Nhà báo Lê Xuân Trung nhận định: "Cùng vá»›i sá»± phát triển bùng nổ của công nghệ, sá»± phát triển của báo chí cÅ©ng mang tính bÆ°á»›c ngoặt không chỉ về loại hình báo chí mà còn về quy trình làm báo, tổ chức bá»™ máy và cách thức truyền tải ná»™i dung đến vá»›i bạn đọc". (Ảnh: SÆ¡n Hải)

Các tòa soạn Ä‘ang trên con đường chuyển đổi số để hình thành tòa soạn số

TrÆ°á»›c Ä‘ây, má»—i tòa soạn chỉ tổ chức sản xuất má»™t loại hình báo chí - báo in, phát thanh, truyền hình. Đến khi có Internet và xuất hiện báo Ä‘iện tá»­, các báo bắt đầu tổ chức mô hình tòa soạn há»™i tụ để sản xuất đồng thời nhiều loại hình khác nhau, vừa làm báo in vừa làm báo Ä‘iện tá»­, vừa sản xuất chÆ°Æ¡ng trình phát thanh - truyền hình, vừa xuất bản các chÆ°Æ¡ng trình này lên trang web và mạng xã há»™i.

Đánh giá về sá»± thay đổi Ä‘ó, tại há»™i thảo "Ứng dụng công nghệ trong quản trị toà soạn số" được tổ chức 17/8, nhà báo Lê Xuân Trung - Phó Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ cho rằng, sá»± thay đổi này buá»™c các cÆ¡ quan báo chí phải tổ chức lại bá»™ máy vì cần thêm nhân sá»±, phòng ban để tổ chức sản xuất các ná»™i dung má»›i hoặc làm má»›i các ná»™i dung cÅ©.

Quy trình vận hành cÅ©ng phải thay đổi khi có thêm các nhánh làm sản phẩm Ä‘iện tá»­. Có báo chỉ xem sản phẩm Ä‘iện tá»­ là món phụ nên không đầu tÆ° nhiều, chỉ chế biến lại sản phẩm chính theo phong cách báo Ä‘iện tá»­. Có báo sản xuất thêm sản phẩm má»›i, thậm chí đầu tÆ° cho báo Ä‘iện tá»­ nhiều hÆ¡n các món thế mạnh cÅ©.

Đặc biệt là sá»± xuất hiện các báo thuần Ä‘iện tá»­, lập tức khẳng định Æ°u thế và sá»± phát triển vượt trá»™i khi tập trung toàn bá»™ nguồn lá»±c làm báo Ä‘iện tá»­, nhanh chóng vượt qua má»™t số báo in về lượng bạn đọc và nguồn thu.

"Thật sá»±, các loại hình báo chí không khác biệt nhiều về bản chất ná»™i dung tin tức, nhÆ°ng khác nhau về cách tÆ° duy và khai thác đề tài báo chí vì về cách thức truyền tải ná»™i dung đến người đọc, người xem hoàn toàn khác nhau. Báo Ä‘iện tá»­ đến vá»›i người dùng quá nhanh, quá tiện lợi khi xuất hiện kịp thời trên màn hình máy tính hay Ä‘iện thoại trong khi báo in, truyền hình, phát thanh vẫn phát tin bài theo ngày giờ cố định bằng phÆ°Æ¡ng thức truyền thống, không thể cập nhật liên tục, không thể tiếp nhận phản hồi của Ä‘á»™c giả tức thời…", nhà báo Lê Xuân Trung nhìn nhận.

Thá»±c tế cho thấy, để sản xuất được các loại hình báo chí má»›i, nhiều tòa soạn Ä‘ã tổ chức theo mô hình tòa soạn há»™i tụ, từ há»™i tụ nguồn lá»±c đến há»™i tụ quy trình để có thể kiểm soát ná»™i dung từ đầu vào đến đầu ra má»™t cách thông suốt, nhất quán.                                     

Theo nhà báo Lê Xuân Trung, mô hình này có Æ°u Ä‘iểm là Ä‘áp ứng được yêu cầu sản xuất Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, đặc biệt là loại hình báo Ä‘iện tá»­ nhÆ°ng đồng thời cÅ©ng làm cho khối lượng công việc tăng lên trong khi bá»™ máy nhân sá»± không thể nở nồi  tÆ°Æ¡ng ứng vì sẽ làm tăng chi phí. Mọi người trong tòa soạn cảm thấy áp lá»±c tăng lên, bị cuốn theo dòng thời sá»± quá nhanh, quá nhiều. 

Vậy làm thế nào để vẫn bảo đảm năng suất của tòa soạn há»™i tụ mà không gia tăng áp lá»±c đối vá»›i Ä‘á»™i ngÅ©?

"Giải pháp khả thi nhất là tòa soạn phải ứng dụng tối Ä‘a công nghệ Ä‘i cùng vá»›i tối Æ°u hóa bá»™ máy, thay đổi quy trình vận hành, xuất bản các sản phẩm. NghÄ©a là tòa soạn phải chuyển đổi số sao cho phù hợp vá»›i mục tiêu và chiến lược phát triển của các cÆ¡ quan báo chí. Khi Ä‘ó tòa soạn há»™i tụ phát triển thành tòa soạn số để bảo đảm phát huy được nguồn lá»±c sẵn có nhÆ°ng được thiết kế lại bài bản, hiệu quả hÆ¡n. Tòa soạn số cần kết nối và phát huy tối Ä‘a 3 trục chính: Trung tâm phát triển ná»™i dung số; Module dữ liệu ná»™i dung số; Module dữ liệu người dùng", nhà báo Lê Xuân Trung cho biết.

