Công nghệ AI bùng nổ đặt ra nhiều thách thức trong việc Ä‘ào tạo phóng viên trong tình hình má»›i.

Nhiều thách thức lá»›n

Công nghệ AI là má»™t trong những xu hÆ°á»›ng quan trọng nhất của thế ká»· 21. Đây không phải là câu chuyện má»›i, nhÆ°ng kể từ khi có sá»± xuất hiện của ChatGPT - má»™t sản phẩm AI "hot" nhất ở hiện tại thì công nghệ trí tuệ lại được khuấy Ä‘á»™ng và trở thành chủ đề được bàn luận và Ä‘ánh giá trên khắp các mặt báo. Nó Ä‘ã tác Ä‘á»™ng vào nhiều lÄ©nh vá»±c khác nhau của xã há»™i, trong Ä‘ó có nghề báo. AI Ä‘ã mang lại cho ngành báo chí những lợi ích to lá»›n nhÆ° tăng hiệu suất, tiết kiệm chi phí, phong phú hóa ná»™i dung... NhÆ°ng AI cÅ©ng gây ra những thách thức và rủi ro cho ngành này, nhÆ° mất việc làm, mất chất lượng, mất uy tín...

Trong bối cảnh này, vai trò của phóng viên là rất quan trọng. Họ không chỉ là người viết và truyền tải thông tin cho công chúng, mà còn là người kiểm soát và giám sát AI để đảm bảo tính xác thá»±c và minh bạch của thông tin. Tuy nhiên, để làm được Ä‘iều này, phóng viên cần có những kỹ năng và kiến thức má»›i để có thể hợp tác hiệu quả vá»›i AI.

Nhìn nhận về công nghệ AI và vấn đề Ä‘ào tạo phóng viên trong tình hình má»›i, Ths. VÅ© Thế Cường - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, có nhiều cÆ¡ quan báo chí ở Việt Nam Ä‘ã ứng dụng những thuật toán hoặc ứng dụng AI trong quá trình sản xuất và xuất bản, má»—i cÆ¡ quan áp dụng ở mức Ä‘á»™ khác nhau và trong những khâu khác nhau.

Nhiều lãnh đạo cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã để ý và quan tâm đến câu chuyện AI ảnh hưởng thế nào và khai thác, tận dụng AI ra sao? Câu chuyện Ä‘ào tạo và tập huấn bồi dưỡng cho các phóng viên, các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng Ä‘ã bắt đầu để ý nhÆ°ng cÅ©ng có rất nhiều những khó khăn, thách thức nên vấn đề triển khai công tác bồi dưỡng và Ä‘ào tạo còn nhiều những vÆ°á»›ng mắc và chÆ°a thá»±c sá»± đạt được hiệu quả cao.

Theo Ths. VÅ© Thế Cường về việc Ä‘ào tạo ở các trường đại học, hoặc những khoa Ä‘ào tạo báo chí chuyên nghiệp, ở Ä‘ó các lãnh đạo nhà trường, các thầy cô rất mong muốn ứng dụng và kết nối nhiều mối liên hệ vá»›i các cÆ¡ quan báo chí bên ngoài để xây dá»±ng và ứng dụng mô hình toà soạn hiện đại, ứng dụng thuật toán và AI trong công tác Ä‘ào tạo, thá»±c hành dành cho sinh viên. Song, thách thức lá»›n nhất ở Ä‘ây là Ä‘iều kiện chÆ°a có, đặc biệt liên quan đến tài chính và cÆ¡ sở vật chất. Vì để ứng dụng AI và các thuật toán trong hoạt Ä‘á»™ng Ä‘ào tạo phải đầu tÆ° nhiều về mặt công nghệ, cÆ¡ sở vật chất, trang thiết bị.

"Các trường đại học trong nÆ°á»›c Ä‘ang thiếu về nguồn lá»±c kinh tế tài chính, nguồn lá»±c về thiết bị và nguồn lá»±c về các giảng viên. Áp dụng vào Ä‘ào tạo chÆ°a được nhiều", Ths VÅ© Cường nhận định.

Còn tại các cÆ¡ sở mang tính chất bồi dưỡng, hoặc má»™t số cÆ¡ quan báo chí kể cả những cÆ¡ quan báo chí địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng tập huấn cho phóng viên, biên tập viên về việc ứng dụng AI trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí nhÆ° thế nào, trợ giúp các nhà báo ra sao. Tuy nhiên, theo Ths VÅ© Cường việc này Ä‘ang diá»…n ra má»™t cách nhỏ lẻ. Hiện có gần 25 nghìn phóng viên Ä‘ã được cấp thẻ, chÆ°a kể những người Ä‘ang làm báo mà chÆ°a được cấp thẻ, trong khi má»—i lá»›p chỉ có khoảng 20-30 học viên. Điều này cho thấy việc Ä‘ào tạo bồi dưỡng phóng viên trong công tác này vẫn còn ở bÆ°á»›c đầu và chÆ°a thá»±c sá»± được quan tâm và đầu tÆ°.

