Clip dù được tạo ra vá»›i mục Ä‘ích câu like nhÆ°ng việc không nói rõ từ đầu hoặc cố tình nhập nhằng giữa việc diá»…n xuất và quay trá»±c tiếp chính là việc tạo ra tin giả. 

Có Ä‘Æ¡n giản chỉ để câu view?

Trong những ngày qua, mạng xã há»™i sôi sục trÆ°á»›c clip má»™t cô gái trẻ Äƒn mặc hở hang cá»± cãi má»™t bà vãi khi bà vãi này không cho cô gái trẻ vào chùa. Đặc biệt, cô gái trẻ này còn cố tình vào chùa và có những hành Ä‘á»™ng, lời nói xúc phạm đến người lá»›n tuổi.

Clip nhanh chóng được chia sẻ rá»™ng rãi trên mạng và tạo ra hàng ngàn ý kiến khác nhau. Đa số cÆ° dân mạng đều lên án hành Ä‘á»™ng ăn mặc hở hang Ä‘i vào chùa cÅ©ng nhÆ° những hành vi vô lá»… vá»›i người lá»›n tuổi của cô gái trẻ này. Những luồng tranh luận liên tục nổ ra về nhận thức cÅ©ng nhÆ° lối sống của má»™t bá»™ phận giá»›i trẻ ngày nay khi du nhập văn hóa phÆ°Æ¡ng Tây, gây ra xung Ä‘á»™t văn hóa, thậm chí, cÅ©ng Ä‘ã có những tranh luận xung quanh nhÆ° thế nào là tá»± do tín ngưỡng, tá»± do tôn giáo, khi tá»± do Ä‘ó bao gồm cả tá»± do ăn mặc không theo phép tắc, phật ở tại tâm. 

Tuy nhiên, cÅ©ng rất nhanh chóng, bức ảnh thân mật giữa bà vãi và cô gái trẻ được cÆ° dân mạng lan truyền trên mạng xã há»™i. Bức ảnh Ä‘ã hé lá»™ sá»± thật của clip khi cÆ° dân mạng vạch trần Ä‘ây là má»™t clip được dàn dá»±ng. Lúc này, cả cá»™ng đồng mạng lại được phen ngã ngá»­a ra khi biết mình Ä‘ã..."ăn má»™t cú lừa".

Vá»›i tài diá»…n xuất xuất chúng, hai cô cháu nhà kia Ä‘ã khiến công chúng mất khá nhiều thời gian để bình phẩm, phê phán thậm chí là lên án. Cuối cùng, thì clip này lại là má»™t sản phẩm của nghệ thuật sắp đặt.

Nhiều người Ä‘ánh giá clip trên nhÆ° má»™t dạng thông tin giả được lan truyền trên mạng, nó Ä‘em lại các kết quả tiêu cá»±c không khác gì việc đăng tải tin giả. 

Trong má»™t môi trường mạng vá»›i Ä‘a dạng thông tin, những clip tiêu cá»±c nhÆ° trên có thể gây ảnh hưởng đến nhận thức, hành Ä‘á»™ng của má»™t bá»™ phận giá»›i trẻ thậm chí tạo trào lÆ°u làm clip vá»›i ná»™i dung bịa đặt nhÆ° vậy. Đồng thời, chùa là chốn linh thiêng, việc ăn mặc hở hang quay clip và Ä‘em những câu chuyện bịa đặt ra diá»…n tại nÆ¡i Ä‘ây là hoàn toàn không phù hợp.

TrÆ°á»›c Ä‘ó, có má»™t thời kỳ, hàng loạt những clip “giải cứu” người yếu thế do những dân giang hồ mạng Ä‘óng. Ná»™i dung thường là giang hồ giúp đỡ má»™t người yếu thế không quen biết, má»™t Ä‘àn em Ä‘ang bị bắt nạt. Những clip có ná»™i dung nhÆ° thế này thường rất thu hút sá»± quan tâm của công chúng nhất là công chúng trẻ. ChÆ°a có thống kê nhÆ°ng chắc chắn nhiều bạn trẻ chọn cách ứng xá»­ kiểu "anh hùng" nhÆ° trong các clip dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật, bị xá»­ lý nghiêm khắc.

Theo nhà báo Trần Anh Tú - Phó Tổng biên tập Tạp chí Thông tin & Truyền thông, những clip này được sản xuất chắc chắn vá»›i mục Ä‘ích câu like và việc không nói rõ từ đầu hoặc cố tình nhập nhằng giữa việc diá»…n xuất và quay trá»±c tiếp chính là việc tạo ra tin giả. 

