Bởi lẽ, bối cảnh phát triển của đất nÆ°á»›c hiện nay Ä‘òi hỏi Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ các cấp không chỉ có đức, có tài mà còn phải năng Ä‘á»™ng, sáng tạo, dám nghÄ©, dám làm, vì lợi ích chung và không ngừng “tá»± soi”, “tá»± sá»­a” để hoàn thiện bản thân, giữ vững niềm tin của nhân dân, góp phần tạo nên sức mạnh của Ðảng và hệ thống chính trị.

Quy định số 96-QÐ/TW ngày 2/2/2023 của Bá»™ Chính trị được ban hành thay thế Quy định số 262-QÐ/TW ngày 8/10/2014 nhằm tiếp tục hoàn thiện quy trình công tác cán bá»™ phù hợp vá»›i yêu cầu thá»±c tiá»…n hiện nay về công tác xây dá»±ng Ðảng và hệ thống chính trị.

TrÆ°á»›c Ä‘ó, trong các quy định đề cập tá»›i vấn đề này, kết quả lấy phiếu tín nhiệm chỉ được sá»­ dụng để tham khảo trong Ä‘ánh giá cán bá»™. Tuy nhiên, tại Quy định số 96 thì việc lấy phiếu tín nhiệm là ná»™i dung quan trọng trong Ä‘ánh giá cán bá»™. Ðây là quan Ä‘iểm, nguyên tắc được Bá»™ Chính trị nêu rõ nhằm đề cao trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, người đứng đầu, nhất là người được lấy phiếu tín nhiệm và người ghi phiếu tín nhiệm.

Cán bá»™ phải thật sá»± có năng lá»±c và gÆ°Æ¡ng mẫu mọi mặt

“Cán bá»™ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bá»™ tốt hoặc kém…”, lời dạy Ä‘ó của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là quan Ä‘iểm, phÆ°Æ¡ng châm hành Ä‘á»™ng của Ðảng trong công tác cán bá»™, là cÆ¡ sở nền tảng cho việc ban hành những quy định nhằm tập trung xây dá»±ng Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ năng lá»±c, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ nhÆ° Nghị quyết Ðại há»™i XIII của Ðảng Ä‘ã xác định.

Tại Há»™i nghị Trung Æ°Æ¡ng 4 khóa XIII, Trung Æ°Æ¡ng kết luận: BÆ°á»›c vào giai Ä‘oạn phát triển má»›i, đất nÆ°á»›c ta tiếp tục phải đối mặt vá»›i nhiều khó khăn, thách thức, bốn nguy cÆ¡ mà Ðảng Ä‘ã chỉ ra vẫn Ä‘ang hiện hữu, có mặt còn gay gắt hÆ¡n; tình trạng suy thoái về tÆ° tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa” còn diá»…n biến phức tạp. Vì vậy, Ä‘òi hỏi phải đặc biệt coi trọng và Ä‘Æ°a công tác xây dá»±ng, chỉnh đốn Ðảng lên tầm cao má»›i, gắn liền vá»›i xây dá»±ng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Mục tiêu là tạo bÆ°á»›c phát triển má»›i của Ðảng về trí tuệ, bản lÄ©nh chính trị, thá»±c sá»± là đạo đức, là văn minh, ngày càng gắn bó mật thiết vá»›i nhân dân, ngày càng được nhân dân tin tưởng; đủ uy tín và năng lá»±c lãnh đạo thá»±c hiện thắng lợi Nghị quyết Ðại há»™i XIII của Ðảng và sá»± nghiệp xây dá»±ng và bảo vệ Tổ quốc.

Trên cÆ¡ sở quan Ä‘iểm Ä‘ó, Trung Æ°Æ¡ng đề ra 5 nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, trong Ä‘ó chú trọng xây dá»±ng Ðảng về đạo đức, đề cao trách nhiệm nêu gÆ°Æ¡ng, ý thức tá»± giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của cán bá»™, đảng viên, nhất là cán bá»™ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu các cấp; đồng thời phải làm tốt công tác cán bá»™, chặt chẽ, thận trọng trong từng khâu, không để lọt người không đủ tiêu chuẩn, Ä‘iều kiện, có biểu hiện cÆ¡ há»™i chính trị, tham vọng quyền lá»±c vào Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ lãnh đạo, quản lý các cấp; kịp thời miá»…n nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bá»™ năng lá»±c hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm…

NhÆ° vậy có thể thấy, cùng vá»›i Quy định số 41-QÐ/TW ngày 3/11/2021 về việc miá»…n nhiệm, từ chức đối vá»›i cán bá»™, Quy định số 96 là những bÆ°á»›c cụ thể hóa Kết luận Há»™i nghị Trung Æ°Æ¡ng 4 khóa XIII về đẩy mạnh xây dá»±ng, chỉnh đốn Ðảng và hệ thống chính trị, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Ðại há»™i XIII của Ðảng.

