Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh tại há»™i thảo.

Nhà báo Lê Quốc Minh  - Ủy viên Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Tổng Biên tâÌ£p báo Nhân dân, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng, Chủ tiÌ£ch HôÌ£i Nhà báo ViêÌ£t Nam nhấn maÌ£nh tại cuá»™c há»™i thảo “Ứng dụng công nghệ trong quản trị toà soạn số”: “Digital Ä‘ã trở nên quá quan troÌ£ng tới mức xóa nhòa biên giới giữa báo chí và công nghêÌ£. Để phát triển, các cÆ¡ quan báo chí không có cách nào khác là phải tiếp tuÌ£c đặt công nghêÌ£ ở trung tâm của moÌ£i chiến lÆ°Æ¡Ì£c, sử duÌ£ng công nghêÌ£ Ä‘ể taÌ£o ra những nôÌ£i dung hấp dẫn và chinh phuÌ£c Ä‘Æ°Æ¡Ì£c những nhóm Ä‘ôÌ£c giả mới, phân phối nôÌ£i dung hiêÌ£u quả hÆ¡n và kiếm tiêÌ€n Ä‘Æ°Æ¡Ì£c nhiêÌ€u hÆ¡n”.

Không chỉ dừng lại ở phá băng, cần Ä‘i sâu hÆ¡n và áp dụng

Bản chất của báo chí số là sá»­ dụng công nghệ số vận hành đồng thời sáng tạo ná»™i dung, sản xuất các dòng sản phẩm số, kinh doanh, phát hành trên các nền tảng số, trong má»™t hệ sinh thái số. Chuyển đổi số báo chí thá»±c chất là chuyển đổi từ báo chí Ä‘Æ¡n loại hình sang nền báo chí lấy báo mạng Ä‘iện tá»­ làm trung tâm, ứng dụng công nghệ số trong toàn bá»™ hoạt Ä‘á»™ng của toà soạn há»™i tụ. Nhà báo Lê Quốc Minh nhận định: Má»™t ká»· nguyên má»›i của báo chí số, công nghệ số, há»™i tụ công nghệ và há»™i tụ ná»™i dung Ä‘ã hình thành và Ä‘ang phát triển mạnh mẽ. Há»™i tụ ná»™i dung và há»™i tụ công nghệ được xem nhÆ° là má»™t chìa khóa để mở ra con đường má»›i cho các nhà báo, các tòa soạn hiện đại. Để thá»±c hiện được việc này, cần có má»™t sá»± “tích hợp” và “há»™i tụ” cả về ná»™i dung lẫn hình thức xuất bản của má»™t tờ báo.

Ông Lê Quốc Minh nhá»› lại vào những năm 2010, khi Internet phát triển mạnh mẽ vá»›i sá»± ra đời của rất nhiều cÆ¡ quan báo chí digital, các cÆ¡ quan báo chí truyền thống cảm thấy lúng túng nhÆ°ng sau Ä‘ó những cÆ¡ quan này Ä‘ã thích nghi rất nhanh. “Theo thống kê má»›i nhất trong số 25 cÆ¡ quan báo chí hàng đầu về digital thì chỉ có duy nhất má»™t cÆ¡ quan trong số Ä‘ó là thuần tuý digital mà thôi, 24 cÆ¡ quan báo chí còn lại Ä‘ã biết chuyển hoá, biết thích ứng và vÆ°Æ¡n lên. Do Ä‘ó, các quan báo chí truyền thống ở Việt Nam hãy mạnh dạn bắt tay vào chuyển đổi số, áp dụng AI trong các quy trình sản xuất báo chí, chúng ta không chỉ dừng lại phá băng nữa, cần Ä‘i sâu hÆ¡n và áp dụng” - ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Má»›i Ä‘ây vào ngày 16/8/2023, Hãng tin tức AP (Mỹ) Ä‘ã ban hành hÆ°á»›ng dẫn về trí tuệ nhân tạo trong toà soạn - Ä‘ây là má»™t trong số ít các hãng tin tức bắt đầu đặt ra các quy tắc về cách tích hợp các công cụ công nghệ Ä‘ang phát triển nhanh nhÆ° ChatGPT vào công việc của mình. Tại Việt Nam, nhiều cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã dùng đến công cụ AI nhÆ° là trợ thủ đắc lá»±c trong công việc. Äiển hình là Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh - HTV.  HTV Ä‘Æ°a AI vào thá»­ nghiệm nhiều khâu quan trọng trong nhà Ä‘ài, đặc biệt là sản xuất chÆ°Æ¡ng trình thời sá»±.

