TrÆ°á»›c Ä‘ó, khoảng năm 2020, tại Châu Đốc, má»™t nữ sinh Ä‘ã tá»± tá»­ khi bị giáo viên yêu cầu viết bản kiểm Ä‘iểm để đọc trÆ°á»›c toàn trường.

Lùi về trÆ°á»›c má»™t vài năm, dÆ° luận choáng váng về thông tin má»™t cô giáo tại Quảng Bình bắt cả lá»›p tát bạn học 231 cái vào má đến mức nhập viện vì học sinh này mắc lá»—i..

Dù xảy ra tại nhiều nÆ¡i, vá»›i những nạn nhân ở lứa tuổi, khối lá»›p khác nhau, nhÆ°ng những sá»± việc trên có má»™t Ä‘iểm chung: Đều xuất phát và lên tá»›i đỉnh Ä‘iểm khi các học sinh bị công khai làm mất danh dá»± trÆ°á»›c Ä‘ông người.

Chắc hẳn trong chúng ta, những người từng trải qua thời cắp sách tá»›i trường, đều biết tá»›i các hình phạt “đứng góc lá»›p”, “phê bình trÆ°á»›c tập thể”, “bêu tên trÆ°á»›c toàn trường”… Cảm xúc khi “được nhận” các hình phạt ấy, chắc ai từng bị, có lẽ cÅ©ng chÆ°a quên.

Vá»›i trình Ä‘á»™ chuyên môn và kỹ năng sÆ° phạm của các nhà giáo, nhà trường là nÆ¡i Ä‘ào tạo kiến thức và giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh. Ảnh tÆ° liệu: Hồng Điệp/TTXVN

Ở góc Ä‘á»™ nào Ä‘ó, những hình phạt công khai có tác dụng “nhá»› đời” vá»›i các học sinh vi phạm, và có ý nghÄ©a răn Ä‘e đối vá»›i những đối tượng khác. NhÆ°ng ở góc Ä‘á»™ khác, hình phạt Ä‘ó khiến lòng tá»± trọng trong má»—i cá nhân học sinh bị Ä‘Æ°a ra thách thức. Cảm giác ê chề trÆ°á»›c Ä‘ông người có thể khiến người phạm lá»—i không dám tái phạm, nhÆ°ng cÅ©ng có thể khiến trẻ lì lợm hÆ¡n.

Vậy là thay vì Ä‘ánh thức các phẩm chất tốt đẹp, trong Ä‘ó có lòng tá»± trọng của má»—i cá nhân học sinh, những hình phạt trÆ°á»›c tập thể lá»›p, trÆ°á»›c toàn trường lại Ä‘è bẹp lòng tá»± trọng, và nếu nhiều lần thì vô hình trung lại thành rèn rÅ©a khả năng “bất chấp”. Hình phạt chốn Ä‘ông người nhÆ° vậy, rõ ràng phản tác dụng, và ở mức Ä‘á»™ nào Ä‘ó, không nhân văn khi gây nên tổn thÆ°Æ¡ng tâm lý trong những học sinh tá»± trọng, nhất là ở lứa tuổi vị thành niên, khi các em Ä‘ang hình thành nhân cách và xây dá»±ng “cái tôi” cá nhân. Và có thể ví von: Dù không hà khắc nhÆ° hình phạt “ném Ä‘á đến chết” thời xa xÆ°a ở má»™t số quốc gia, nhÆ°ng việc bị chÄ©a mÅ©i dùi trÆ°á»›c tập thể, cÅ©ng Ä‘á»™c ác không kém. Bởi có thể có những cá nhân bị vượt ngưỡng chịu Ä‘á»±ng, tiếp tục đẩy sá»± việc Ä‘i xa hÆ¡n, thậm chí đến mức Ä‘áng tiếc hÆ¡n nhÆ° có hành vi bạo lá»±c khác, hay Ä‘au lòng là tá»± huá»· hoại bản thân.

Có lẽ vì lÆ°u tâm tá»›i những đặc Ä‘iểm lứa tuổi học trò và nâng niu sá»± phát triển nhân cách của các em, nên tại những môi trường giáo dục tiên tiến, hầu nhÆ° các hình thức trách phạt hay ká»· luật đều được diá»…n ra riêng tÆ° giữa nhà trường và các học sinh vi phạm. Việc trao đổi góp ý vá»›i phụ huynh về đặc Ä‘iểm của học sinh cÅ©ng được thá»±c hiện giữa giáo viên vá»›i từng gia Ä‘ình. Vá»›i trình Ä‘á»™ chuyên môn và kỹ năng sÆ° phạm của các nhà giáo, nhà trường là nÆ¡i Ä‘ào tạo kiến thức và giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh. Chắc chắn, đối vá»›i học sinh phạm lá»—i, hình thức phê bình, ká»· luật này sẽ thấm thía hÆ¡n, thay vì tạo nên những vết thÆ°Æ¡ng tâm lý sâu sắc trong thời Ä‘i học của các em.

Bởi những tổn thÆ°Æ¡ng về tâm lý vốn giống nhÆ° bức tường bị Ä‘óng Ä‘inh. Dù Ä‘inh nhổ Ä‘i rồi, dấu vết vẫn còn in hằn rất lâu về sau nữa…