Lá»±a chọn xây dá»±ng cho mình má»™t lối hành xá»­ “tôn trọng người khác” trong “ngôi nhà của mình”; lá»±a chọn việc lan tỏa tri thức, hiểu biết của mình về thế giá»›i, mong muốn nhân lên sá»± tá»­ tế trong cuá»™c đời, nhà báo TrÆ°Æ¡ng Anh Ngọc - Thông tấn xã Việt Nam Ä‘ã chia sẻ vá»›i phóng viên Báo Nhà báo & Công luận xung quanh việc sá»­ dụng mạng xã há»™i văn minh để góp phần tạo dá»±ng má»™t không gian mạng văn minh, văn hóa…

Không có cách nào xá»­ lý triệt để những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c của thế giá»›i ảo

+ Thá»±c tế hiện nay cho thấy, ngoài những lợi ích không thể phủ nhận thì mạng xã há»™i hiện còn tồn tại nhiều hành vi lệch chuẩn về đạo đức, văn hóa, ví dụ nhÆ° thái Ä‘á»™ vô cảm, thiếu tính nhân văn, xâm phạm đời sống riêng tÆ°, buông lời ác ý, dùng từ ngữ sát thÆ°Æ¡ng tá»›i người khác... Ông Ä‘ánh giá nhÆ° thế nào về thá»±c trạng này?

- Từ cách Ä‘ây 15-16 năm, thời của yahoo 360, nhiều người tham gia mạng xã há»™i cÅ©ng từng sốc vì cách hành xá»­ thiếu văn minh của má»™t bá»™ phận người dùng. Và bản thân tôi Ä‘ã từng viết về câu chuyện “hãy đối xá»­ văn minh trên mạng”.

Nay trở lại vấn đề này, dù câu chuyện thá»±c ra không hề má»›i, nhÆ°ng nó luôn có tính thời sá»± bởi vì bây giờ số người sá»­ dụng mạng xã há»™i (MXH) ngày càng nhiều, đặc biệt là những người trẻ. Họ sá»­ dụng và chính họ là đối tượng chịu tác Ä‘á»™ng lá»›n. Tôi từng viết trên Facebook cá nhân rằng, nếu sá»­ dụng Facebook thấy buồn, thì chắc chắn là chúng ta Ä‘ã dùng sai nó rồi.

Trên thá»±c tế, chúng ta Ä‘ang phải buồn quá nhiều về câu chuyện mạng xã há»™i. TrÆ°á»›c Ä‘ây khi chúng ta không biết người khác phản hồi nhÆ° thế nào, chúng ta chỉ thường nói trong các nhóm nhỏ, có thể là bạn bè, có thể ra quán nÆ°á»›c, có thể là trên các trang báo bằng việc gá»­i thÆ°… cÅ©ng phải mất tuần sau má»›i đến.

NhÆ°ng bây giờ chúng ta biết ngay phản ứng của xã há»™i vá»›i 1 ý kiến, 1 bài báo, 1 câu chuyện chúng ta Ä‘Æ°a ra, dù Ä‘úng hay sai. Vì vậy, tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c của luồng thông tin sai, của những FakeNews lại càng lá»›n.

Đáng nói là, dường nhÆ° Ä‘ang không có bất cứ cách nào để xá»­ lý triệt để những mặt trái, những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c của thế giá»›i ảo tá»›i đời sống thá»±c. Mạng xã há»™i gồm Facebook (FB), Twitter, Instagram vá»›i sức lan tỏa thông tin khủng khiếp, nhÆ° má»™t quả bom có thể phát nổ bất cứ khi nào. Chính vì vậy, tình trạng bị “bạo lá»±c bằng ngôn từ” là câu chuyện hoàn toàn phổ biến khi sá»­ dụng MXH bây giờ. Và tôi có cảm giác rằng, bá»™ lọc duy nhất liên quan đến MXH đấy chính là lÆ°Æ¡ng tâm, trình Ä‘á»™ dân trí, khả năng hiểu biết về má»™t vấn đề, về 1 hiện tượng… của người sá»­ dụng.

+ Tức là chúng ta Ä‘ang bị Ä‘á»™ng khi tiếp nhận tin tức trên mạng xã há»™i, thÆ°a ông?