Theo Quy định số 41, để kịp thời miá»…n nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bá»™ năng lá»±c, hạn chế, uy tín thấp, tiến hành xem xét miá»…n nhiệm đối vá»›i cán bá»™ có hÆ¡n hai phần ba số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu theo quy định; xem xét cho cán bá»™ từ chức khi có hÆ¡n 50% số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu theo quy định…, tuy nhiên căn cứ vào những tiêu chí nào để thể hiện lá phiếu tín nhiệm thì chÆ°a được đề cập cụ thể.

Tại Quy định số 96, những tiêu chí lấy phiếu tín nhiệm Ä‘ã được nêu rõ vá»›i hai ná»™i dung chính: Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức ká»· luật và kết quả thá»±c hiện chức trách, nhiệm vụ được giao (tính từ đầu nhiệm kỳ tá»›i thời Ä‘iểm lấy phiếu). Trong Ä‘ó, nhấn mạnh trách nhiệm nêu gÆ°Æ¡ng, Trung Æ°Æ¡ng yêu cầu không chỉ bản thân cán bá»™ phải gÆ°Æ¡ng mẫu về mọi mặt mà vợ, chồng, con cÅ©ng phải gÆ°Æ¡ng mẫu trong việc chấp hành các chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c. Ðây chính là má»™t ná»™i dung của vấn đề kiểm soát quyền lá»±c.

Trong thá»±c tế Ä‘ã có những trường hợp cán bá»™ để người thân, người quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, việc coi sá»± gÆ°Æ¡ng mẫu của người thân cÅ©ng là tiêu chí lấy phiếu tín nhiệm cán bá»™ là nhằm kịp thời ngăn chặn những biểu hiện suy thoái, bảo vệ sá»± trong sạch của Ä‘á»™i ngÅ©.

Về thá»±c hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; cùng vá»›i việc căn cứ kết quả lãnh đạo, tham mÆ°u, tổ chức thá»±c hiện chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c trong lÄ©nh vá»±c, phạm vi phụ trách, thì tính năng Ä‘á»™ng, đổi má»›i, sáng tạo, quyết Ä‘oán, dám nghÄ©, dám làm, dám chịu trách nhiệm là tiêu chí lấy phiếu tín nhiệm cán bá»™.

Ở Ä‘ây đặt ra hai vấn đề: Có những cán bá»™ có chuyên môn, phẩm chất đạo đức tốt, không mắc vi phạm, không bị ká»· luật, nhÆ°ng thá»±c tế chỉ đạo, Ä‘iều hành công việc không đạt hiệu quả cao do thiếu sá»± đổi má»›i, sáng tạo, chÆ°a quyết Ä‘oán. Ngược lại, cÅ©ng có trường hợp cán bá»™ đồng nghÄ©a việc “dám nghÄ©, dám làm” vá»›i làm liều, nhân danh “sáng tạo, Ä‘á»™t phᔠđể mÆ°u lợi cho cá nhân hoặc nhóm lợi ích. Vì vậy căn cứ những tiêu chí nêu trên để lấy phiếu tín nhiệm là nhằm có sá»± Ä‘ánh giá công tâm, khách quan, bảo đảm lá»±a chọn người cán bá»™ thật sá»± có năng lá»±c, đồng thời kiểm soát quyền lá»±c, khuyến khích và bảo vệ cán bá»™ năng Ä‘á»™ng, sáng tạo, dám nghÄ©, dám làm, vì lợi ích chung.

Tại quy định này, tiêu chí lấy phiếu tín nhiệm còn căn cứ vào kết quả lãnh đạo, chỉ đạo công tác đấu tranh phòng, chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c, công tác kiểm tra, giám sát, giải quyết Ä‘Æ¡n thÆ°, khiếu nại, tố cáo. Ðây là sá»± bổ sung, cập nhật quy định phù hợp vá»›i tình hình má»›i, góp phần nâng cao năng lá»±c của cán bá»™, Ä‘áp ứng yêu cầu ngày càng cao, tính chất ngày càng quyết liệt của cuá»™c đấu tranh này.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong lấy phiếu tín nhiệm

Việc cụ thể các tiêu chí lấy phiếu tín nhiệm và coi kết quả lấy phiếu tín nhiệm là ná»™i dung quan trọng trong Ä‘ánh giá cán bá»™ (chứ không chỉ là để nắm tình hình, để tham khảo trong Ä‘ánh giá cán bá»™ nhÆ° các quy định Ä‘ã có trÆ°á»›c Ä‘ây), làm cÆ¡ sở cho công tác quy hoạch, Ä‘iều Ä‘á»™ng, bổ nhiệm, giá»›i thiệu cán bá»™ ứng cá»­, miá»…n nhiệm và thá»±c hiện chế Ä‘á»™, chính sách đối vá»›i cán bá»™, cho thấy Trung Æ°Æ¡ng đặt yêu cầu cao về vai trò, trách nhiệm của các tập thể lãnh đạo, cấp ủy, người đứng đầu cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị trong công tác cán bá»™.

