Nhà báo Nguyá»…n Minh Đức - Tổng Biên tập Báo HàNá»™iMá»›i cho biết, việc bảo vệ bản quyền là vô cùng quan trọng để đảm bảo sá»± công bằng và chính xác của thông tin được phát hành cÅ©ng nhÆ° giá trị của lao Ä‘á»™ng báo chí.

Thiệt hại có thể lên tá»›i hàng ngàn tá»· đồng má»—i năm

Trong thời đại bùng nổ của công nghệ số, nguồn thu của các cÆ¡ quan báo chí, ngoài nguồn thu từ kí hợp đồng quảng cáo vá»›i doanh nghiệp, thá»±c hiện truyền thông theo Ä‘Æ¡n đặt hàng của Nhà nÆ°á»›c, thì nguồn thu từ quảng cáo trá»±c tuyến, bán các sản phẩm kỹ thuật số nhÆ°: sách Ä‘iện tá»­, bài viết Ä‘á»™c quyền, video, podcast…, nguồn thu từ việc Ä‘á»™c giả đăng ký thành viên để đọc các ná»™i dung Ä‘á»™c quyền hoặc có tính chất riêng tÆ° ngày càng được coi là các nguồn thu lá»›n, quan trọng, là cách thức để báo chí phát triển bền vững trong giai Ä‘oạn má»›i.

Khi nhu cầu, tâm lý, thói quen tiếp cận thông tin của công chúng thay đổi mạnh mẽ, sá»± cạnh tranh giữa các cÆ¡ quan báo chí vá»›i nhau, giữa báo chí vá»›i các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông số khác ngày càng khốc liệt, vấn đề bản quyền báo chí càng cần được nhìn nhận rõ nét hÆ¡n, vá»›i góc nhìn rá»™ng mở hÆ¡n, đặc biệt, khi nó gắn vá»›i kinh tế báo chí.

Phân tích về vấn đề này, nhà báo Nguyá»…n Minh Đức - Tổng Biên tập Báo HàNá»™iMá»›i cho biết, xét dÆ°á»›i góc Ä‘á»™ kinh tế, việc sao chép bài viết má»™t cách thiếu kiểm soát sẽ gây ảnh hưởng đến phong cách của má»™t tờ báo, tờ báo bị sao chép bị mất Ä‘i lượng Ä‘á»™c giả trung thành khi không bảo vệ được tác quyền. Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến doanh thu của những người làm báo khi doanh thu quảng cáo của tờ báo bị sao chép sụt giảm. 

Khi các tác phẩm báo chí chính thống bị sao chép, bị Ä‘ánh cắp thì vấn đề không Ä‘Æ¡n thuần chỉ nằm ở việc vi phạm bản quyền, mà những thông tin bị cắt cúp, sao chép, vi phạm này còn làm méo mó, sai lệch thông tin. Đối vá»›i các cÆ¡ quan báo chí, việc vi phạm này má»™t mặt ảnh hưởng đến thÆ°Æ¡ng hiệu, uy tín, xâm hại đến công sức, thành quả lao Ä‘á»™ng của các Ä‘Æ¡n vị nắm bản quyền, của nhà báo, đồng thời gây thất thu lá»›n về mặt kinh tế.

Nhà báo Nguyá»…n Minh Đức Ä‘Æ°a ra má»™t ví dụ cụ thể về thiệt hại kinh tế mà rất nhiều cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã và Ä‘ang đối mặt Ä‘ó là, hiện nay, có hai kênh cÆ¡ bản mà nguồn thu của các Ä‘Æ¡n vị nắm bản quyền bị “chảy ngược” vào những trang web vi phạm bản quyền. 

Thứ nhất, theo nhà báo Nguyá»…n Minh Đức, không ít trang tin, tờ báo và cả những trang “3 không” - không rõ nguồn gốc, không rõ cÆ¡ quan chủ quản, mạng xã há»™i, do yêu cầu về số lượng lá»›n tin bài hằng ngày, áp lá»±c về lượng “view” để có thể bán quảng cáo và “bán click” Ä‘ã Ä‘i “vợt” lại nguyên bài hoặc má»™t phần rồi “chế bản” từ các Ä‘Æ¡n vị báo chí có bản quyền dẫn tá»›i hiện tượng những Ä‘Æ¡n vị không trá»±c tiếp sáng tạo ná»™i dung lại được nhận tiền quảng cáo, còn Ä‘Æ¡n vị trá»±c tiếp sở hữu ná»™i dung sản phẩm không nhận được giá trị tÆ°Æ¡ng xứng mà họ bỏ ra. 

