Hiểm họa từ ô nhiá»…m môi trường Ä‘ã thấy rõ, nhÆ°ng để ngăn chặn triệt để lại hết sức phức tạp. Má»™t số vụ việc doanh nghiệp vì lợi ích trÆ°á»›c mắt, cục bá»™ mà làm ô nhiá»…m môi trường được phát hiện trong thời gian gần Ä‘ây Ä‘ã nói lên Ä‘iều Ä‘ó. Biết rõ hành vi xả chất thải chÆ°a xá»­ lý ra môi trường là vi phạm pháp luật, nhÆ°ng nhiều doanh nghiệp vẫn cố tình vi phạm. Việc doanh nghiệp thiếu trách nhiệm trong ứng xá»­ vá»›i môi trường, thì xã há»™i sẽ phải gánh chịu hậu quả.

Phải khẳng định, trong hÆ¡n má»™t thập ká»· qua, sá»± phát triển nhanh, mạnh của cá»™ng đồng doanh nghiệp Ä‘ã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của đất nÆ°á»›c. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cá»±c, vẫn còn không ít doanh nghiệp vì coi trọng lợi nhuận mà vi phạm luật pháp về bảo vệ môi trường.

Kết quả khảo sát từ 587 cụm công nghiệp trong cả nÆ°á»›c gần Ä‘ây cho thấy, chỉ có 9,4% số doanh nghiệp có hệ thống xá»­ lý nÆ°á»›c thải đủ tiêu chuẩn và khoảng 12,5% lượng nÆ°á»›c thải được xá»­ lý trÆ°á»›c khi xả vào nguồn nÆ°á»›c mặt. Lượng nÆ°á»›c thải còn lại đều được xả thẳng vào hệ thống thoát nÆ°á»›c và hệ thống kênh rạch, sông ngòi. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều con sông lá»›n trên cả nÆ°á»›c Ä‘ang đối mặt vá»›i tình trạng chết dần vì ô nhiá»…m.

Có nhiều nguyên nhân khiến doanh nghiệp không thá»±c hiện nghiêm các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường. Rõ thấy nhất là lãnh đạo doanh nghiệp thiếu trách nhiệm vá»›i xã há»™i, họ tìm mọi cách trốn tránh các nghÄ©a vụ về bảo vệ môi trường nhằm giảm bá»›t chi phí. Trong khi Ä‘ó, những trường hợp vi phạm chỉ bị xá»­ phạt hành chính, hoặc mức phạt không đủ sức răn Ä‘e, nên nhiều doanh nghiệp chấp nhận ná»™p phạt, thay vì phải bỏ ra nguồn kinh phí lá»›n đầu tÆ° cho hệ thống xá»­ lý chất thải…

Má»™t nguyên nhân khác, Ä‘ó là sá»± thiếu trách nhiệm từ cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c có thẩm quyền và chính quyền địa phÆ°Æ¡ng, nÆ¡i có doanh nghiệp đứng chân. Bảo vệ môi trường là vấn đề mang tính xã há»™i, nghÄ©a là tác Ä‘á»™ng của sá»± cố môi trường sẽ gây ảnh hưởng xấu không chỉ vá»›i má»™t doanh nghiệp, mà tá»›i toàn thể xã há»™i, nên vấn đề bảo vệ môi trường nếu chỉ bó hẹp trong phạm vi má»™t doanh nghiệp, chắc chắn sẽ nảy sinh những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c.

Có má»™t sá»± thật là nhiều địa phÆ°Æ¡ng chỉ chú trọng vào con số tài chính doanh nghiệp Ä‘óng góp, mà bỏ qua những mặt tiêu cá»±c trong hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, trong Ä‘ó có vấn đề xả thải gây ô nhiá»…m môi trường. Thá»±c tế, rất nhiều dá»± án tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vấn đề xá»­ lý, thu gom chất thải phần lá»›n thả nổi, do doanh nghiệp tá»± thá»±c hiện, thiếu sá»± giám sát của cÆ¡ quan chức năng cÅ©ng nhÆ° chính quyền địa phÆ°Æ¡ng. Những vụ chôn lấp chất thải công nghiệp Ä‘á»™c hại được phát hiện thời gian gần Ä‘ây tại nhiều địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã cho thấy, hoạt Ä‘á»™ng quản lý chất thải công nghiệp Ä‘ang bá»™c lá»™ nhiều vấn đề. Đặc biệt, việc giám sát, kiểm tra môi trường ở khu vá»±c có cÆ¡ sở sản xuất công nghiệp thiếu tính hệ thống, thiếu sá»± kết nối giữa các cÆ¡ quan chuyên ngành và địa phÆ°Æ¡ng.

Sở dÄ© tình trạng xả thải trái phép không được ngăn chặn triệt để, má»™t phần vì doanh nghiệp thiếu ý thức chấp hành pháp luật, má»™t phần là sá»± tắc trách, tiêu cá»±c của má»™t bá»™ phận nhỏ cán bá»™, công chức được giao nhiệm vụ bảo vệ pháp luật. Có không ít bằng chứng về sá»± tiếp tay, bao che và thông đồng của má»™t vài cán bá»™ thá»±c thi công vụ vá»›i doanh nghiệp để che chắn các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường. Khi doanh nghiệp vi phạm không bị xá»­ lý, dẫn tá»›i luật pháp trong lÄ©nh vá»±c này trở nên lỏng lẻo và thiếu hiệu quả. Do vậy, vấn đề đặt ra cần phải triển khai đồng bá»™ các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải từ các doanh nghiệp. 

Để tạo sá»± thay đổi căn bản, toàn diện về bảo vệ môi trường, không thể chỉ trông chờ vào ý thức tá»± giác của các doanh nghiệp, mà Ä‘òi hỏi phải có những quy định và chế tài rõ ràng, nghiêm khắc từ phía cÆ¡ quan chức năng.

Có ý kiến đề nghị, cùng vá»›i việc kiện toàn hệ thống kiểm tra, giám sát từ phía cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c, cần mở rá»™ng quyền giám sát của các tổ chức xã há»™i, người dân. Bởi vấn đề bảo vệ môi trường là trách nhiệm chung của toàn xã há»™i, má»—i cá nhân, Ä‘Æ¡n vị phải nhận thức rõ trách nhiệm của mình, tạo ra sá»± chuyển biến tích cá»±c, tiến tá»›i ngăn chặn triệt để tình trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.