Thêm má»™t khía cạnh nữa Ths. VÅ© Thế Cường nhắc đến Ä‘ó là khó khăn về cÆ¡ chế, có nÆ¡i có tiền nhÆ°ng muốn mua thiết bị công nghệ cÅ©ng không được. CÆ¡ chế về nguồn nhân lá»±c, song song vá»›i việc ứng dụng được AI phải Ä‘ào tạo cho lãnh đạo cÆ¡ quan báo chí, cho các phóng viên để ứng dụng và tác nghiệp được má»™t cách hiệu quả hÆ¡n.

"Có những cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã thá»±c hiện ứng dụng AI trong hoạt Ä‘á»™ng của mình, nhÆ°ng sau phải dừng lại, bởi vì liên quan đến cÆ¡ chế của cÆ¡ quan báo chí Ä‘ó, vai trò của nhà báo và phóng viên trong môi trường được đầu tÆ° AI không chỉ dừng lại ở việc sáng tạo sản phẩm báo chí má»™t cách thông thường nữa mà lúc này sẽ phải là má»™t đầu tàu, bá»™ phận đầu não để cung cấp, tập huấn cho những thuật toán Ä‘ó, cho AI Ä‘ó há»— trợ công việc cho mình. AI trong trường hợp này sẽ trở thành người giúp việc, thÆ° ký cho bản thân các nhà báo và phóng viên", Ths. VÅ© Thế Cường cho hay.

Nguy cơ sa thải hiện hữu

Cuối tháng 3 vừa qua, Bild - nhật báo lá»›n nhất nÆ°á»›c Đức Ä‘ã lên kế hoạch cắt giảm hàng trăm việc làm khi thu hẹp các hoạt Ä‘á»™ng khu vá»±c trong năm nay đồng thời tăng cường sá»­ dụng trí tuệ nhân tạo để chuẩn bị cho má»™t tÆ°Æ¡ng lai số hóa hoàn toàn. Khoảng 200 việc làm của Bild sẽ bị cắt giảm. Bild hiện Ä‘ang sá»­ dụng khoảng 1.000 nhân sá»±. "Vai trò của biên tập viên, người chỉnh sá»­a ảnh, người đọc soát lá»—i và các nhân viên khác tham gia sản xuất bản in sẽ không còn tồn tại nhÆ° hiện nay” - Axel Springer, công ty xuất bản sở hữu Bild thông báo trong văn bản ná»™i bá»™.

Vào hôm 1/8, tờ báo nổi tiếng của Anh là National World, công bố họ Ä‘ã cắt giảm gần 1/3 lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng của mình trong hai năm qua và Ä‘ang tiếp tục tiến hành các đợt cắt giảm nhân sá»± khác, ảnh hưởng đến hÆ¡n 50 nhà báo. Cùng vá»›i tuyên bố sẽ áp dụng chiến lược tá»± Ä‘á»™ng hóa rá»™ng lá»›n hÆ¡n trong thời gian còn lại của năm 2023, bao gồm “khai thác ngay trí tuệ nhân tạo trong sản xuất trên cả nền tảng in ấn và kỹ thuật số”.

Theo Ths VÅ© Thế Cường, báo chí và truyền thông là má»™t trong những ngành nghề đối mặt vá»›i nguy cÆ¡ sa thải nhiều nhất nếu AI được mở rá»™ng và đầu tÆ°. Song, bất cứ vấn đề nào đều có hai mặt. Ở câu chuyện này, ứng dụng AI sẽ mang lại Ä‘óng góp và xây dá»±ng nền báo chí mang chất lượng cao hÆ¡n, nâng cao giá trị tổng thể của báo chí nói chung. "Về mặt nhân lá»±c những người trụ lại được sẽ là những nhà báo Æ°u tú cả về mặt chuyên môn và những kỹ năng về công nghệ", Ths VÅ© Cường nói.

Trên thá»±c tế Ä‘ó, vấn đề Ä‘ào tạo phóng viên trong thời kỳ má»›i lại càng trở nên cấp thiết. Khi công nghệ AI Ä‘ã tác Ä‘á»™ng mạnh mẽ vào ngành báo chí Ä‘ang Ä‘òi hỏi các nhà trường phải đổi má»›i ná»™i dung và phÆ°Æ¡ng pháp Ä‘ào tạo để tiếp cận công nghệ làm báo má»›i trong Ä‘ó có các công cụ AI há»— trợ. Bên cạnh Ä‘ó, các toà soạn báo cÅ©ng cần tăng cường hoạt Ä‘á»™ng Ä‘ào tạo bồi dưỡng để các phóng viên tiếp cận công nghệ má»›i.

Theo Phan Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/dao-tao-phong-vien-trong-thoi-dai-ai-len-ngoi-su-cap-thiet-va-nhung-thach-thuc-hien-huu-post259035.html