Ths. nhà báo Ngô Trần Thịnh - Phụ trách Bá»™ phận Ná»™i dung Tin tức số Đài Truyền hình TP.HCM cho biết, các phóng viên của HTV Ä‘ã sá»­ dụng AI tổng hợp đề tài, sáng tạo ná»™i dung dá»±a trên những gợi ý do phóng viên đề xuất, dàn trang bố cục và từ Ä‘ó triển khai thành bản tin hoàn hảo. Thá»­ nghiệm ứng dụng AI trong sản xuất bản tin và các chÆ°Æ¡ng trình truyền hình, nhà báo Ngô Trần Thịnh nhận định, dù AI có thá»±c sá»± thông minh, là công cụ để bắt đầu công việc má»™t cách dá»… dàng và là gợi ý tuyệt vời cho má»—i đề tài nhÆ°ng không thể tá»± làm việc và Ä‘em đến kết quả tốt nếu không có sá»± tham gia của con người.

Thời gian gần Ä‘ây, Đài truyền hình HTV Ä‘ã cho sản xuất Ä‘oạn tin ngắn vá»›i sá»± xuất hiện của MC được tạo bởi AI và giọng lồng tiếng của MC thật. Đây được cho là má»™t bÆ°á»›c tiến má»›i trong việc thá»­ nghiệm áp dụng công nghệ hiện đại vào Ä‘ài truyền hình vốn luôn được cho là truyền thống, khó thay đổi. Bản tin do MC AI dẫn dắt Ä‘ã nhận được nhiều sá»± quan tâm của khán giả và tạo sá»± thích thú cho người yêu công nghệ và lời khen của giá»›i chuyên môn. Thông qua Ä‘ó, người xem Ä‘ang từng bÆ°á»›c làm quen vá»›i má»™t MC ảo và chấp nhận rằng, Ä‘ây là má»™t bÆ°á»›c tiến trong công nghệ đối vá»›i lÄ©nh vá»±c báo chí truyền thông hình ảnh MC AI.

 Sá»­ dụng Al nhÆ° thế nào, ở mức Ä‘á»™ nào là câu chuyện phải cân nhắc

Trí tuệ nhân tạo cùng vá»›i các công nghệ số má»›i nhÆ° bockchain, xR…là công cụ không thể thiếu của ngành công nghiệp ná»™i dung số, cÅ©ng là má»™t thách thức lá»›n trong quản trị ná»™i dung trong toà soạn, bởi nguy cÆ¡ gia tăng tin giả vá»›i tốc Ä‘á»™ sản xuất cao của báo chí tá»± Ä‘á»™ng cÅ©ng nhÆ° các rắc rối pháp lý và đạo đức báo chí truyền thông.

Ông Lê Quốc Minh nhận định, việc sá»­ dụng AI không phải cái gì ghê gá»›m, tuy nhiên sá»­ dụng nhÆ° thế nào, ở mức Ä‘á»™ nào là câu chuyện phải cân nhắc. “Chúng tôi Ä‘ang test công cụ và khoảng tháng 11 sẽ Ä‘Æ°a vào sá»­ dụng hệ thống tá»± Ä‘á»™ng tạo sinh text, ảnh, video rất Ä‘Æ¡n giản. Công cụ này do người Việt tạo ra, không kém gì ChatGPT, đặc biệt có thể khống chế được đầu vào, tránh những nguồn tin không xác định được” - ông Minh cho biết.

Tuy nhiên, theo Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, má»™t Ä‘oạn văn sá»­ dụng máy đọc rất suôn, rất vào tai nhÆ°ng có khi lại là sai, có thể vi phạm bản quyền. Nhiều ứng dụng được tạo ra để lấy hàng trăm, hàng nghìn thậm chí hàng tỉ chi tiết trên Internet để tạo thành má»™t bức ảnh, má»™t Ä‘oạn video thì bản quyền thuá»™c về ai, sai sẽ kiện ai? Nếu là nhà báo, phóng viên thì có cÆ¡ sở để xá»­ phạt nhÆ°ng là AI thì quy trách nhiệm về Ä‘âu? Bản quyền, đạo đức báo chí Ä‘ang là câu chuyện rất nhiều tranh cãi cần giải quyết.