- Chúng ta hoàn toàn bị Ä‘á»™ng khi tiếp nhận thông tin trên không gian này. Mà nói Ä‘úng hÆ¡n là sá»± bị Ä‘á»™ng đấy là Ä‘iều chúng ta chủ Ä‘á»™ng Ä‘ón nhận. Bây giờ chúng ta Ä‘i ra ngoài đường, ở Ä‘âu, bất cứ lúc nào… đều không thiếu hình ảnh những người dán mắt vào màn hình Ä‘iện thoại. Họ cảm thấy chiếc Ä‘iện thoại là nguồn cung cấp thông tin, để hóng, để bắt trend và nó tốn thời gian rất nhiều.

Tôi cảm thấy FB trở thành 1 gánh nặng tâm lý đối vá»›i rất nhiều người mà bản thân họ không nhận ra được Ä‘iều Ä‘ó. Và cÅ©ng bởi vậy, những chi phối của mạng xã há»™i vá»›i má»—i người là rất lá»›n. Chúng ta càng sá»­ dụng nhiều mạng xã há»™i, càng kết nối, càng theo dõi nhiều người, càng theo dõi nhiều câu chuyện hÆ¡n thì chúng ta bị tác Ä‘á»™ng bởi những câu chuyện ấy nhiều hÆ¡n thông qua lăng kính của những người khác.

Facbook của tôi có thể gọi là Facebook hạnh phúc

+ Ông nhắc đến “lăng kính của người khác”, đặc biệt là lăng kính của người có uy tín, có trách nhiệm định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i là rất quan trọng. Là má»™t nhà báo, là người có lượng follow lá»›n trên mạng xã há»™i, ông lá»±a chọn cách hành xá»­ nhÆ° thế nào trong việc sá»­ dụng mạng xã há»™i?

- Tôi có đọc ở Ä‘âu Ä‘ó má»™t nghiên cứu rằng, nếu mình mở đầu má»™t buổi sáng bằng việc đọc được 7-8 tin rất tích cá»±c thì mình sẽ cảm thấy rất vui vẻ, ngược lại nếu là tin tiêu cá»±c, thì mình sẽ cảm thấy mở đầu 1 ngày rất chán và mình sẽ tụt cảm xúc ngay. Khi bạn mong chờ Ä‘iều gì, nó sẽ đến vá»›i bạn ngay tức khắc. Vì vậy, chúng ta phải là những người cung cấp các luồng thông tin tích cá»±c trên MXH để rồi chúng ta nhận lại chính sá»± tích cá»±c đấy…

Tôi cho rằng, vá»›i người làm truyền thông, cần phải biết Ä‘Æ°a cái gì lên mạng xã há»™i, bởi rất có thể những gì chúng ta quan tâm Ä‘Æ°a lên sẽ tạo ra trend, có thể định hÆ°á»›ng dÆ° luận theo má»™t xu hÆ°á»›ng nào Ä‘ó. Nhìn rõ trách nhiệm ấy, tôi xây dá»±ng FB của mình nhÆ° má»™t cá»­a sổ nhìn ra thế giá»›i. FB của tôi chia sẻ rất nhiều câu chuyện rằng, chúng ta Ä‘i ra thế giá»›i nhÆ° thế nào, vá»›i tâm thế ra sao? Hay là câu chuyện chúng ta hãy Ä‘i khi còn trẻ… Trên FB của tôi có 1 album mang tên “Tình yêu thay đổi tất cả” vá»›i những câu chuyện về sá»± tá»­ tế, nhân ái, cái chết...

Khi xác định được “ngôi nhà” của mình có những gì thì tôi phải làm sao để lan tỏa các câu chuyện Ä‘ó gần gÅ©i hÆ¡n, bằng ngôn ngữ dá»… hiểu nhất… để người ta ngẩng mặt lên nhìn thế giá»›i, chứ không cúi xuống phán xét đối vá»›i người khác nữa. Và trong 1-2 năm nay, FB của tôi cÅ©ng có thêm nhiều màu sắc về tá»± sá»±, về con người, về tình yêu thÆ°Æ¡ng... FB của tôi có thể gọi là FB hạnh phúc cÅ©ng được, vì tôi luôn mong muốn mọi người vào Ä‘ây có sá»± chia sẻ về tinh thần, về cuá»™c sống, về những Ä‘iều thú vị trên trái đất này… vá»›i má»™t niềm vui Ä‘ón đợi, má»™t sá»± tá»­ tế hÆ¡n.

