NSNA Thanh Miền

NSNA Thanh Miền vừa Ä‘oạt giải Huy chÆ°Æ¡ng vàng và Huy chÆ°Æ¡ng bạc tại cuá»™c thi ảnh quốc tế New World 2022 vá»›i 2 tác phẩm về ruá»™ng bậc thang Mù Cang Chải. Hai tác phẩm Ä‘oạt giải vàng và bạc của nghệ sÄ© Thanh Miền được Ä‘ánh giá là kết tinh cho vẻ đẹp của Danh thắng quốc gia đặc biệt Ruá»™ng bậc thang Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Báo Nhà báo & Công luận có cuá»™c trò chuyện vá»›i NSNA Thanh Miền để nghe anh chia sẻ nhiều hÆ¡n về nghề chÆ¡i ảnh - nghề mà anh nói "thật lắm công phu"! 

Đi 2 ngày thứ 7 đến chủ nhật mà đốt hết 15 cuốn phim

+Chúng tôi Ä‘i lang thang mấy nghìn hòn đảo hồ Thác Bà, hồ thủy Ä‘iện đầu tiên của Việt Nam, nhiều lắm. Cứ thắc mắc, sao từ hàng chục năm trÆ°á»›c (khi chÆ°a có flycam) anh Ä‘ã chụp được ảnh hồ này từ trên cao?

-Chá»— ấy là có núi Cao Biền, thuá»™c xã VÅ© Linh (huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái). Tôi tìm đường mãi, cuối cùng bà con bảo, lên Ä‘ó nhìn thì hết tầm mắt luôn. Tôi đến thị trấn Thác Bà lên xã VÄ©nh Kiên, Ä‘i xe máy bò ngược mãi. Có khi Ä‘i từ sáng đến chiều về không. Vì trời tuy nắng to nhÆ°ng sÆ°Æ¡ng mờ không chụp được. Trời vùng cao không tính toán được, có khi rời nhà mÆ°a to, lên đến đỉnh núi nắng lại đẹp ngời ngời và ngược lại. Các bức ảnh cần công phu, cần hiểu nó cÅ©ng nhÆ° món quà của thượng đế thôi. Lên Ä‘ó, có khi tim nhÆ° thắt lại khi thấy hàng trăm hòn đảo nổi nhÆ° Vịnh Hạ Long trên cạn nối tiếp nhau, tôi đặt tên ảnh là “Thác Bà, nhịp sống sinh sôi”. Chợt từ Ä‘âu, má»™t Ä‘àn cò trắng Ä‘ông Ä‘úc bay tá»›i, nó nhÆ° ban cho bức ảnh của tôi má»™t phong cảnh yên bình tuyệt đối. Cú bấm máy Ä‘ó Ä‘ã Ä‘em đến nhiều giải thưởng.

+Dù thế nào thì anh vẫn chủ yếu được biết đến vá»›i danh hiệu “NSNA chuyên chụp ruá»™ng bậc thang” ở Mù Căng Chải… Giờ thì homestay đến nhà nghỉ resort ở Tú Lệ, Mù Căng Chải đều “cháy” phòng kể cả ngày không phải cuối tuần. NhÆ°ng hồi hai chục năm trÆ°á»›c, mấy ai lận đận trời Ä‘ày lên phía sau Ä‘èo Khau Phạ làm gì?…

-Hồi đầu Ä‘i chụp ruá»™ng bậc thang, ít người để ý lắm. CÅ©ng chả có mấy du khách đến ngắm Ä‘âu. Các góc rừng có ruá»™ng đẹp, đến người Yên Bái bấy giờ cÅ©ng không ai biết. Khi tôi mò mẫm tìm ra các tuyệt tác gọt đẽo núi thành ruá»™ng bậc thang tròn tít, vằn vện, từng bậc từng bậc cao dần lên tít trên trời rồi tôi đặt tên là “Mâm xôi vàng”. Tôi chụp, ai cÅ©ng ngạc nhiên, tôi má»›i Ä‘Æ°a vài nghệ sÄ© Ä‘i lên chụp.

Lúc đầu chúng tôi lên chụp ảnh, người Mông ở Mù Căng Chải ra xem Ä‘ông lắm. Người ta lạ lẫm lắm, lạ cái người Ä‘eo nhiều máy móc, ống kính dài nhÆ° khẩu súng, lại lạ mấy ông người Kinh cứ Ä‘i lang thang ngắm nghía, mặt đầy “âm mÆ°u”. Lúc trÆ°á»›c, tôi chỉ có cái máy Zen-nit cÅ© của Liên Xô, chụp phim. NhÆ°ng ruá»™ng bậc thang hồi Ä‘ó đẹp và hoang sÆ¡ vô cùng, bà con Ä‘i ra ruá»™ng nhiều nhÆ° Ä‘i há»™i, họ hồn nhiên lắm. Dù nghèo, có chuyến tôi cắn răng mua phim đắt đỏ. Đi 2 ngày thứ 7 đến chủ nhật mà đốt hết 15 cuốn phim. Đi từ Tú Lệ Ä‘i lên Mù Căng Chải, qua Ä‘èo Khau Phạ lại ngược Ä‘i xuống, các gÆ°Æ¡ng mặt hồn hậu và gợi cảm, các cô gái thÆ¡ ngây tắm suối ở mỏ nÆ°á»›c kè Ä‘á cổ, mùa cấy, ruá»™ng bậc thang nào cÅ©ng lênh láng nÆ°á»›c. Mặt núi, mặt đất nhÆ° được tráng gÆ°Æ¡ng lóng lánh…

