Tuy nhiên, trong những góc nhìn của mình, nhiều chuyên gia truyền thông cho rằng, chừng nào báo chí cÅ©ng nhÆ° các nhà báo vẫn giữ cho mình được sá»± sáng tạo và sá»± thật trong má»—i bài viết thì chừng Ä‘ó, họ vẫn có cho mình má»™t chá»— đứng vững vàng mà những công cụ AI nhÆ° ChatGPT sẽ khó có cÆ¡ há»™i thay thế.

Từ thá»­ nghiệm Chat GPT viết… báo

Ngoài việc được xem nhÆ° má»™t giải pháp thay thế cho công cụ tìm kiếm Google, ChatGPT Ä‘ã cho thấy có thể dịch văn bản từ má»™t ngôn ngữ này sang má»™t ngôn ngữ khác, giải toán, đặc biệt là tạo các Ä‘oạn văn bản tá»± Ä‘á»™ng theo yêu cầu nhÆ° viết diá»…n văn, bài phát biểu, bài luận và cả các bài viết phản ánh, ghi nhận khác… CÅ©ng từ khả năng này của ChatGPT, giá»›i truyền thông toàn cầu thời gian qua Ä‘ã nhiều người tạo cho ứng dụng này thá»­ thách “viết báo”.

Nhiều tờ báo thời gian qua Ä‘ã đăng tải thá»­ nghiệm của Henry Williams, má»™t nhà báo tá»± do ở London, nhÆ° má»™t ví dụ. “Viết má»™t bài giải thích cổng thanh toán là gì” lࠓđề bài” mà Henry Williams giao cho ChatGPT. Theo lời kể của Henry Williams, trên cả mọi sá»± mong đợi của anh, chỉ mất vỏn vẹn khoảng 30 giây sau Ä‘ó, anh nhận được “sản phẩm” là má»™t bài viết mà theo anh là “có thể chấp nhận được” bởi chứa Ä‘á»±ng “nhiều luận Ä‘iểm mà tôi cho là có thể thuyết phục được khách hàng” - Williams cho hay. Williams cho biết sau khi nhận “sản phẩm thô” này, anh Ä‘ã gia công chỉnh sá»­a thêm má»™t chút và sau Ä‘ó bài viết Ä‘ã được duyệt. CÅ©ng theo nhà báo tá»± do này, nếu là anh, anh có thể phải mất hàng tiếng để hoàn thiện bài viết này.

Tá»›i câu chuyện: Các tòa soạn có thể sá»­ dụng AI đến mức Ä‘á»™ nào?

“To what extent can newsrooms use AI?” - Các toà soạn có thể sá»­ dụng AI (trí tuệ nhân tạo) đến mức nào?; “Will ChatGPT and other AI tools replace journalists in the newsroom?” - Liệu ChatGPT và các công cụ trí tuệ nhân tạo khác có thể thay thế các nhà báo tại các toà soạn?... là hai trong rất nhiều câu hỏi “nóng” nhất được đặt ra tại nhiều cÆ¡ quan báo chí trên khắp thế giá»›i những ngày này khi “hiện tượng Chat GPT” Ä‘ang bùng nổ khắp nÆ¡i nÆ¡i.

Trở lại câu chuyện “thá»­ thách viết báo” cho Chat GPT. CNET - má»™t trang tin công nghệ của Mỹ Ä‘ã “thú nhận” rằng hồi tháng 11/2022, Chat GPT má»›i chính thức hiện diện Ä‘ã từng sá»­ dụng AI để viết má»™t bài báo tài chính. Tuy nhiên, để có thể sá»­ dụng được “tác phẩm” của ChatGPT, CNET vẫn phải viện đến Ä‘á»™i ngÅ© BTV để biên tập cÅ©ng nhÆ° check lại nguồn thông tin được sá»­ dụng. CÅ©ng theo lời Connie Guglielmo - TBT CNET, CNET hiện Ä‘ang tạm dừng mọi thá»­ nghiệm viết báo sá»­ dụng công cụ AI bởi “Ä‘ã xác định nhiều lá»—i thá»±c tế cần được khắc phục”.

Từ thá»±c tế Ä‘ó, câu hỏi: Các tòa soạn có thể sá»­ dụng AI đến mức Ä‘á»™ nào? Ä‘ã được đặt ra. Theo nhiều chuyên gia, báo chí cÅ©ng nhÆ° các ngành nghề khác, hoàn toàn cÅ©ng có thể vận dụng AI, trong Ä‘ó có ChatGPT nhÆ°ng chỉ nên ở dạng “công cụ há»— trợ đắc lá»±c”, có thể hưởng lợi từ công cụ này nhÆ°ng tuyệt đối không nên và không thể xem nó là má»™t công cụ thay thế hoàn toàn con người.