Kênh thứ hai được nhà báo Nguyá»…n Minh Đức nhận định là phức tạp, khó kiểm soát và tràn lan nhất là việc các tài khoản cá nhân, trong Ä‘ó đặc biệt là các tài khoản ảo, tài khoản không xác thá»±c trên các mạng xã há»™i Facebook và Youtube, thường cắt cúp thông tin, hình ảnh, phim trên các kênh báo chí, truyền hình chính thống và tạo ra những thông tin theo chủ Ä‘ích cá nhân vá»›i mục Ä‘ích “câu view”, “câu follow”, do Ä‘ó, thông tin thường được chế bản theo hÆ°á»›ng càng giật gân, tạo bức xúc, tranh luận thì càng dá»… tăng “follow”.

Khi đạt má»™t lượng “follow” đủ lá»›n, các nền tảng công nghệ nhÆ° Facebook và Youtube sẽ phân chia doanh thu quảng cáo từ các nhãn hàng, trong Ä‘ó chủ yếu là nhãn hàng trong nÆ°á»›c. NhÆ° vậy, nguồn thu quảng cáo của Google và Facebook tại Việt Nam Ä‘ã, Ä‘ang có sá»± Ä‘óng góp lá»›n từ mảng tin tức sá»­ dụng lại nguồn từ các báo, nhÆ°ng theo cách… dùng “chùa”.

"Tuy chÆ°a có má»™t cuá»™c Ä‘iều tra chính thức từ thiệt hại kinh tế về việc xâm phạm bản quyền tác giả hay sở hữu trí tuệ, nhÆ°ng theo thống kê sÆ¡ bá»™ của các cÆ¡ quan chức năng, doanh thu bất hợp pháp từ hoạt Ä‘á»™ng ăn cắp bản quyền có thể lên tá»›i hàng ngàn tá»· đồng má»—i năm", ông Äá»©c cho hay.

Theo Tổng Biên tập Báo HàNá»™iMá»›i, do hầu hết các trang web, trang Ä‘iện tá»­ không chính thống hiện nay do Google giá»›i thiệu vì các trang này trả tiền cho Google nên Google cÅ©ng thường cho chạy quảng cáo trên các trang có dấu hiệu vi phạm. "Miếng bánh quảng cáo lẽ ra nằm tại các Ä‘Æ¡n vị nắm giữ bản quyền thì lại “chảy vào túi” các trang web, trang Ä‘iện tá»­, các tài khoản mạng xã há»™i, khiến nguồn thu của không ít cÆ¡ quan báo chí ngày càng thấp Ä‘i, còn các “ông lá»›n” mạng xã há»™i Google, Facebook lại kiếm đậm từ chính việc xâm phạm bản quyền tác phẩm báo chí chính thống", ông Nguyá»…n Minh Đức nêu thá»±c trạng.

Đi tìm giải pháp

Các hành vi vi phạm bản quyền hiện Ä‘ang được thá»±c hiện vá»›i những cách thức hết sức tinh vi, luôn thay đổi, và khó khăn khi xá»­ lý đối vá»›i hoạt Ä‘á»™ng vi phạm được thá»±c hiện xuyên biên giá»›i, từ nÆ°á»›c ngoài cung cấp dịch vụ vào Việt Nam. Mặc dù Ä‘ã có nhiều ná»— lá»±c của cÆ¡ quan quản lý, của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, của các tổ chức, đại diện chủ sở hữu quyền, chủ sở hữu quyền trong công tác phối hợp, nhÆ°ng diá»…n biến vi phạm bản quyền gia tăng Ä‘òi hỏi phải có giải pháp thá»±c tế có tính khả thi hÆ¡n.

Nhà báo Nguyá»…n Minh Đức cho rằng, phát hiện vi phạm bản quyền không khó, nhÆ°ng xá»­ lý các hành vi này sao cho hiệu quả thì không Ä‘Æ¡n giản, Ä‘òi hỏi các giải pháp phải được thá»±c hiện má»™t cách tổng thể và đồng bá»™.

Về phía các cÆ¡ quan báo chí, theo ông Đức, có thể hÆ°á»›ng tá»›i phát triển dịch vụ bán bản quyền tác phẩm báo chí. Dịch vụ này cho phép các đối tác khác sá»­ dụng các tác phẩm của cÆ¡ quan báo chí giữ bản quyền vá»›i Ä‘iều kiện phải mua bản quyền trÆ°á»›c. Các tác phẩm báo chí có thể bao gồm các bài viết, hình ảnh, video và âm thanh được xuất bản hoặc sản xuất bởi các cÆ¡ quan báo chí.

