cÅ©ng chỉ có thể làm mÆ°a làm gió ở châu Á và trên thế giá»›i nhờ sức mạnh công nghệ vượt trá»™i. Hãng tin này không phải Ä‘âu xa lạ mà Ä‘ang thuá»™c sở hữu của tập Ä‘oàn công nghệ Alibaba của tá»· phú danh tiếng người Trung Quốc Jack Ma.

TÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy, những tờ báo nổi tiếng và Ä‘ang thành công khác cÅ©ng đều Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng theo mô hình Báo chí công nghệ vô cùng đặc trÆ°ng nhÆ°: New York Times, Singapore Press Holdings, Nikkei, Wall Street Journal… Đó đều là những tờ báo cần phải trả phí, Ä‘ã chuyển đổi số rất thành công và tất nhiên để làm nhÆ° vậy thì họ không thể là những “tay mÆ¡” công nghệ.

NhÆ° vậy, nếu chuyển đổi số là xu thế tất yếu của báo chí Việt Nam và thế giá»›i, thì mô hình Báo chí công nghệ là con đường có thể nói gần nhÆ° duy nhất vào lúc này để các cÆ¡ quan truyền thông và các tòa soạn báo có thể chuyển đổi số thành công!

Theo Hải Anh/Báo NB&CL

https://congluan.vn/cong-nghe--mot-nua-con-thieu-post199135.html