+Và nếu nhÆ° má»—i ngày, tri thức dẫn đường, những Ä‘iều tốt đẹp, sá»± tá»­ tế định hÆ°á»›ng thì câu chuyện ứng xá»­ văn minh trên mạng… sẽ ngày má»™t tốt hÆ¡n, dần làm chủ không gian này, thÆ°a ông?

- Câu chuyện văn minh trên MXH xuất phát từ chính những người sá»­ dụng MXH. Có 02 yếu tố: Ta viết cái gì trên nhà của chúng ta và ta ứng xá»­ nhÆ° thế nào vá»›i những người khách của chúng ta. Thứ 2 là ta đến nhà người khác và ta hành xá»­ nhÆ° thế nào. Ở Ä‘ây câu chuyện hoàn toàn bình đẳng thôi. Ta muốn người khác đối xá»­ vá»›i ta nhÆ° thế nào thì ta phải đối xá»­ vá»›i người ta nhÆ° thế. Ở góc Ä‘á»™ nào Ä‘ó, Ä‘ây chính là câu chuyện về sá»± tôn trọng. Tôi nghÄ© rằng, các cuá»™c cãi lá»™n, bút chiến trên MXH kéo dài ngày này qua ngày khác mà chúng ta chứng kiến cÅ©ng là bởi vì họ không tôn trọng nhau. Hoặc người ta dùng các biện pháp phản biện không Ä‘úng cách khiến mình bị thiếu tôn trọng.

Hành xá»­ trên MXH và ngoài đời không khác nhau là mấy. Sở dÄ© những cuá»™c tranh luận, lời lẽ công kích rồi ném Ä‘á giấu tay diá»…n ra bởi vì họ dùng nick ảo, họ không chịu trách nhiệm trÆ°á»›c những gì họ làm và họ chÆ°a thá»±c sá»± bị trừng phạt thích Ä‘áng… Tất nhiên, không phải vì sợ bị ném Ä‘á mà không dám lên tiếng phản biện.

Tôi cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, muốn góp phần xây dá»±ng không gian mạng lành mạnh văn minh, những người làm báo chúng ta cÅ©ng không thể đứng ngoài cuá»™c trÆ°á»›c những vấn đề xã há»™i, mang tính thời đại…

+ Góp tiếng nói của mình vào các vấn đề xã há»™i, cụ thể là nhÆ° thế nào, thÆ°a ông?

- Ở nÆ°á»›c ngoài, ở các nÆ°á»›c phát triển, những người làm báo, người có ảnh hưởng trong xã há»™i khi tham gia mạng xã há»™i đều rất ná»— lá»±c tạo ra các cái cuá»™c chiến chống “lệch chuẩn”, góp tiếng nói chống chiến tranh, chống Ä‘ói nghèo, chống biến đổi khí hậu… Họ tham gia hoạt Ä‘á»™ng xã há»™i rất nhiều, không chỉ nói mà còn có các hoạt Ä‘á»™ng mang tính nhân đạo nữa.

Mặc dù ở Việt Nam chúng ta chÆ°a đạt được tầm đấy, nhÆ°ng tôi nghÄ©, xã há»™i Ä‘ang ngày má»™t trở nên văn minh hÆ¡n thì bản thân những người sá»­ dụng MXH mà quan trọng là những người làm báo, những người nổi tiếng sẽ không chỉ cần văn minh hÆ¡n ở trên “nhà” của họ, mà họ phải tiến xa hÆ¡n, có ý thức hÆ¡n trÆ°á»›c những vấn đề xảy ra xung quanh, Ä‘óng góp tiếng nói của mình vá»›i trách nhiệm xã há»™i cao nhất…

Tôi vẫn muốn nhấn mạnh rằng, người sá»­ dụng MXH tích cá»±c cần tích cá»±c hÆ¡n để thông qua tiếng nói của mình, giúp cuá»™c sống ngày má»™t tốt đẹp hÆ¡n, môi trường mạng lành mạnh, văn hóa, tÆ° duy của người dùng mạng sẽ vì thế cÅ©ng được nâng cao hÆ¡n nữa.

+Vâng, xin trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo Hà Vân (Thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/nha-bao-truong-anh-ngoc-thong-tan-xa-viet-nam-toi-xay-dung-facebook-cua-minh-nhu-mot-cua-so-nhin-ra-the-gioi-post262562.html