"Khi các đối tác khác muốn sá»­ dụng các tác phẩm này, họ phải mua bản quyền từ các cÆ¡ quan báo chí. Việc này giúp đảm bảo rằng các tác phẩm được sá»­ dụng theo Ä‘úng quy định về bản quyền và các cÆ¡ quan báo chí nhận được mức phí phù hợp cho việc sá»­ dụng tác phẩm của mình", nhà báo Nguyá»…n Minh Đức chia sẻ.

Tổng Biên tập Báo HàNá»™iMá»›i cÅ©ng Ä‘Æ°a ra kiến nghị các cÆ¡ quan báo chí cần phối hợp chặt chẽ vá»›i các cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c trong quá trình xây dá»±ng các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến vấn đề bản quyền và tham gia chặt chẽ vào quá trình thá»±c thi, góp ý sá»­a đổi các văn bản.

Về vấn đề này, bà Đặng Thị PhÆ°Æ¡ng Thảo - Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bá»™ TT&TT cho biết, Cục Báo chí, Bá»™ TT&TT Ä‘ang tiếp tục tham mÆ°u vá»›i chính phủ và quốc há»™i sá»­a đổi Luật Báo chí, trong Ä‘ó có ná»™i dung rất quan trọng Ä‘ó là Luật Báo chí trên không gian số, để cập nhật hoạt Ä‘á»™ng báo chí trong tình hình má»›i, tiếp tục có những kiến nghị liên quan đến bản quyền.

Xây dá»±ng quy trình chuẩn để đấu tranh vá»›i những việc vi phạm bản quyền báo chí - Ä‘ó là má»™t Ä‘iều băn khoăn lá»›n của các cÆ¡ quan báo chí. Cục Báo chí sẽ kiến nghị lên Bá»™ TT&TT để xây dá»±ng hệ thống quy phạm pháp luật hoàn chỉnh hÆ¡n, cụ thể hÆ¡n, nhất là vấn đề bảo vệ bản quyền trên môi trường số và bảo vệ bản quyền bằng giải pháp công nghệ.

"Về phía bá»™ TT&TT, các cÆ¡ quan báo chí khi phát hiện vi phạm bản quyền, chúng tôi sẽ có phân loại xá»­ lý kịp thời không chỉ là những trang thông tin Ä‘iện tá»­, trang thông tin không chính thống mà kể cả những nền tảng mạng xã há»™i xuyên biên giá»›i", bà Thảo nhấn mạnh.

Theo bà Đặng Thị PhÆ°Æ¡ng Thảo, trong thời gian qua, Cục Báo chí và Bá»™ TT&TT Ä‘ã tiến hành tháo gỡ, xá»­ lý rất nhiều những vi phạm bản quyền báo chí, tuy nhiên thá»±c tế các cÆ¡ quan báo chí vẫn thá»±c sá»± chÆ°a vào cuá»™c, vẫn có sá»± ngần ngại trong cuá»™c đấu tranh này. Các Ä‘Æ¡n vị báo chí cần tiếp tục hợp tác hÆ¡n nữa trong việc phát hiện và cung cấp thông tin những vi phạm.

Trên thá»±c tế, tình trạng vi phạm bản quyền các tác phẩm báo chí trên môi trường số không chỉ ảnh hưởng đến uy tín, chất lượng của các tờ báo, mà nguồn thu nhập của các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng bị ảnh hưởng.

Nếu má»—i cÆ¡ quan báo chí tá»± mình thá»±c hiện các giải pháp bảo vệ theo cách riêng thì sẽ giống nhÆ° Ä‘ang tham gia vào má»™t cuá»™c chiến không cân sức. NhÆ°ng nếu có sá»± chỉ đạo, há»— trợ, giúp đỡ từ các bá»™, ngành, các cÆ¡ quan nhà nÆ°á»›c và sá»± phối hợp đồng lòng giữa các cÆ¡ quan báo chí thì Ä‘ây nhÆ° là má»™t cÆ¡ há»™i để các cÆ¡ quan báo chí trưởng thành hÆ¡n về bản lÄ©nh, vững vàng hÆ¡n về nghiệp vụ và hiệu quả hÆ¡n về chuyên môn.

Theo Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/mieng-banh-quang-cao-dang-chay-vao-tui-cac-nen-tang-mang-xa-hoi-do-viec-xam-pham-ban-quyen-bao-chi-post264989.html