Nghề chÆ¡i ảnh kỳ công lắm

+Nhiều người thích ảnh của anh, đặt mua ảnh của anh phóng to treo ở cÆ¡ quan, treo ở nhà, treo cả ở phòng làm việc, treo ở các khách sạn sang trọng, cÅ©ng là vì vẻ đẹp ấy. Rất má»™c mạc, diá»…n tả phong cảnh của non sông gấm vóc rất giản dị. Ai xem cÅ©ng hiểu, trông thấy là thích. Vậy, quan Ä‘iểm sáng tác của anh là gì?

-Tôi thấy vẻ đẹp thiên nhiên và muốn truyền tải nó vào trong bức ảnh của mình. Thêm các yếu tố mây trời, chim chóc bay ngang được thì tốt. Muốn vậy phải dụng công “rình” và “chá»™p”. Tôi nghÄ©, sắp đặt quá thì không tốt. Cái gì cÅ©ng phải hiện thá»±c, không nên gượng ép. Muốn thế cần công phu để nắm bắt được các biến ảo của thiên nhiên vùng cao. Tôi Ä‘i nhiều, có ngày thấy mÆ°a nhÆ°ng tôi vẫn Ä‘i, bởi có khi lên núi Ä‘ó cÅ©ng là lúc trời sẽ nắng.

Nghề chÆ¡i ảnh kỳ công lắm. Xã Chế Tạo quá xa xôi, có loài vượn Ä‘en tuyền vô cùng quý hiếm, tôi Ä‘ã Ä‘i nhiều. Có lần, tôi Ä‘ã Ä‘i cùng ôtô vá»›i má»™t đồng chí lãnh đạo của tỉnh Ä‘i tiếp xúc cá»­ tri. Anh ấy bảo, cái gì đẹp thì nghệ sÄ© Thanh Miền cứ xuống mà nắm bắt thôi. NhÆ°ng mình cÅ©ng ngại chứ, sợ làm phiền các anh ấy. Tôi Ä‘ã quá rụt rè, mây nó sà xuống óng ánh, biển mây mÆ¡ màng bồng bềnh sau cÆ¡n mÆ°a, mà Ä‘ành nén lòng ngồi im. Xong việc gấp gáp cùng lãnh đạo, hôm sau tôi xin ở lại Mù Căng Chải (cách tỉnh 180km đường hiểm trở) để mượn cái xe máy vào “bắt” lại cái biển mây ấy vào ống kính. Tôi vòng vèo, cả ngày không được và sáng hôm sau hồi há»™p lá»™i núi vào tiếp, nhÆ°ng không có nữa. Mây trắng phau, đẹp mênh mang và óng ánh nhÆ° ngọc trai ấy Ä‘i Ä‘âu rồi? Tiếc lắm. Lại có lần tôi phải Ä‘i cùng vá»›i anh em Ä‘i giải quyết má»™t vụ tai nạn xe ôtô ở thị xã SÆ¡n Tây. Người ta Ä‘ang sợ hãi, lo lắng, ân hận, mình cÅ©ng thế thôi, nhÆ°ng cảnh đẹp ven đường thì vẫn cứ thả hồn. Đi đến Hiền LÆ°Æ¡ng (tỉnh Phú Thọ), vừa ăn sáng dọc quốc lá»™ 32. Mình ngó ra cá»­a xe, Ä‘úng mùa gặt chim về nhiều, hàng ngàn con. Tôi thấy bao nhiêu góc chụp đẹp, chỉ bấm máy thôi Ä‘ã là có bức ảnh chú thích “Cõi bình yên” hoặc “Miền quê no ấm” rồi. Mùa gặt thÆ¡m rÆ¡m, thÆ¡m lúa vàng. Đàn chim nhÆ° kéo về từ thiên đường ấy.

