AI sẽ há»— trợ các nhà báo chứ không thể thay thế họ. Ảnh minh họa: Can Stock Photo.

AI há»— trợ báo chí

Trí tuệ nhân tạo Ä‘ã Ä‘i sâu vào hầu hết các khía cạnh của cuá»™c sống con người, bao gồm cả báo chí. Do sá»± ra đời của phÆ°Æ¡ng tiện kỹ thuật số, chúng ta vô tình hấp thụ ná»™i dung dá»±a trên trí tuệ nhân tạo ở khắp mọi nÆ¡i. Cho dù Ä‘ó là video được đề xuất của YouTube, thông tin đề xuất trên Facebook hay các loại quảng cáo xuất hiện trên các trang web thông thường, tất cả chúng đều được cung cấp dành riêng cho từng người thông qua việc ứng dụng AI.

TÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy, AI hiện cÅ©ng Ä‘ang thâm nhập vào lÄ©nh vá»±c báo chí. Do ảnh hưởng của truyền thông xã há»™i, vai trò của trí tuệ nhân tạo trong báo chí Ä‘ã tăng lên Ä‘áng kể. Do Ä‘ó, các công ty truyền thông hay các cÆ¡ quan báo chí Ä‘ang tích cá»±c tìm kiếm sá»± trợ giúp từ AI để thúc đẩy ná»™i dung của họ.

Báo chí trong thời đại 4.0 ngày nay phụ thuá»™c rất nhiều vào công nghệ. Trí tuệ nhân tạo (AI) Ä‘ã và Ä‘ang được sá»­ dụng rá»™ng rãi tại các tòa soạn trên thế giá»›i, từ việc theo dõi tin nóng, kiểm định thông tin, tÆ°Æ¡ng tác vá»›i Ä‘á»™c giả, kiểm duyệt bình luận đến cả sản xuất video và viết tin bài tá»± Ä‘á»™ng. 

Sá»± phát triển của AI Ä‘ã định hình lại vai trò của công nghệ trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí. Cụ thể, AI có thể tá»± Ä‘á»™ng hóa phân tích dữ liệu lá»›n (Big Data), tạo ra nhiều ná»™i dung mà không cần tá»›i sá»± tham gia của con người và cá nhân hóa nguồn cung cấp tin tức tá»›i từng Ä‘á»™c giả.

Má»™t trong những trường hợp sá»­ dụng AI phổ biến nhất trong báo chí là tá»± Ä‘á»™ng hóa ná»™i dung. Các phần mềm hoặc robot được lập trình sá»­ dụng AI để xá»­ lý ngôn ngữ tá»± nhiên nhằm tá»± Ä‘á»™ng thu thập, phân tích và chuyển đổi lượng dữ liệu khổng lồ thành má»™t bài báo trong thời gian thá»±c.

Ví dụ nhÆ° tờ Washington Post áp dụng hệ thống Heliograf có thể sản xuất toàn bá»™ bài báo từ dữ liệu có sẵn. Heliograf không thay thế các nhà báo, nhÆ°ng nó giúp các phóng viên tìm thấy dữ liệu quan trọng để Ä‘Æ°a tin. Tờ báo này Ä‘ã sá»­ dụng Heliograf để Ä‘Æ°a tin về nhiều sá»± kiện quy mô lá»›n nhÆ° Thế vận há»™i Olympic, các cuá»™c thi đấu thể thao và bầu cá»­.

Việc tá»± Ä‘á»™ng hóa các phÆ°Æ¡ng pháp sản xuất báo chí không chỉ giá»›i hạn trong việc tạo ra các ná»™i dung. Nhiều tờ báo lá»›n trên thế giá»›i cÅ©ng nhÆ° tại Việt Nam Ä‘ã ra mắt công nghệ máy đọc AI để đọc các bài báo được đăng trên trang web của mình.

Tờ Boston Globe Ä‘ã giành được giải thưởng báo chí Ä‘iều tra Pulitzer cho phim “Điểm mù” - má»™t câu chuyện về những vụ tai nạn đường bá»™ có thể phòng tránh được ở Mỹ. Các nhà báo Ä‘ã sá»­ dụng Pinpoint, má»™t công cụ AI do Google phát triển, để há»— trợ các nhà báo Ä‘iều tra xác định các mẫu trong dữ liệu của họ.

Hãng tin Reuters Ä‘ã giá»›i thiệu má»™t hệ thống sản xuất video tá»± Ä‘á»™ng nhằm Ä‘Æ°a tin về các trận đấu thể thao vào năm 2020. Hãng tin AFP cÅ©ng dùng AI để phát hiện ảnh Ä‘ã bị chỉnh sá»­a. Hãng tin The Canadian Press Ä‘ã phát triển má»™t hệ thống để tăng tốc Ä‘á»™ dịch dá»±a trên AI.

Tóm lại, AI mang lại cÆ¡ há»™i để cải thiện và tăng tốc các quy trình khác nhau trong các cÆ¡ quan báo chí. Tuy nhiên, AI có thể giúp đỡ các nhà báo mà không thay thế họ.