“Các lÄ©nh vá»±c mà chúng ta có thể cậy nhờ đến AI còn rất hạn chế nhÆ°ng chúng ta có thể xem xét, lá»±a chọn lÄ©nh vá»±c nào sá»­ dụng AI má»™t cách có lợi nhất” - Ariane Bernard, trưởng dá»± án của Hiệp há»™i tin tức quốc tế International News Media Association cho biết. 

“Chúng ta – các nhà báo chỉ nên sá»­ dụng AI vào những bài viết về những vấn đề phi chính trị hoặc không mang tính tranh cãi hoặc không tác Ä‘á»™ng quá lá»›n đến xã há»™i, Ä‘Æ¡n cá»­ nhÆ° các vấn đề thường thức, lối sống” - nhấn mạnh thêm của Ariane Bernard có lẽ cÅ©ng khiến các toà soạn cần lÆ°u tâm.

Hiện tại, cách BuzzFeed - công ty tin tức, truyền thông và giải trí trá»±c tuyến có trụ sở tại New York, Mỹ - Ä‘ang sá»­ dụng AI có thể là má»™t hÆ°á»›ng Ä‘i tham khảo. Theo người phát ngôn của BuzzFeed, công ty này không sá»­ dụng AI để tạo ná»™i dung mà chỉ xem Ä‘ó là công cụ để cá nhân hoá má»™t số bài viết thuá»™c dạng câu hỏi trá»±c tuyến của mình.

“Mặc dù tất cả các câu đố của chúng tôi đều do con người viết, nhÆ°ng ở định dạng má»›i này, AI sẽ được áp dụng cho kết quả bài kiểm tra để thay đổi và nâng cao trải nghiệm câu đố, tạo ra vô số câu trả lời có thể có”.

NhÆ° vậy, từ câu chuyện của Henry Williams, của CNET, BuzzFeed câu chuyện “ChatGPT viết báo” Ä‘ã chứa Ä‘á»±ng nhiều khía cạnh đối lập. ChatGPT rõ ràng có thể viết, thậm chí là rất nhanh và khá rõ ràng, mạch lạc má»™t văn bản “mang dáng vẻ má»™t bài báo” nhÆ°ng từ việc “mang dáng vẻ má»™t bài báo” Ä‘ến má»™t bài báo thá»±c sá»± lại là câu chuyện khác.

NhÆ° câu chuyện của CNET Ä‘ó là thá»±c tế cần được “fact-checked and edited by our editorial staf" - kiểm tra và biên tập bởi Ä‘á»™i ngÅ© BTV. NghÄ©a là, dù AI “nhanh tay” Ä‘ến mấy, đến tận cùng, vẫn cần sá»± tham gia của con người và chỉ con người má»›i có thể mang đến cái gọi là fact - sá»± thật cÅ©ng nhÆ° edit - biên tập, gia công, bồi bổ để mang đến cái gọi là tính riêng biệt cho má»—i bài báo.

Và nhÆ° thế, câu hỏi: Can AI replace journalists? - AI có thể thay thế nhà báo? hoàn toàn có thể xem nhÆ° Ä‘ã có câu trả lời. Đúng nhÆ° má»™t nhà báo từng nói: Nếu làm tốt công việc của mình thì không có má»™t chatbot hay công cụ AI nào có thể lấy Ä‘i được Ä‘á»™c giả của bạn.

Thay vì lo lắng xem công việc của mình, bản thân mình có bị các công cụ AI thay thế hay không, người làm báo hãy “học cách vận dụng nó” - lời má»™t chuyên gia của CNET, sá»­ dụng công cụ này nhÆ° thế nào để tối Æ°u cho công việc của mình và đặc biệt giữ cho mình những Ä‘iều mà AI chắc chắn không thể làm được: tính cá nhân hoá - sáng tạo và không phát tán tin tức giả mạo trong má»—i bài viết.

“Việc sá»­ dụng má»™t mô hình ngôn ngữ nhÆ° ChatGPT để viết báo là làm hại Ä‘á»™c giả và làm mất giá trị nghề nghiệp của các nhà báo chuyên nghiệp. Các bài viết do ChatGPT Ä‘Æ°a ra thiếu sắc thái, thiếu những lời phân tích, phê bình và quan Ä‘iểm cá nhân xuất phát từ kinh nghiệm và chuyên môn của con người. Việc sá»­ dụng ná»™i dung do AI tạo ra cÅ©ng có thể dẫn đến những thông tin thiếu chính xác và sai lệch. Nó làm giảm giá trị và tầm quan trọng của báo chí chuyên nghiệp và có thể gây tổn hại đến sá»± hiểu biết của công chúng về các vấn đề quan trọng” - nhận xét của chính ChatGPT về việc ChatGPT viết báo có thể là câu trả lời chân xác, toàn diện xung quanh câu chuyện ChatGPT và mối Ä‘e dọa vá»›i báo chí.

Theo Hà Trang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/bao-chi-truoc-moi-de-doa-chatgpt-vu-khi-lon-nhat-van-la-su-that-va-su-sang-tao-post234435.html