“Không phải từ má»™t “cái cây chết” trở thành má»™t “cây vÄ© đại” mà là má»™t cây héo uá, má»™t cây bị chặt nhÆ°ng vẫn vÆ°Æ¡n mầm. Bên cạnh sá»± tổn thÆ°Æ¡ng, con người vẫn có thể phục hồi, vÆ°Æ¡n lên vá»›i khát khao sống thật mạnh mẽ…” - Nữ nhà báo trẻ Thi Uyên đầy cảm xúc khi chia sẻ về tác phẩm “Con hẻm nhỏ” vừa giành giải Xuất sắc hạng mục Truyền thông số - giải thưởng hằng năm của Hiệp há»™i Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình DÆ°Æ¡ng (ABU).

Những chiếc mầm mọc ra…

+Thi Uyên má»›i vào nghề được hÆ¡n 2 năm, là má»™t trong số những phóng viên của Đài tình nguyện tham gia tác nghiệp tại “tâm dịch” TP. Hồ Chí Minh cách Ä‘ây hÆ¡n má»™t năm. Trở lại vá»›i nÆ¡i này sau khi dịch COVID-19 Ä‘i qua, trong chị Ä‘ã nhen nhóm ý tưởng về “con hẻm nhỏ” nhÆ° thế nào?

- Lần đầu tiên, tôi tác nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh là vào tháng 9/2021, thời Ä‘iểm mà dịch COVID-19 Ä‘ang bùng phát. Sau khi dịch COVID-19 qua Ä‘i, Việt Nam bÆ°á»›c vào giai Ä‘oạn phục hồi, phục hồi về kinh tế, phục hồi về nhịp sống bình thường và Ä‘iều mà ít được nhắc đến Ä‘ó là phục hồi về tâm lý sau dịch để tiếp tục sống. Tâm lý ở Ä‘ây được thể hiện bằng những thứ cụ thể, Ä‘ó là những số phận, những câu chuyện của những con người Ä‘ã trải qua những mất mát thá»±c tế. Khi được giao nhiệm vụ lên đề cÆ°Æ¡ng bài viết tham dá»± giải ABU năm 2022, vá»›i chủ đề “Resilience” (Phục hồi), tôi Ä‘ã nhá»› ngay đến những câu chuyện mình Ä‘ã gặp trong chuyến công tác đặc biệt Ä‘ó. Cuá»™c sống của những con người trong con hẻm này sau hÆ¡n ná»­a năm dịch COVID-19 qua Ä‘i Ä‘ã thay đổi nhÆ° thế nào? Họ có phục hồi được không? Và Ä‘ó là ý tưởng đầu tiên được nhen nhóm để tác phẩm “Con hẻm nhỏ” ra đời. Để rồi, tôi Ä‘ã trở lại, gặp lại các gia Ä‘ình trong con hẻm này sau 8 tháng, kể tiếp câu chuyện về họ…

+  Uyên từng nói rằng, trong thời Ä‘iểm dịch bệnh, Uyên có tham gia giúp đỡ má»™t số gia Ä‘ình trong con hẻm này liên quan đến các há»— trợ về chính sách, kết nối má»™t số hoạt Ä‘á»™ng thiện nguyện…Trở lại vá»›i những con người Ä‘ã từng gặp nhÆ° má»™t cÆ¡ duyên ấy, công chúng hiểu thêm được gì ngoài những mất mát, Ä‘au thÆ°Æ¡ng mà dịch bệnh mang tá»›i?

-Tác phẩm có ná»™i dung chính gồm 4 phần. Phần thứ nhất là về câu chuyện về chú Hai Minh. Chú Hai Minh có vợ mắc COVID-19 và mất tại nhà. Câu chuyện thứ hai là về chị Hậu, chị Hậu có em gái mắc COVID-19 và mất tại khu cách ly tập trung. Câu chuyện thứ ba là về bé Thiên Quân, cậu bé trở thành trẻ mồ côi do bố mất trong thời Ä‘iểm dịch COVID-19 căng thẳng nhÆ°ng không phải vì bệnh COVID- 19 mà là vì bệnh khác. Phần 4 - “Sống tiếp” là sá»± phục hồi, tiếp tục cuá»™c sống sau những biến cố của các nhân vật…