AI có thể thay thế cho con người?

Trí tuệ nhân tạo Ä‘ã giúp ích rất nhiều cho báo chí trong vài năm trở lại Ä‘ây. Nhiều công ty có phần mềm ná»™i bá»™ có thể tạo ra các bài báo trong vài phút. Tất cả các nhu cầu của trí tuệ nhân tạo là dữ liệu. Bây giờ, dữ liệu này có thể ở dạng chữ số, âm thanh hoặc video. Phần mềm sẽ có thể tạo ra các bài báo có giá trị.

Có thể thấy rằng các giải pháp AI Ä‘ã cải thiện Ä‘áng kể cả về chất lượng và số lượng trong lÄ©nh vá»±c báo chí. Nó mở ra những cÆ¡ há»™i má»›i cho các tổ chức báo chí, truyền thông. Tuy nhiên, theo má»™t số Æ°á»›c tính của công ty tÆ° quản lý toàn cầu McKinsey cho thấy trình Ä‘á»™ công nghệ AI hiện tại chỉ có thể tá»± Ä‘á»™ng hóa khoảng 15% công việc của phóng viên và 9% công việc biên tập viên.

Việc triển khai AI trong báo chí cÅ©ng không hề Ä‘Æ¡n giản bởi nó yêu cầu chi phí đầu vào cao. Điều này giải thích tại sao chỉ các cÆ¡ quan báo chí lá»›n có khả năng tiếp cận chúng nhiều hÆ¡n. Ngoài vấn đề tài chính, má»™t số khó khăn có thể kể đến nhÆ° thiếu số lượng lá»›n dữ liệu Ä‘ào tạo AI, thiếu kiến thức, chÆ°a sẵn sàng hoặc chÆ°a chắc chắn để áp dụng các cải tiến này, sá»± thiên vị và sai lầm của AI… cÅ©ng là những thách thức Ä‘ang cản trở việc triển khai AI trong quá trình làm báo.

Ví dụ, có má»™t phần mềm trí tuệ nhân tạo tên là Janetbot. Hệ thống này Ä‘ã giúp phân tích sá»± khác biệt về tá»· lệ hình ảnh theo giá»›i tính xuất hiện trên má»™t tờ báo. Tuy nhiên, nó Ä‘ã phải dừng lại vì AI chÆ°a đủ tiên tiến để phát hiện sá»± khác biệt về giá»›i tính.

Hay nhÆ° má»™t ví dụ có liên quan đến vi phạm đạo đức là ná»™i dung phân biệt chủng tá»™c và gây hiểu lầm do phần mềm AI của Microsoft gây ra. Má»™t bài báo do AI viết trong Ä‘ó đề cập đến ý kiến cá nhân của má»™t nghệ sÄ© về vấn đề phân biệt chủng tá»™c và được minh họa bằng má»™t bức ảnh của thành viên ban nhạc Little Mix. Việc “nhà báo AI” của MSN (trang web tin tức của Microsoft) nhầm lẫn giữa các hình ảnh Ä‘ã khiến MSN bị chỉ trích là “thiếu hiểu biết”, theo tờ The Guardian Ä‘Æ°a tin.

Dù thuật toán AI luôn được cập nhật và ngày càng thông minh nhÆ°ng chúng chÆ°a có tÆ° duy phản biện hoặc tính minh bạch. Nếu các “nhà báo AI” thu thập dữ liệu không chính xác, Ä‘iều này sẽ tạo ra và lan truyền thông tin giả, sai sá»± thật (fake news).

Dù cho các tòa soạn số được tích hợp thêm nhiều hệ thống trí tuệ nhân tạo thông minh, nhÆ°ng con người và AI vẫn sẽ làm việc cùng nhau và AI sẽ Ä‘óng vai trò há»— trợ, giúp cho công việc của nhà báo dá»… dàng và hiệu quả hÆ¡n chứ không thể thay thế hoàn toàn con người. AI có Ä‘óng má»™t vai trò quan trọng trong tòa soạn để giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc, đồng thời tăng tốc Ä‘á»™ và hiệu quả để giúp các nhà báo theo kịp vá»›i quy mô ngày càng mở rá»™ng của các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông toàn cầu. 

Tóm lại, trí tuệ nhân tạo là má»™t công cụ tuyệt vời mang lại nhiều lợi ích cho lÄ©nh vá»±c báo chí. Thá»±c tế là má»™t số nguồn tin tức Ä‘ã sá»­ dụng AI là má»™t minh chứng cho Ä‘á»™ tin cậy của nó.

Tuy nhiên, chúng ta phải nhá»› rằng AI vẫn là má»™t công nghệ chÆ°a được phát triển hoàn thiện. Có thể mất nhiều năm trÆ°á»›c khi chúng ta có thể biết đầy đủ về mức Ä‘á»™ báo chí có thể áp dụng AI.

Theo Minh Anh/Báo NB&CL

https://congluan.vn/tri-tue-nhan-tao-cong-cu-ho-tro-dac-luc-moi-cua-bao-chi-post199439.html