Động thái thay đổi chính sách kiểm soát dịch COVID-19 ở Trung Quốc Ä‘ã khiến má»™t số chính phủ ở châu Á phải đề cao cảnh giác. 

Đặc biệt, Bá»™ trưởng Y tế Singapore Ong Ye Kung tuần này cảnh báo rằng việc Trung Quốc mở cá»­a trở lại có thể tạo Ä‘iều kiện để virus SARS-CoV-2 phát triển Ä‘á»™t biến thành các chủng má»›i, buá»™c Singapore phải cẩn trọng theo dõi. 

“Họ Ä‘ang thá»±c hiện các bÆ°á»›c Ä‘i rất quyết Ä‘oán để mở cá»­a nền kinh tế và xã há»™i. Điều này chắc chắn sẽ làm gia tăng lây nhiá»…m. Trong bối cảnh 1,3 tá»· người hầu nhÆ° chÆ°a nhiá»…m bệnh, khi virus bắt đầu lây lan, chúng ta chắc chắn sẽ gặp Ä‘á»™t biến”, Bá»™ trưởng Y tế Singapore nói.

Mối quan tâm của ông Ong không hề thiếu cÆ¡ sở. Các chuyên gia y tế cho rằng có khả năng xảy ra Ä‘á»™t biến khi số ca bệnh gia tăng ở Trung Quốc. Tuy nhiên, họ vẫn lạc quan rằng biến thể má»›i, mặc dù dá»… lây truyền hÆ¡n, nhÆ°ng sẽ ít nghiêm trọng hÆ¡n so vá»›i các biến thể trÆ°á»›c Ä‘ó.

Họ cảnh báo các chính phủ châu Á cần đề phòng các loại virus đường hô hấp má»›i có thể xuất hiện trong mùa Ä‘ông, đặc biệt là nếu xuất hiện má»™t biến thể má»›i có thể trốn tránh khả năng miá»…n dịch xuất hiện.

Theo ông Paul Tambyah, Chủ tịch Hiệp há»™i Vi sinh lâm sàng và Nhiá»…m trùng châu Á Thái Bình DÆ°Æ¡ng, các Ä‘á»™t biến tiềm ẩn khởi phát từ Trung Quốc có khả năng dẫn đến má»™t loại virus nhẹ hÆ¡n nhÆ°ng dá»… lây lan hÆ¡n.

Ông khẳng định hiện tượng này Ä‘ã xảy ra vá»›i mọi loại virus trong lịch sá»­. Ví dụ, bệnh cúm Tây Ban Nha Ä‘ã cÆ°á»›p Ä‘i sinh mạng của hÆ¡n 50 triệu người sau khi lần bùng phát đầu tiên vào năm 1918. Cuối cùng, nó Ä‘ã phát triển thành má»™t chủng cúm mùa phổ biến. Ông Tambyah nói: “ChÆ°a có loại virus nào ở người từng tiến hóa thành loại Ä‘á»™c lá»±c mạnh hÆ¡n, nên mối nguy hiểm khó có thể xảy ra vá»›i COVID-19”. 

Người cao tuổi chờ tiêm vaccine COVID-19 tại Thượng Hải, Trung Quốc. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, giá»›i chuyên gia cảnh báo các chính phủ trong khu vá»±c có thể xem xét các chỉ số nhất định trÆ°á»›c khi tình hình bất ổn do COVID-19 của Trung Quốc tràn qua biên giá»›i.

Ông Alex Cook, Phó trưởng khoa nghiên cứu tại Trường Y tế Công cá»™ng Saw Swee Hock thuá»™c Đại học Quốc gia Singapore (NUS), cho rằng các hệ thống y tế có thể bị quá tải má»™t lần nữa, nếu biến thể má»›i không chỉ dá»… lây lan hÆ¡n mà còn có khả năng kháng hệ miá»…n dịch.

TÆ°Æ¡ng tá»±, Giáo sÆ° Dale Fisher tại Trường Y NUS Yong Loo Lin cho biết hệ thống y tế có thể đối mặt nguy cÆ¡ nếu nhÆ° có quá nhiều ca mắc bệnh thể nặng. Mặc dù hiện tại, Ä‘iều Ä‘ó không xảy ra.