NhÆ°ng mình lại ngại, Ä‘ang Ä‘i xá»­ lý xe tai nạn. Mình ích ká»· quá, anh em sẽ nghÄ© mình không tốt nếu Ä‘òi dừng lại chụp chim chóc cỏ cây…Tiếc ngÆ¡ ngẩn cả ngày. Hôm sau 4h sáng tôi Ä‘ã để chuông đồng hồ, Ä‘i mấy chục cây số xuống Hiền LÆ°Æ¡ng để rình chụp Ä‘àn chim núi mùa gặt ấy. NhÆ°ng chim Ä‘ã về núi xa hết rồi, không bao giờ còn gặp nữa. Lại có lần đến Tú Lệ, tôi Ä‘eo máy ảnh Ä‘i dá»± lá»… há»™i dân gian của bà con miền rừng hẳn hoi, lúc Ä‘ó mình là lái xe lại là người chụp ảnh của báo, có nhiều ảnh in báo Trung Æ°Æ¡ng rồi, vậy mà mải chÆ¡i, mải chụp các sÆ¡n nữ mà bỏ phí mất khoảnh khắc tuyệt vời. Sau này, dù 20 năm trôi qua rồi, má»—i lúc nghÄ© đến tôi vẫn tiếc. Hôm Ä‘ó, Ä‘àn chim lợn dăm bảy con, chúng chao nghiêng, mắt tròn, đậu xuống và nhìn chúng tôi. Vậy mà cứ nghÄ©: Rồi sẽ gặp lại chúng nó sau, chụp sau, cứ thẩn thÆ¡ Ä‘i lá»… há»™i Ä‘ã. Đến giờ tôi vẫn tiếc. Æ , cái ngày Ä‘ó thằng tôi nó dở hÆ¡i thế. Anh trầm ngâm: “Tôi Æ°á»›c ao, giá mà mình phân thân thành 5 - 10 “thằng Thanh Miền” được”.

Thấy cảnh vật và cuá»™c sống nÆ¡i này nó quá đẹp thì mê thôi

+Nhiều người có lý khi cho rằng, các bức ảnh của Thanh Miền Ä‘ã góp phần không nhỏ, âm thầm quảng bá du lịch ruá»™ng bậc thang cho Yên Bái, từ bao nhiêu năm qua. Anh có hay nghe phản hồi từ phía người xem ảnh không?

-Họ bảo ảnh mình chụp có hồn. Chả biết họ “nịnh” mình hay sao ấy. Chỉ biết là tôi mê phong cảnh và con người Yên Bái nói chung và vùng cao Yên Bái nói riêng thật sá»±. Tiền thì ai cÅ©ng thích nhÆ°ng nhiều lúc không phải vì tiền, các bức ảnh phóng to 60cm x 90cm tôi vẫn tặng thoải mái. Thấy cảnh vật và cuá»™c sống nÆ¡i này nó quá đẹp thì mê thôi. Tôi cảm phục sá»± kỳ công của người Mông trong việc vượt qua những khắc nghiệt của núi non hiểm trở, để làm nên các kiệt tác ruá»™ng bậc thang cho nhân loại! Tất nhiên, họ làm trÆ°á»›c mắt là vì sinh kế, vì cái dạ dày của họ, nhÆ°ng bàn tay khéo léo và kinh nghiệm lâu đời canh tác trên đất dốc Ä‘ã giúp họ có được các tác phẩm nghệ thuật trở thành tài sản quốc gia kia.

+ TrÆ°á»›c khi về Báo Yên Bái, từng nghèo Ä‘ói, từng làm liên lạc cho trung Ä‘á»™i vÆ°Æ¡n lên đại Ä‘á»™i rồi lái xe cho lữ Ä‘oàn trưởng; lại từng sang Đức xuất khẩu lao Ä‘á»™ng nhÆ°ng không mang được cái xe máy nào về…, tức là đời thăng trầm lắm rồi, bây giờ nghÄ© lại, Ä‘iều gì làm anh vui thú nhất?

– Tôi vui nhất là khi lạc vào những miền rừng đẹp kỳ diệu, ví dụ nhÆ° ruá»™ng bậc thang chẳng hạn, hồ Thác Bà, hay rừng hoa ban Trạm Tấu. Tôi có lần Ä‘ã tiếc, nếu tôi sống ở Mù Căng Chải lâu hÆ¡n, ở Ä‘ó đủ sáng trÆ°a chiều tối thì ánh sáng nó sẽ Ä‘i vào ảnh của tôi sÆ°á»›ng lắm. Những lúc ấy, tôi muốn phân thân mình ra làm 5 – 10 “thằng” Thanh Miền để chạy khắp nÆ¡i này nÆ¡i khác mà chụp ấy. Góc này đẹp, chạy góc kia nhanh kẻo nó hết rồi. Các địa Ä‘iểm ấy mình nhẵn rồi, biết hết mọi đường Ä‘i lối lại, góc nào bấm máy đẹp vào buổi nào và vào mùa nào. XÆ°a thì ít ai biết, giờ có tiền, khách du lịch lên đến Mù Căng Chải là xe ôm họ Ä‘Æ°a tá»›i các vị trí “Ä‘áº¹p”, đứng ở Ä‘ó sẽ có ảnh giống giống ảnh chúng tôi chụp ngay. Điều Ä‘ó quả là rất tuyệt vời.

Trân trọng cảm Æ¡n anh!

Theo Lãng Quân (thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/nghe-si-nhiep-anh-thanh-mien-va-cau-chuyen-hinh-cong-xoay-cua-nhung-thua-ruong-bac-thang-post217217.html