Nhà báo Đỗ Trần Quân (thứ 2 từ trái qua) cùng nhóm tác giả báo An ninh thủ Ä‘ô nhận giải A tại Lá»… trao giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dá»±ng người Hà Ná»™i thanh lịch, văn minh. (Ảnh báo ANTD)

Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dá»±ng người Hà Ná»™i thanh lịch, văn minh Ä‘ã bÆ°á»›c sang mùa thứ 5. Nếu theo dõi từ lần thứ nhất được tổ chức đến nay, sẽ thấy được ý nghÄ©a, mục Ä‘ích, sá»± lan tỏa và “tầm vóc” của má»™t giải báo chí “vượt tầm Thủ Ä‘ô”.

Bởi, nó được rất nhiều các cÆ¡ quan báo chí Trung Æ°Æ¡ng, Hà Ná»™i và các tỉnh, thành phố tham gia vá»›i số lượng và chất lượng tác phẩm tăng đều theo từng năm, khẳng định tính Ä‘úng đắn và cần thiết của giải trÆ°á»›c các vấn đề phát triển văn hóa của Hà Ná»™i. Đặc biệt, có nhiều tác phẩm báo chí phong phú về đề tài, cầu kỳ về ná»™i dung thể hiện lẫn thiết kế trình này.

Má»™t tác phẩm giải A được coi là Ä‘iểm sáng trong Lá»… trao giải năm nay là Loạt bài "Số hoá để di sản hồi sinh và khÆ¡i nguồn lịch sá»­" của Thiếu tá Đỗ Trần Quân cùng nhóm tác giả báo An ninh Thủ Ä‘ô. Đó là niềm tá»± hào của báo An ninh Thủ Ä‘ô, của nhóm tác giả khi góp sức, dẫu là nhỏ bé vào công cuá»™c phát triển văn hóa, xây dá»±ng người Hà Ná»™i thanh lịch, văn minh.

Má»™t đề tài rá»™ng và khó

Từ mùa Thu năm Canh Tuất (1010) đến thời Ä‘iểm này, Thăng Long - Hà Ná»™i Ä‘ã 1012 năm tuổi. Trong suốt chiều dài Ä‘ó, Thủ Ä‘ô là mảnh đất “lắng hồn núi sông ngàn năm”, là thành phố vì hòa bình, Thủ Ä‘ô sáng tạo - Trái tim của cả nÆ°á»›c - xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại… HÆ¡n bao giờ hết, Hà Ná»™i mang má»™t khát vọng “Rá»’NG BAY” từ nền tảng văn hiến nghìn đời, quyết tâm xây dá»±ng tâm thế, dáng vóc má»›i của má»™t Thủ Ä‘ô lịch sá»­, văn hóa, văn minh, giàu đẹp, ngang tầm khu vá»±c. Äó là nền tảng cho loạt bài 5 kỳ “Số hóa để di sản hồi sinh và khÆ¡i dòng lịch sá»­” ra đời.

Hà Ná»™i trong tÆ°Æ¡ng lai sẽ phát triển năng Ä‘á»™ng và hiện đại từ các công trình, quy mô dân số, diện tích, đến những sắc thái Ä‘ô thị, là biểu tượng cho cả nÆ°á»›c, Ä‘óng vai trò trung tâm hành chính - chính trị quốc gia, trung tâm lá»›n của quốc gia về văn hóa - kinh tế - khoa học - giáo dục, má»™t trung tâm du lịch và giao thÆ°Æ¡ng quốc tế có tầm vóc khu vá»±c châu Á - Thái Bình DÆ°Æ¡ng. Thủ Ä‘ô sẽ là nÆ¡i có môi trường sống bền vững nhất, sinh hoạt giải trí vá»›i chất lượng cao và có cÆ¡ há»™i đầu tÆ° thuận lợi.

Tất cả các ná»™i hàm trên không thể thiếu vắng văn hóa, giá trị văn hóa. Loạt bài “Số hóa để di sản hồi sinh và khÆ¡i dòng lịch sá»­”  khẳng định văn hóa là bản sắc của dân tá»™c, văn hóa còn thì dân tá»™c còn, văn hóa mất thì dân tá»™c mất. Qua Ä‘ó, cho bạn đọc hiểu rõ về tầm quan trọng của văn hóa đối vá»›i quốc gia, dân tá»™c và đặc biệt đối vá»›i Thủ Ä‘ô của má»™t đất nÆ°á»›c.

Đây là má»™t đề tài rá»™ng, khó, chÆ°Æ¡ng trình số hóa di sản văn hóa Việt Nam giai Ä‘oạn 2021 - 2030 mang tầm quốc gia cần sá»± vào cuá»™c của rất nhiều các cÆ¡ quan, tổ chức, cá nhân. Vì văn hóa hiểu theo nghÄ©a rá»™ng hay nghÄ©a hẹp đều nói đến những gì tinh hoa, tinh túy nhất, được kết tinh, hun Ä‘úc thành những giá trị tốt đẹp, đặc sắc nhất, rất nhân văn, nhân ái, nhân nghÄ©a, tiến bá»™. 