Ở hầu hết các quốc gia, phần lá»›n các ca mắc đều nhẹ và không cần chăm sóc y tế đặc biệt là nhờ khả năng miá»…n dịch có được sau khi tiêm vaccine hoặc mắc bệnh trÆ°á»›c Ä‘ó.

“Trong trường hợp má»™t biến thể má»›i xuất hiện mà không bị ức chế bởi hệ miá»…n dịch, theo nhiều cách, chúng ta có thể rÆ¡i vào tình huống nhÆ° năm 2020 khi cần phải áp dụng lại các hạn chế để giảm lây truyền và làm cho tình hình trở nên dá»… kiểm soát hÆ¡n”, ông nói. 

Ngoài ra, theo ông Paul Tambyah, việc giám sát các loại virus đường hô hấp khác cÅ©ng rất quan trọng. Ông cảnh báo về nguy cÆ¡ xuất hiện má»™t chủng cúm má»›i trong mùa Ä‘ông này do các nÆ°á»›c Ä‘ã từ bỏ giãn cách xã há»™i và những biện pháp phòng dịch khác. 

Vậy trong bối cảnh tình hình ngày càng tồi tệ ở Trung Quốc, liệu các nÆ°á»›c láng giềng châu Á có cân nhắc thắt chặt và khôi phục má»™t số biện pháp kiểm soát dịch COVID-19 hay không? Câu trả lời là không, theo nhận định của các chuyên gia. 

Ông Alex Cook tin rằng: “Thật khó để tưởng tượng các quốc gia Ä‘ã ná»›i lỏng hầu hết các biện pháp kiểm soát và Ä‘ã có phần lá»›n dân số bị nhiá»…m bệnh lại thấy cần thiết phải thắt chặt các quy tắc má»™t lần nữa”. Cho đến nay, hầu hết các quốc gia ở châu Á, ngoại trừ Trung Quốc, đều có má»™t mức Ä‘á»™ miá»…n dịch lai giữa tiêm vaccine và nhiá»…m virus nhất định, giúp giảm mức Ä‘á»™ nghiêm trọng của bệnh.

Mặt khác, phần lá»›n là do các biện pháp kiểm soát đại dịch nghiêm ngặt cho đến gần Ä‘ây, Trung Quốc thiếu khả năng miá»…n dịch lai và chính quyền địa phÆ°Æ¡ng có thể buá»™c phải áp dụng các biện pháp phản ứng phanh để bảo vệ hệ thống chăm sóc sức khỏe khỏi bị quá tải.

Ngược lại, ông Tambyah gợi ý rằng các chính phủ có thể ná»›i lỏng nhiều hạn chế hÆ¡n nếu Ä‘á»™t biến xuất phát từ Trung Quốc ở mức Ä‘á»™ nhẹ và lan rá»™ng. Ông chỉ ra rằng Ä‘ây là trường hợp xảy ra trong đại dịch cúm lợn do virus cúm H1N1 gây ra vào năm 2009. Ông nói: “Nếu chủng Ä‘á»™t biến nhẹ hÆ¡n từ Trung Quốc lan nhanh nhÆ° vậy, các quốc gia sẽ được khuyến khích dỡ bỏ hoàn toàn các hạn chế. Thậm chí WHO có thể tuyên bố chấm dứt đại dịch”.

Trong khi Ä‘ó, theo ông Cook, ít nhất là ở thời Ä‘iểm hiện tại, các nÆ°á»›c không nên quá lo lắng về việc nối lại liên lạc và Ä‘i lại vá»›i Trung Quốc.

Trên thá»±c tế, các nền kinh tế trong khu vá»±c - hầu hết đều coi Trung Quốc là đối tác thÆ°Æ¡ng mại quan trọng - sẽ ủng há»™ Bắc Kinh mở cá»­a trở lại. 

Bà Selena Ling, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng OCBC, lÆ°u ý rằng Trung Quốc là nguồn đầu tÆ°, du lịch và dòng vốn đầu tÆ° chính cho nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Mặc dù thÆ°Æ¡ng mại giữa Trung Quốc và khu vá»±c vẫn duy trì ổn định trong thời kỳ đại dịch, nhÆ°ng việc nền kinh tế lá»›n thứ hai thế giá»›i mở cá»­a trở lại sẽ giúp thúc đẩy tâm lý thị trường và niềm tin cho khu vá»±c này.