PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a - Ủy viên Thường trá»±c Ủy ban Văn hóa, Giáo dục chia sẻ ý kiến tại Há»™i thảo “Bảo vệ bản quyền báo chí trên môi trường số” hôm 13/9.

 Hiện nay, cùng vá»›i sá»± phát triển mạnh mẽ của truyền thông Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘a nền tảng, cuá»™c chiến về bảo vệ bản quyền báo chí càng gay cấn và thách thức hÆ¡n bao giờ hết. Việc xâm phạm bản quyền của các cÆ¡ quan báo chí đến từ nhiều đối tượng vá»›i phÆ°Æ¡ng thức Ä‘a dạng hÆ¡n. Nó chia sẻ Ä‘á»™c giả và gây thiệt hại cho các cÆ¡ quan báo chí.

Thiệt Ä‘Æ¡n, thiệt kép

Không phải thời gian gần Ä‘ây, mà từ rất nhiều năm trÆ°á»›c nhiều cÆ¡ quan báo chí bức xúc lên tiếng trÆ°á»›c tình trạng bị vi phạm nghiêm trọng bản quyền Ä‘ã rất phổ biến. Tuy nhiên, suốt má»™t thời gian dài tình hình có vẻ không chuyển biến nhiều, việc sao chép, bị Ä‘ánh cắp, “xào nấu” hoặc ngang nhiên sá»­ dụng không xin phép các tác phẩm báo chí vẫn ngày càng phức tạp và công khai.

Tại Há»™i thảo “Bảo vệ bản quyền báo chí trên môi trường số”, diá»…n ra vào ngày 13/9, PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a - Ủy viên Thường trá»±c Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Ä‘Æ°a ra nhận định, bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí là má»™t vấn đề nóng và khó trong bối cảnh mạng xã há»™i phát triển, truyền thông xã há»™i Ä‘ang chuyển biến mạnh mẽ.

Theo PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a, vi phạm bản quyền đến từ hai khía cạnh, thứ nhất là ngay trong nhà, khi các cÆ¡ quan báo chí vi phạm bản quyền của nhau; thứ hai, là các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông khác có thể khai thác lại tác phẩm báo chí mà không xin phép bản quyền hoặc có xin phép nhÆ°ng xin phép 1 kiểu, khai thác 1 kiểu. Và sá»± nguy hại không chỉ đến từ việc xâm hại giá trị sáng tạo của nhà báo, trách nhiệm chân chính để tạo ra được những tác phẩm chất lượng phục vụ công chúng - có những tác phẩm trong sá»± phát triển của báo chí vẫn nhắc đến Ä‘ó là kết tinh của trí tuệ, có khi còn bị Ä‘ánh cắp và sá»­ dụng không xin phép - thì Ä‘ó còn là sá»± xâm hại rất lá»›n đến giá trị tinh thần của tác giả.

Thêm nữa, PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a đề cập đến vấn đề kinh tế, trong bối cảnh công nghệ phát triển vượt bậc, tác phẩm báo chí vừa xuất bản vài phút, Ä‘ã được “trịnh trọng” đặt ở trang chủ ở má»™t số phÆ°Æ¡ng tiện khác, trang mạng khác. Thậm chí các nền tảng này thá»±c hiện tổ chức trình bày lại bắt mắt hÆ¡n sẽ hút được má»™t lượng công chúng lá»›n hÆ¡n rất nhiều. Do Ä‘ó, nguồn thu của các Ä‘Æ¡n vị nắm bản quyền bị “chảy ngược” vào những nền tảng truyền thông nhÆ° thế.

“Không khác gì tu hú chiếm tổ của những chú chim lao Ä‘á»™ng cần mẫn, còn cắp luôn cả giá trị tinh thần chính thống - Ä‘ó là Ä‘iều không thể chấp nhận được trong má»™t xã há»™i văn minh, không thể chấp nhận được khi báo chí Ä‘ang được sá»± quan tâm rất lá»›n của Đảng, Nhà nÆ°á»›c và xã há»™i” - PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a nhìn nhận.

Thá»±c tế cho thấy, vì được khai thác theo lợi ích kinh tế, dẫn đến chuyện má»™t số trang mạng khai thác rất sai lệch, giật lại tít, cắt xén theo mục Ä‘ích cá nhân, có thể theo dụng ý không tốt về mặt chính trị - làm sai lệch ná»™i dung và nguy hại hÆ¡n có thể biến công chúng có ác cảm vá»›i báo chí.

PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a cho biết, rất nhiều tác phẩm báo chí Ä‘ã được cắt xén lại theo dụng ý của người dùng Ä‘Æ°a lên các nền tảng mạng xã há»™i nhÆ° Youtube, Tiktok, Facebook không định danh. Họ đổi phông chữ để các phần mềm dò quét không phát hiện ra được. NhÆ°ng trong bài viết Ä‘ó vẫn có hÆ¡i hÆ°á»›ng báo chí, họ làm giả nên nó sẽ gần nhÆ° thật, nhang nhác thật, người trong nghề tinh ý thì nhận ra và Ä‘au xót còn xã há»™i thì gánh đủ những Ä‘iều không hay Ä‘ó. “Thiệt Ä‘Æ¡n, thiệt kép là có thật - rõ ràng việc lên tiếng bảo vệ bản quyền tác giả trong thời đại số hiện nay là hết sức cấp thiết” - PGS.TS Đỗ Chí NghÄ©a khẳng định.

Vi phạm bản quyền báo chí - hành vi vi phạm chuẩn má»±c đạo đức và văn hóa 

Điều Ä‘áng buồn má»—i ngày, má»™t sản phẩm sáng tạo của phóng viên, nhà báo vừa đăng tải lên Internet Ä‘ã bị các trang mạng xã há»™i, thậm chí các cÆ¡ quan báo chí khác lấy lại, “xào nấu” thành của mình. Nhiều phóng viên ngồi ghế sa-lông nhÆ°ng má»—i ngày có thể Ä‘Æ°a 10-20 tin bài chỉ bằng việc vô cùng Ä‘Æ¡n giản là “copy”, “paste”, dẫn lại ná»™i dung y hệt.

 PGS,TS. Đỗ Thị Thu Hằng - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Há»™i Nhà báo Việt Nam cho rằng, việc vi phạm bản quyền báo chí không chỉ là vấn đề vi phạm pháp luật mà hÆ¡n thế, Ä‘ó là sá»± xuống cấp đạo đức và văn hóa. Giá trị cốt lõi của nhà báo và toà soạn báo là tính chính trá»±c, trung thá»±c, tôn trọng khách quan, tôn trọng sá»± thật và quyền sở hữu trí tuệ.

Việc nhà báo vi phạm bản quyền báo chí thường được coi là vi phạm chuẩn má»±c đạo đức và các tiêu chuẩn về văn hóa truyền thông vì nó liên quan đến má»™t loạt giá trị quan trọng trong nghề báo và truyền thông, bao gồm: Sá»± trung thá»±c và Ä‘áng tin cậy; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; tính Ä‘a dạng và Ä‘á»™c lập trong nguồn tin và đề cao sáng tạo và sá»± công bằng.

Theo PGS,TS. Đỗ Thị Thu Hằng, biểu tượng cao đẹp về đạo đức và văn hóa của nhà báo và cÆ¡ quan báo chí là sá»± trung thá»±c và Ä‘áng tin cậy. Nhà báo và toà soạn báo phải đảm bảo rằng thông tin họ cung cấp là Ä‘úng đắn và chính xác. Việc sao chép hoặc tái sá»­ dụng ná»™i dung mà không có sá»± cho phép hoặc sá»­a đổi ná»™i dung, mạo danh… để Ä‘áp ứng mục tiêu riêng có thể gây hiểu lầm cho Ä‘á»™c giả và Ä‘ánh mất tính Ä‘áng tin cậy của người làm báo và cÆ¡ quan báo chí. Nếu má»™t nhà báo sao chép má»™t bài viết từ má»™t nguồn khác mà không thay đổi ná»™i dung và không đề cập đến nguồn gốc, làm cho Ä‘á»™c giả tin rằng thông tin Ä‘ó xuất phát từ nguồn của nhà báo Ä‘ó. 

Tuy nhiên, PGS,TS. Đỗ Thị Thu Hằng tin tưởng Ä‘oàn kết tạo nên sức mạnh. “Ý thức của chủ thể mang quyền sở hữu trí tuệ, sá»± Ä‘oàn kết và liên kết mạnh mẽ giữa các cÆ¡ quan báo chí, giữa cÆ¡ quan báo chí vá»›i các cÆ¡ quan quản lý báo chí truyền thông, các đối tác, tập Ä‘oàn công nghệ vì sá»± phát triển của má»™t nền báo chí Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại sẽ là má»™t dấu hiệu tích cá»±c cho việc đấu tranh chống vi phạm bản quyền hiện Ä‘ang rất nhức nhối hiện nay” - PGS,TS. Đỗ Thị Thu Hằng nhận định.

Theo Hòa Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/vi-pham-ban-quyen-bao-chi-su-xam-hai-dang-bao-dong-post264533.html