Nhà báo Đỗ Trần Quân cùng nhóm tác giả Ä‘ã cùng nhau suy nghÄ© về đề tài vá»›i rất nhiều câu hỏi được đặt ra: Làm gì bây giờ? Đề tài nào triển khai tiếp theo không trùng vá»›i tác giả, nhóm tác giả khác? PhÆ°Æ¡ng cách thể hiện thế nào để không Ä‘i vào lối mòn?...Từ Ä‘ó, đề tài, đề cÆ°Æ¡ng chi tiết được xây dá»±ng, lên tổng thể ná»™i dung tổ chức sản xuất, phân công nhiệm vụ cho từng tác giả trong nhóm…

"Chúng tôi phải tìm đọc, lần giở tài liệu, gặp gỡ lãnh đạo, chuyên gia đầu ngành của Bá»™ Văn hóa - Thể thao & Du lịch; Sở Văn hóa - Thể thao; Bảo tàng Lịch sá»­ quốc gia; Hoàng thành Thăng Long; các cá nhân vì tình yêu Hà Ná»™i, niềm Ä‘am mê văn hóa Ä‘ã dày công số hóa di sản từ nhiều năm nay để có góc nhìn tÆ°Æ¡ng đối bao quát về công cuá»™c số hóa di sản.

Má»—i má»™t nhân vật được tiếp cận, thú thật chúng tôi càng thêm “hoang mang” vì biên Ä‘á»™ mở của đề tài quá rá»™ng, làm cách nào để “gói ghém” qua từng câu chữ, từng kỳ báo để truyền tải hết được mục Ä‘ích và tính cấp thiết cần phải số hóa di sản. Từ câu chuyện ở Hà Ná»™i, mở rá»™ng ra tất cả các tỉnh, thành phố trên cả nÆ°á»›c để tạo nên sá»± đồng bá»™, thống nhất phục vụ mục tiêu chung nhằm bảo vệ và phát huy di sản văn hóa dân tá»™c", nhà báo Đỗ Trần Quân chia sẻ.

Giải mã câu chuyện "số hoá"

Trong thời đại chuyển đổi số bùng nổ, cụm từ “số hóa” được sá»­ dụng rá»™ng rãi, Ä‘âu Ä‘âu, ai ai, vấn đề gì cÅ©ng dá»… dàng được đề cập đến câu chuyện số hóa. NhÆ°ng số hóa để làm gì và số hóa nhÆ° thế nào thì không phải ai cÅ©ng tỏ tường.

Về vấn đề "số hoá di sản" ná»™i dung này lại càng khó khai thác và thể hiện. Việc “tÆ° liệu hóa” và “số hóa” cÅ©ng chÆ°a được phân biệt rạch ròi, nhiều người Ä‘ang làm công việc “tÆ° liệu hóa” mà cứ nghÄ© rằng mình Ä‘ang làm công việc “số hóa”. Còn hiểu má»™t cách nôm na thì Ä‘ó là phÆ°Æ¡ng thức má»›i là phục dá»±ng, bảo tồn, phát huy giá trị theo công nghệ hiện đại mà ta quen gọi là “số hóa”.

NhÆ°ng từ hiểu đến bắt tay vào công việc số hóa di sản là má»™t khối lượng công việc khổng lồ, thách thức từ thời gian, vật lá»±c đến cả con người, từ cÆ¡ quan chức năng đến các chuyên gia, nhà nghiên cứu, hay người được giao nhiệm vụ. 

Nhà báo Đỗ Trần Quân cùng nhóm tác giả Ä‘ã tiến hành giải mã khái niệm, khái quát mục tiêu, làm rõ tính tất yếu, đến cả việc muốn số hóa được thì phải học để hiểu nguồn tÆ° liệu “câm”, chú trọng khai thác “nguyên liệu đầu vào”, số hóa để bảo tồn và phát huy giá trị di sản, những thá»­ nghiệm mang tính mở đường, đặt ra mục tiêu chính để Ä‘iều chỉnh mức Ä‘á»™ Æ°u tiên, đầu tàu trong câu chuyện số hóa, những rủi ro sẽ phải đối mặt, giữ di sản theo cách khoa học nhất cho thế hệ mai sau, trách nhiệm không chỉ của riêng ai, cÆ¡ há»™i định danh Ä‘Æ°a cổ vật trở về, má»—i di sản của Việt Nam đều có hiện diện số và hình thành bản di sản số…

"Cuối cùng, chúng tôi kể câu chuyện của bảo tàng, của má»™t người, của má»™t ngành, của thế giá»›i và câu chuyện của chúng ta về số hóa di sản. Đó là tất cả “khối lượng công việc” chúng tôi tiệm cận, đặt ra câu hỏi và Ä‘i tìm lời giải sao cho chính xác nhất, khoa học nhất cho công cuá»™c số hóa di sản ở nÆ°á»›c ta hiện nay", Thiếu tá Đỗ Trần Quân cho biết.

Vá»›i má»™t đề tài được ấp ủ từ rất sá»›m, và dồn sức cho tác phẩm vào những giai Ä‘oạn nÆ°á»›c rút, Thiếu tá Đỗ Trần Quân và nhóm tác giả báo An ninh Thủ Ä‘ô chỉ có má»™t mong muốn - Ä‘ó là được Ä‘óng góp cho Hà Ná»™i, có tiếng nói trách nhiệm vá»›i lãnh đạo thành phố, vá»›i cÆ¡ quan chức năng liên quan và vá»›i người dân Hà Ná»™i để cùng xây dá»±ng và phát triển Thủ Ä‘ô lịch sá»­, văn hóa má»™t cách bền vững, ngày càng đẹp hÆ¡n. 

Theo Phan Hoài Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/de-cao-gin-giu-bao-ton-va-phat-huy-di-san-van-hoa-lich-su-cua-dan-toc-post217196.html