"Tuy nhiên, cÅ©ng cần nói rằng dù là tin giả nhÆ°ng có lẽ rất khó để xá»­ lý những người sản xuất, phát tán clip vá»›i ná»™i dung bịa đặt nhÆ° thế này. Ở Ä‘ây có sá»± nhập nhằng giữa clip mang tính giáo dục (giáo dục sá»± thÆ°Æ¡ng yêu con người, giáo dục lá»… giáo ví nhÆ° trang phục khi vào cÆ¡ sở thờ tá»±...) và những trò Ä‘ùa câu view, câu like rẻ tiền. Không có người bị hại. Tin giả nếu nhằm vào má»™t con người cụ thể thì dá»… xá»­ lý hÆ¡n rất nhiều", nhà báo Trần Anh Tú cho biết.

Vai trò cốt lõi thuá»™c về Ä‘ào tạo

Những tiến bá»™ khoa học Ä‘ã Ä‘i quá nhanh, được tiếp cận vá»›i công chúng quá nhanh trong khi công chúng chÆ°a có “đề kháng”. Chúng ta, hay con em chúng ta hồn nhiên tham gia mạng xã há»™i vá»›i sá»± kết nối vô tận, không biên giá»›i, không giá»›i hạn mà không có vÅ© khí bảo vệ nào. Và nhiều đứa trẻ Ä‘ã bị ảnh hưởng bởi những clip xấu, những tin giả “biến hình” nhÆ° clip cô gái trẻ ăn mặc hở hang Ä‘òi vào chùa kia.

Nhà báo Trần Anh Tú cho rằng, trong khi chờ đợi cÆ¡ quan chức năng có những quy định cụ thể, sát thá»±c hÆ¡n (thá»±c ra thì quy định thường Ä‘i sau thá»±c tế) những clip Ä‘óng phải ghi rõ để không tạo ra sá»± hiểu nhầm rằng Ä‘ó là cảnh quay thá»±c..vv..., chúng ta cần tạo ra virus cho công chúng miá»…n nhiá»…m trÆ°á»›c tin giả. Công chúng ở Ä‘ây đặc biệt nhấn mạnh đến công chúng trẻ. Cần có những khóa Ä‘ào tạo chính khóa hẳn hoi, dành cho học sinh. Để các em có thể hiểu những quy định khi tham gia mạng xã há»™i: Quy định về bí mật thông tin cá nhân, quyền và nghÄ©a vụ, thế nào là tin giả, ứng xá»­ vá»›i tin giả, ứng xá»­ khi bị bắt nạt online ra sao...

Theo Phó Tổng biên tập Tạp chí Thông tin & Truyền thông, nhiều nÆ°á»›c Ä‘ã Ä‘Æ°a vào chÆ°Æ¡ng trình học những ná»™i dung này. Tôi thấy chúng ta Ä‘ã bàn nhiều về việc này nhÆ°ng vài năm nay vẫn chÆ°a có triển khai rá»™ng rãi. Trong khi Ä‘ó, tôi thấy trong chÆ°Æ¡ng trình học của trẻ em giờ có cả những bài học, học phần về pháp luật, tham nhÅ©ng, những ná»™i dung cần thiết (theo nghÄ©a rá»™ng) nhÆ°ng chÆ°a thiết thá»±c vá»›i lứa tuổi học sinh.

Thông tin, truyền thông đặc biệt là truyền thông xã há»™i cần được coi là má»™t môn học bắt buá»™c trong các cấp học phổ thông. NhÆ°ng những ná»™i dung của môn học này cần được xây dá»±ng thiết thá»±c, dá»… hiểu vá»›i phần Ä‘ông học sinh chứ không nên Ä‘i vào lối mòn kiểu bàn về những Ä‘iều vÄ© mô, xa lạ, giáo Ä‘iều, khô cứng.

"Tác giả, người giảng dạy môn học phải là các chuyên gia truyền thông xã há»™i chứ không phải “người trúng thầu” thiết kế ná»™i dung môn học hay những thầy cô ít tiếp xúc vá»›i mạng xã há»™i, thậm chí không tham gia mạng xã há»™i. Tôi không có ý coi thường nhÆ°ng nếu chÆ°a tham gia mạng xã há»™i thì khó có thể nắm bắt được mức Ä‘á»™ “mê hoặc” cÅ©ng nhÆ° những tác hại của mạng xã há»™i đối vá»›i công chúng trẻ", nhà báo Trần Anh Tú cho hay.