Thông Ä‘iệp tôi muốn Ä‘Æ°a ra trong câu chuyện này má»™t phần là đề cập đến các số phận, câu chuyện của các nhân vật trong thời Ä‘iểm dịch COVID-19 bùng phát tại TP. Hồ Chí Minh. Đặc biệt, phần 4 - “Sống tiếp” là thông Ä‘iệp chính nhất của “Con hẻm nhỏ”, về sức sống mãnh liệt của con người. Không phải từ má»™t “cái cây chết” trở thành má»™t “cây vÄ© đại” mà nó là má»™t cây héo úa, má»™t cây bị chặt Ä‘i nhÆ°ng bên cạnh vết chặt Ä‘ó, vẫn có những chiếc mầm được mọc ra, bên cạnh sá»± tổn thÆ°Æ¡ng, con người vẫn có thể phục hồi lại, vÆ°Æ¡n lên vá»›i khát khao sống thật mạnh mẽ…

Tôi thấy rằng, thông Ä‘iệp “Phục hồi” là má»™t thông Ä‘iệp đẹp, là má»™t vẻ đẹp của cuá»™c sống, nhất là trong thời Ä‘iểm dịch COVID-19 trÆ°á»›c những mất mát khủng khiếp Ä‘ã qua Ä‘i. 

+Khi nhắc tá»›i Đài TNVN, người ta sẽ chỉ nghÄ© đến thế mạnh phát thanh. Nền tảng số trên báo Ä‘iện tá»­ là loại hình rất má»›i ngay cả vá»›i những người làm báo ở Đài TNVN.  Vậy mà, “Con hẻm nhỏ” Ä‘ã gây bất ngờ vá»›i thành công vang dá»™i trên trường quốc tế vá»›i giải Xuất sắc. Theo Uyên, “Ä‘iểm nhấn” nào giúp sản phẩm này được tỏa sáng?

- Tôi cho rằng, mảng số là má»™t mảng khó, vá»›i má»™t phóng viên trẻ, chÆ°a có nhiều kinh nghiệm. Tác phẩm “Con hẻm nhỏ” là sá»± kết hợp giữa hình vẽ 2D, âm thanh và văn bản dẫn chuyện. Người đọc sẽ chủ Ä‘á»™ng Ä‘iều hÆ°á»›ng, nhập vai vào câu chuyện bằng các tÆ°Æ¡ng tác vá»›i bài viết trên nền tảng landing page.

Hình thức thể hiện dÆ°á»›i dạng tranh 2D Ä‘áp ứng tốt vá»›i yêu cầu tái hiện lại các sá»± việc Ä‘ã xảy ra trong quá khứ, đồng thời giải quyết được các vấn nhạy cảm liên quan tá»›i việc sá»­ dụng hình ảnh của trẻ dÆ°á»›i 18 tuổi (nhân vật Võ Thiên Quân, sinh năm 2005).

Về âm thanh là phần tôi thích nhất. Có 2 loại Audio được thể hiện trong bài. Thứ nhất là lời của nhân vật phỏng vấn. Tôi tổng hợp những câu nói của nhân vật có liên quan đến chi tiết trong câu chuyện để lồng ghép cùng hình vẽ và text để tạo sá»± chân thá»±c nhất cho câu chuyện. Audio mang lại sá»± chân thật gần nhÆ° tuyệt đối cho tác phẩm. Nhiều hình ảnh, âm thanh tôi Ä‘Æ°a vào mang bản sắc, văn hóa riêng của người Việt để tạo ra những chi tiết khác biệt so vá»›i tác phẩm quốc tế.

Tất nhiên là khi sá»­ dụng nền tảng landing page để trình bày các tác phẩm báo chí không phải là Ä‘iều má»›i mẻ. NhÆ°ng việc kết hợp giữa hình 2D và âm thanh thá»±c tế trên nền tảng landing page là má»™t hình thức chÆ°a thá»±c sá»± phổ biến trong cách thể hiện các tác phẩm báo chí.

Ngoài ra, vẫn có những hình ảnh thật được Ä‘an cài, ví nhÆ° bức ảnh tôi chụp được khoảnh khắc chị Hậu Ä‘i vào con hẻm, trên tay cầm đồ lá»… để cúng cho em gái mất vì COVID-19, Ä‘ây là hình ảnh gây chấn Ä‘á»™ng cho tôi trong lần đầu tiên tác nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh. Hình ảnh này cÅ©ng thể hiện được văn hóa của Việt Nam qua nghi lá»… cúng bái…

Bên cạnh Ä‘ó, tôi cÅ©ng sá»­ dụng linh hoạt Hyperlink (liên kết), lồng ghép những link liên kết các bài viết liên quan đến câu chuyện của những nhân vật trong “Con hẻm nhỏ”… để cung cấp được nhiều hÆ¡n các thông tin mà công chúng cần.