Nhà báo Lê Xuân Trung nhấn mạnh, các tòa soạn ở Việt Nam Ä‘ang trên con đường chuyển đổi số để hình thành tòa soạn số thông qua việc phát triển và kết nối má»™t cách có hiệu quả giữa các module ná»™i dung vá»›i module dữ liệu và module người dùng.

Đó là mô hình hoàn chỉnh từ khâu đầu vào đến đầu ra trong má»™t hệ thống quản trị ná»™i dung được ứng dụng công nghệ tÆ°Æ¡ng thích vá»›i quy mô, tính chất và mục tiêu của má»™t cÆ¡ quan báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘a nền tảng.

Đáp ứng Ä‘úng nhu cầu, Ä‘úng thời Ä‘iểm của công chúng

CÅ©ng tại há»™i thảo "Ứng dụng công nghệ trong quản trị toà soạn số", định nghÄ©a khái quát về toà soạn số, TS. TrâÌ€n Quang DiêÌ£u - Giám Ä‘ốc Trung tâm Ứng duÌ£ng công nghêÌ£ thông tin, HoÌ£c viêÌ£n Chính triÌ£ Quốc gia HôÌ€ Chí Minh cho rằng, tòa soạn số dá»±a trên há»™i tụ công nghệ và ná»™i dung là hệ quả của sá»± ứng dụng công nghệ thông tin trong lÄ©nh vá»±c báo chí truyền thông nhằm thống nhất về xây dá»±ng cÆ¡ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật để cung cấp tiện ích tốt nhất cho công chúng và Ä‘á»™c giả.

"Há»™i tụ công nghệ và ná»™i dung cho phép các cÆ¡ quan báo chí truyền thông xây dá»±ng má»™t nền tảng công nghệ hiện đại, Ä‘Æ°a toàn bá»™ hoạt Ä‘á»™ng nghiệp vụ lên môi trường số nhằm giúp các cÆ¡ quan báo chí truyền thông nắm bắt kịp thời thông tin, nhu cầu thông tin của công chúng, từ Ä‘ó xây dá»±ng các tuyến bài Ä‘áp ứng các nhu cầu, Ä‘úng thời Ä‘iểm của công chúng đồng thời bảo vệ hoạt Ä‘á»™ng của cÆ¡ quan báo chí trên môi trường số", TS. TrâÌ€n Quang DiêÌ£u nhấn mạnh.

Trên cÆ¡ sở tòa soạn số, việc phát triển các sản phẩm báo chí Ä‘a nền tảng, Ä‘a dịch vụ và Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện là công việc vô cùng quan trọng. TS. TrâÌ€n Quang DiêÌ£u phân tích, trên cÆ¡ sở phát triển các sản phẩm báo chí bằng nhiều phÆ°Æ¡ng tiện nhÆ° viết, nghe, nhìn, trá»±c tuyến và có thể trải nghiệm qua nhiều hình thức trình diá»…n nhÆ° ná»™i dung, hình ảnh, video, đồ họa, ân thanh trên má»™t sản phẩm báo chí, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm báo chí truyền thông dá»±a trên nền tảng số, công cụ số để hình thành báo chí số.

Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi các giải pháp kỹ thuật, công nghệ hầu hết dá»±a vào các nền tảng khác nhau để há»— trợ các hoạt Ä‘á»™ng của cÆ¡ quan báo chí, truyền thông để khai thác tối Ä‘a tài nguyên của mình để phục vụ công chúng má»™t cách hiệu quả nhất.

Khi Internet phát triển và tác Ä‘á»™ng mạnh mẽ tá»›i các cÆ¡ quan báo chí, truyền thông thì có nhiều nghiên cứu về xu thế của báo chí Ä‘a nền tảng dá»±a trên các hành vi của công chúng. Ban đầu, website được Æ°u tiên - web-first, sau Ä‘ó là ná»™i dung số - digital-first để chỉ má»™t chiến lược số cho tòa soạn cụ thể. Gần Ä‘ây thiết bị di Ä‘á»™ng lại được Æ°u tiên - mobile-first cÅ©ng nhÆ° Æ°u tiên phát thông tin tá»›i mạng xã há»™i - social-first vá»›i mục tiêu sản xuất các sản phẩm báo chí, truyền thông hÆ°á»›ng tá»›i việc phù hợp vá»›i thiết bị di Ä‘á»™ng, phù hợp vá»›i sá»± nhanh nhạy của truyền thông xã há»™i và mạng xã há»™i.

"Khi thông tin phải tìm tá»›i công chúng thì việc ứng dụng trí thông minh nhân tạo và dữ liệu lá»›n là cách tốt nhất để các cÆ¡ quan báo chí truyền thông tiếp cận đến công chúng má»™t cách nhanh và hiệu quả nhất", TS. TrâÌ€n Quang DiêÌ£u cho hay.

Thá»±c tế cho thấy, cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ° mở ra má»™t thời đại má»›i cho các ngành công nghiệp, trong Ä‘ó có ngành công nghiệp báo chí, truyền thông, thời đại của kết nối Internet vạn vật và trí thông minh nhân tạo. Bên cạnh Ä‘ó, sá»± thay đổi nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ, đặc biệt là sá»± ảnh hưởng của chuyển đổi số, cách làm báo Ä‘ã hoàn toàn thay đổi so vá»›i môi trường truyền thống. Báo chí, truyền thông Việt Nam Ä‘ang dần chuyển dịch để bÆ°á»›c sang má»™t ká»· nguyên má»›i - ká»· nguyên báo chí số.

Theo Phan Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/phat-trien-san-pham-bao-chi-so-can-thay-doi-cach-thuc-san-xuat-noi-dung-so-truyen-thong-so-post260954.html