Việc lấy phiếu tín nhiệm phải được thá»±c hiện hiệu quả, bảo đảm thá»±c chất, Ä‘ánh giá Ä‘úng năng lá»±c, uy tín của cán bá»™, góp phần giúp cán bá»™ “tá»± soi”, “tá»± sá»­a”, tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, đồng thời là cÆ¡ sở để giám sát, quản lý cán bá»™, kịp thời xem xét Ä‘Æ°a ra khỏi quy hoạch, cho từ chức, miá»…n nhiệm hoặc bố trí công tác khác thấp hÆ¡n chức vụ Ä‘ang đảm nhiệm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm nhÆ° mục Ä‘ích, yêu cầu mà Quy định số 96 đặt ra. Ðây là nhiệm vụ rất nặng nề đối vá»›i các cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị và má»—i cá nhân.

Tại Ðiều 7 của Quy định số 96 đề cập rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong lấy phiếu tín nhiệm. Theo Ä‘ó, các cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo xây dá»±ng kế hoạch và tổ chức thá»±c hiện việc lấy phiếu tín nhiệm; tổng hợp kết quả báo cáo cấp có thẩm quyền; hÆ°á»›ng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thá»±c hiện lấy phiếu tín nhiệm của cấp dÆ°á»›i trá»±c thuá»™c; quyết định hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc Ä‘Æ°a ra khỏi quy hoạch, cho từ chức, miá»…n nhiệm, bố trí công tác khác mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm đối vá»›i cán bá»™ có tín nhiệm thấp. Người được lấy phiếu tín nhiệm có trách nhiệm gá»­i báo cáo, cung cấp đầy đủ thông tin trung thá»±c, chính xác, Ä‘úng thời hạn theo quy định, kịp thời báo cáo, giải trình, cung cấp bổ sung thông tin khi có yêu cầu.

Về trách nhiệm của người ghi phiếu, phải nghiên cứu kỹ lưỡng, Ä‘ánh giá khách quan, thận trọng, trung thá»±c, công tâm về người được lấy phiếu tín nhiệm để thể hiện mức Ä‘á»™ tín nhiệm Ä‘úng thá»±c chất… Có thể nói Ä‘ó là trách nhiệm chính trị của các tập thể và cá nhân. Ðể thá»±c hiện trách nhiệm này, các cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị và má»—i cá nhân liên quan từ cấp Trung Æ°Æ¡ng tá»›i cÆ¡ sở phải thật sá»± trăn trở, tâm huyết, dám chịu trách nhiệm nhằm quyết tâm xây dá»±ng Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ lãnh đạo, quản lý có đức, có tài, Ä‘áp ứng yêu cầu tình hình má»›i.

2023 là năm giữa nhiệm kỳ đại há»™i đảng bá»™ các cấp, theo Quy định số 96 là thời Ä‘iểm tiến hành lấy phiếu tín nhiệm (thá»±c hiện định kỳ). Ðể quy định của Bá»™ Chính trị được thá»±c hiện nghiêm, đạt chất lượng, hiệu quả, các cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, tổ chức đảng cần khẩn trÆ°Æ¡ng xây dá»±ng kế hoạch lấy phiếu tín nhiệm các chức danh theo quy định chu Ä‘áo, kỹ lưỡng, phù hợp vá»›i hoàn cảnh thá»±c tiá»…n của địa phÆ°Æ¡ng, cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị để không chỉ giúp cán bá»™ “tá»± soi”, “tá»± sá»­a”, mà còn góp phần thá»±c hiện tốt công tác quy hoạch, phục vụ cho việc chuẩn bị nhân sá»± nhiệm kỳ tiếp theo.

Quy định về việc lấy phiếu tín nhiệm đối vá»›i chức danh, chức vụ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị Ä‘ã tạo áp lá»±c rất lá»›n đối vá»›i cán bá»™ các cấp, song thật sá»± cần thiết nhằm thúc đẩy sá»± không ngừng tá»± tu dưỡng, rèn luyện; đồng thời thấm nhuần quan Ä‘iểm của Ðảng về việc miá»…n nhiệm, từ chức là Ä‘iều bình thường trong công tác cán bá»™, để tiếp tục có ý chí phấn đấu, nuôi dưỡng nguyện vọng cống hiến cho sá»± phát triển của đất nÆ°á»›c.