Thật sá»± là tôi chÆ°a hài lòng…

+ Và những khó khăn mà Uyên gặp phải, có khi nào chị cảm thấy rằng “sản phẩm đồ sá»™ này, quá sức vá»›i má»™t người làm báo trẻ?

- Bắt đầu triển khai từ tháng 4 đến tháng 6/2022 là hoàn thiện tác phẩm cả bản tiếng Anh và tiếng Việt. Vá»›i tôi thì khó khăn lá»›n nhất khi thá»±c hiện má»™t tác phẩm multimedia là việc phối hợp các thành viên trong nhóm theo má»™t hÆ°á»›ng thống nhất. Đối vá»›i tôi, má»™t tác phẩm số không bao giờ là thành tích cá nhân mà phải là kết quả của sá»± ná»— lá»±c, cố gắng, há»— trợ của tập thể về cả ná»™i dung và hình thức. Có những thời Ä‘iểm, tôi tưởng chừng sẽ không làm được nữa vì sá»± cố xảy ra liên tục. NhÆ°ng má»—i khi tôi gặp khó khăn thì các anh chị trong Đài luôn Ä‘á»™ng viên, há»— trợ, giúp đỡ và cùng tháo gỡ, đặc biệt là từ Ban cố vấn của Đài VOV. Tôi có má»™t may mắn nữa là khi “Con hẻm nhỏ” lên trang và ra mắt Ä‘á»™c giả, tôi nhận được phản hồi, góp ý từ rất nhiều nhà báo có kinh nghiệm ở mảng số này. 

Thá»±c sá»± tôi vẫn nhá»› cảm giác đầu tiên khi mà tất cả mọi thứ chỉ là những chấm nhỏ xíu, chÆ°a được hình thành, chÆ°a được định hình vá»›i nhau. NhÆ°ng sau Ä‘ó cứ làm dần, các anh chị góp ý thêm vào rồi dần dần hình thành sản phẩm. Mọi người hỏi tôi Ä‘ã hài lòng chÆ°a? Thật sá»± là tôi chÆ°a hài lòng. Tôi nghÄ©, tôi má»›i chỉ làm được khoảng 60% theo những gì mà tôi tưởng tượng, do cả yếu tố chủ quan và khách quan nữa. Sau khi thá»±c hiện xong tác phẩm, tôi nhận thấy được rằng sức sống của con người sau dịch COVID- 19 giống nhÆ° má»™t phép màu...

+ Tôi nhá»› là, trên Diá»…n Ä‘àn nào Ä‘ó, tác phẩm này cÅ©ng nhận được rất nhiều lời khen ngợi trÆ°á»›c ngày tác phẩm được mang Ä‘i dá»± thi?

- À, tôi nhá»› là khi tác phẩm được nhà báo Hoàng Nhật đăng vào nhóm diá»…n Ä‘àn VietnamJournalism cÅ©ng tạo ra má»™t “con sóng nhỏ”. NhÆ° anh Nhật có nói rằng: Tác phẩm chính là ví dụ Ä‘iển hình về cái gọi là Chuyển đổi số mà chúng ta Ä‘ang bàn luận lâu nay, bởi truyền thông số Ä‘ang dần xóa nhòa ranh giá»›i của các thể loại báo chí. Nhà báo giờ có nhiều cách kể chuyện khác nhau để tiếp cận cÅ©ng nhÆ° tăng cường trải nghiệm cho Ä‘á»™c giả… Thú thá»±c Ä‘êm trÆ°á»›c khi gá»­i “Con hẻm nhỏ” Ä‘i dá»± thi, nhóm Ä‘ã kỳ cụi sá»­a code, sá»­a giao diện từ những comment của các anh chị trong nhóm. Quả thá»±c, Ä‘ó là những góp ý rất quý.

+ Xin cảm Æ¡n Uyên!

Theo Hà Vân (Thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/nha-bao-thi-uyen--vov-suc-song-cua-con-nguoi-sau-dich-covid-19-giong-nhu-mot-phep-mau-post225824.html