Về vấn đề lợi ích toà soạn, theo ông Lê Quốc Minh, hiện nay 50% traffic (lượt truy cập) của toà soạn lấy từ các công cụ tìm kiếm, nhÆ°ng khi công nghệ AI vá»›i nhiều Ä‘á»™t phá má»›i, có thể trả lời câu hỏi bằng Ä‘oạn văn bản, người đọc thoả mãn vá»›i thông tin Ä‘ó, sẽ không cần click vào trang báo nữa - chúng ta mất traffc - mất traffic là mất tiền - không còn nguồn thu từ hệ thống quảng cáo tá»± Ä‘á»™ng - Ä‘ây vấn đề nhãn tiền và các toà soạn phải chấp nhận.

 Nhắc đến chuyển đổi số, bên cạnh việc thay đổi quy trình sản xuất ná»™i dung của toà soạn, của từng cá nhân, ông Lê Quốc Minh cho biết, tạo doanh thu sẽ là vấn đề rất nóng bỏng trong thời gian tá»›i. Báo chí lâu nay phụ thuá»™c vào quảng cáo, quảng cáo chiếm 80%-95% nguồn thu của báo chí. Song, kể từ 2016, lần đầu tiên nguồn thu từ Ä‘á»™c giả Ä‘ã vượt so vá»›i nguồn thu từ quảng cáo - Ä‘ây má»›i là xu thế phát triển của các toà soạn. “Năm 2012, khi chúng tôi bắt đầu nghiên cứu về thu phí báo Ä‘iện tá»­, cho thấy, nếu 10 triệu người xem free và bán quảng cáo, toà soạn sẽ thu được má»™t khoản tiền nhất định nhÆ°ng khoản tiền Ä‘ó không dá»… mà tăng lên. NhÆ°ng khi toà soạn có 10 nghìn người trả phí chúng ta cố gắng tăng lên 20 nghìn, 30 nghìn thì câu chuyện này sẽ rất khả thi trong bối cảnh quảng cáo Ä‘i xuống. Thu phí Ä‘á»™c giả là trụ cá»™t rất quan trọng trong kinh tế báo chí. CÆ¡ quan nhÆ° Há»™i Nhà báo Việt Nam sẽ há»— trợ trong việc phổ biến kiến thức, bên cạnh Ä‘ó, các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng phải chủ Ä‘á»™ng tìm ra con đường Ä‘i của mình” - ông Minh cho hay.

Nhiều chuyên gia nhận định, báo chí Việt Nam Ä‘ang phát triển rất mạnh mẽ, những gì thế giá»›i có, Việt Nam đều có. Đặc biệt là báo Ä‘iện tá»­, Ä‘ang có những tờ báo sá»­ dụng công nghệ hiện đại, sản xuất ná»™i dung Ä‘a dạng, không thua kém cÆ¡ quan báo chí nÆ°á»›c ngoài. Tuy nhiên, theo ông Lê Quốc Minh, báo chí Việt Nam Ä‘ang đứng ở bÆ°á»›c ngoặt rất quan trọng, nếu không nắm bắt được quá trình chuyển đổi số sẽ bị tụt hậu nhanh chóng. Khi Ä‘ó, báo chí sẽ mất Ä‘á»™c giả, không thá»±c hiện được sứ mệnh tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nÆ°á»›c - không có quảng cáo và không nhận được cÆ¡ chế đặt hàng của các cÆ¡ quan Nhà nÆ°á»›c. “Nắm bắt được xu hÆ°á»›ng công nghệ má»›i, áp dụng nhiều cách thức tạo nguồn thu, báo chí Việt Nam sẽ vượt qua bÆ°á»›c ngoặt để bÆ°á»›c sang má»™t ká»· nguyên má»›i - ká»· nguyên báo chí số” - ông Lê Quốc Minh khẳng định.

Theo Phan Hòa Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/khi-tri-tue-nhan-tao-bung-no-bao-chi-dang-dung-o-buoc-ngoat-rat-lon-post261712.html