Báo chí đứng ở Ä‘âu trong câu chuyện này?

Không chỉ riêng Việt Nam, mà nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giá»›i đều có các biện pháp khuyến khích công dân ứng xá»­ có văn minh trên mạng xã há»™i, bảo đảm cho tá»± do ngôn luận Ä‘i theo chiều hÆ°á»›ng tích cá»±c, có lợi, Ä‘áp ứng được những yêu cầu, Ä‘òi hỏi khách quan. Việc xây dá»±ng các quy định luật pháp về tá»± do ngôn luận của má»—i quốc gia đều căn cứ vào truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán, những Ä‘iều kiện, bối cảnh lịch sá»­ cụ thể.

Ở nÆ°á»›c ta, báo chí là má»™t “binh chủng” tuyên truyền của Đảng và Nhà nÆ°á»›c, là tiếng nói chính thống của nhân dân, cho nên khi mạng xã há»™i phát triển Ä‘a dạng, Ä‘a chiều, thậm chí Ä‘ang trở thành “ma trận há»—n loạn” thì báo chí Ä‘óng vai trò quan trọng để cung cấp những thông tin Ä‘ích thá»±c, đầy đủ mang tính định hÆ°á»›ng cho công chúng. Muốn làm được việc này, báo chí phải là tiếng nói Ä‘ích danh, phải công minh, trung thá»±c và bảo vệ sá»± thật vá»›i quan Ä‘iểm và phÆ°Æ¡ng thức tiến bá»™, trách nhiệm.

Theo nhà báo Trần Anh Tú, báo chí cần nêu rõ vai trò định hÆ°á»›ng - hiểu theo má»™t nghÄ©a tích cá»±c. Hãy tuyên truyền về mạng xã há»™i nhÆ° má»™t sá»± thật khách quan và giúp công chúng hiểu rõ quyền, nghÄ©a vụ của mình khi tham gia mạng xã há»™i. Hãy chỉ ra những bất cập trong quy định về quản lý truyền thông xã há»™i để nêu ra những ý kiến xây dá»±ng nhằm quản lý tốt hÆ¡n, bảo vệ tốt hÆ¡n những người tham gia mạng xã há»™i. Hãy đấu tranh vá»›i “phong trào” tin giả, tin xấu Ä‘á»™c để Ä‘á»™c giả hiểu rõ hÆ¡n, đề kháng tốt hÆ¡n vá»›i tin giả.

"Đối vá»›i má»—i trường hợp cụ thể nhÆ° clip kể trên thì báo chí sẽ có cách xá»­ lý khác nhau. NhÆ°ng tôi cho rằng, trÆ°á»›c tiên báo chí không nên cổ xúy những clip “tin giả” bằng việc thông tin ỡm ờ kiểu “clip Ä‘ang được quan tâm trên mạng xã há»™i Ä‘ây”. Nhiều người làm những việc kỳ cục trên mạng xã há»™i chỉ để được thêm view, thêm like thậm chí “lên báo” dù bị chỉ trích. Vậy chúng ta không cho họ cÆ¡ há»™i Ä‘ó", nhà báo Trần Anh Tú nhận định.

Tin giả là má»™t thá»±c tế khi mạng xã há»™i ra đời. Chúng ta bắt buá»™c phải sống chung vá»›i tin giả nhÆ° sống vá»›i vi khuẩn gây bệnh trong đời thá»±c. Trách nhiệm của cÆ¡ quan chức năng nhất là báo chí là phải giúp công chúng đặc biệt là người trẻ hiểu rõ Ä‘âu là vi khuẩn gây bệnh, Ä‘âu là vi khuẩn có lợi. HÆ¡n nữa, phải xây dá»±ng “hệ miá»…n dịch” cho những người tham gia mạng xã há»™i. Để công chúng nhận biết tin giả, ná»™i dung xấu trên mạng xã há»™i. Tá»± họ sẽ chọn được cách đấu tranh vá»›i những ná»™i dung không lành mạnh trên mạng xã há»™i.

Theo Phan Hoài Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/chieu-tro-tren-mang-xa-hoi-clip-cau-view-hay-hinh-thuc-dang-tin-gia-post222821.html