Chế biến cá tra và cá ba sa xuất khẩu tại Công ty CP Nam Việt (Navico). áº¢nh minh họa: VÅ© Sinh/TTXVN

Không chỉ những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lá»›n nhÆ° sản phẩm gá»—, cá tra, tôm, da giày, dệt may, thép… mà các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu nhỏ hÆ¡n nhÆ° mật ong, giá để đồ bằng thép, túi mua hàng bằng giấy… cÅ©ng đối diện vá»›i việc bị Ä‘iều tra phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại.

Vậy các doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp rủi ro gì từ việc Ä‘iều tra phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại của nÆ°á»›c nhập khẩu, doanh nghiệp Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng trong việc phối hợp vá»›i cÆ¡ quan chức năng ra sao và làm thế nào để hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam hạn chế được những rủi ro này?

Trao đổi về vấn đề này, phóng viên TTXVN Ä‘ã phỏng vấn ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại, Bá»™ Công ThÆ°Æ¡ng.

DÆ°á»›i góc nhìn của Cục Phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại, ông có Ä‘ánh giá thế nào về sá»± chủ Ä‘á»™ng của doanh nghiệp và vấn đề kết nối giữa các cÆ¡ quan, tổ chức, hiệp há»™i trong ứng phó vá»›i các vụ việc phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại?

Vá»›i phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại, không phải ngành nào cÅ©ng có nguy cÆ¡ nhÆ° nhau, có những mặt hàng không bị ảnh hưởng nhÆ°ng có những mặt hàng dá»… gặp rủi ro bị Ä‘iều tra phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại.

Thông thường sá»± quan tâm doanh nghiệp vá»›i biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại không nhiều nhÆ° các vấn đề khác. Song Ä‘iểm chung là khi hàng hóa của doanh nghiệp, ngành hàng là đối tượng bị Ä‘iều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại thì các doanh nghiệp bắt đầu quan tâm và có phản ứng.

Theo nhận định của Cục Phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại, hiện phản ứng của doanh nghiệp khác so vá»›i thời Ä‘iểm trÆ°á»›c. TrÆ°á»›c Ä‘ây, khi doanh nghiệp là đối tượng bị Ä‘iều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại không có phản ứng, hoặc e ngại trong việc phản ứng, ứng phó hay cung cấp thông tin để bảo vệ cho quyền lợi của doanh nghiệp. Đến nay, doanh nghiệp Ä‘ã biết về phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại cÅ©ng nhÆ° ảnh hưởng của tác Ä‘á»™ng đến doanh nghiệp. Vì vậy, khi gặp phải vụ việc cụ thể, doanh nghiệp Ä‘ã có sá»± chủ Ä‘á»™ng để có tiếng nói chung.

Bản thân doanh nghiệp cÅ©ng chủ Ä‘á»™ng phối hợp vá»›i Cục Phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại (Bá»™ Công ThÆ°Æ¡ng) để được há»— trợ, tÆ° vấn quy trình, thủ tục. Cùng Ä‘ó, doanh nghiệp tham gia tích cá»±c hÆ¡n, cung cấp thông tin cho cÆ¡ quan Ä‘iều tra, đồng thời không còn thụ Ä‘á»™ng mà chủ Ä‘á»™ng để xá»­ lý vụ việc phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại theo hÆ°á»›ng ít ảnh hưởng cho doanh nghiệp.

Má»™t số chuyên gia cho rằng, má»™t số ngành hàng của Việt Nam Ä‘ang bị “vạ lây” từ các biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại mà các thị trường xuất khẩu Ä‘ang áp vá»›i các nÆ°á»›c. Ông có nhận định gì về ý kiến này?

Các biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại được áp dụng tÆ°Æ¡ng đối phổ biến, tuy nhiên nếu nhÆ° so sánh vá»›i quốc gia khác thì Việt Nam chÆ°a phải là đối tượng hàng đầu của các biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại mà các nÆ°á»›c tiến hành Ä‘iều tra.

Khi phát sinh trường hợp má»™t nÆ°á»›c Ä‘iều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại vá»›i má»™t nÆ°á»›c xuất khẩu khác không phải Việt Nam, mặt hàng từ nÆ°á»›c bị Ä‘iều tra có thể xuất khẩu khó khăn, từ Ä‘ó sẽ dẫn đến việc dịch chuyển. Có thể, thay vì sản xuất tại nÆ°á»›c ban đầu thì sẽ dịch chuyển đầu tÆ° sang quốc gia khác; trong Ä‘ó Việt Nam là má»™t Ä‘iểm thu hút đầu tÆ°.

Việc đầu tÆ° có thể lá»›n và tạo ra giá trị gia tăng tại Việt Nam, nhÆ°ng có thể chỉ là những công Ä‘oạn Ä‘Æ¡n giản. NhÆ° vậy sẽ dẫn đến khả năng, thay vì lượng xuất khẩu của nÆ°á»›c xuất khẩu ban đầu tăng thì xuất khẩu của Việt Nam tăng lên. Đồng nghÄ©a vá»›i Ä‘ó nhÆ° hiệu ứng domino, họ cÅ©ng sẽ Ä‘iều tra vá»›i ngành hàng Việt Nam.

Ngoài câu chuyện Ä‘Æ¡n hàng giảm, những vụ việc Ä‘iều tra phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại từ các thị trường được cho là gây thêm khó khăn vá»›i doanh nghiệp xuất khẩu. Vậy ông có khuyến cáo gì cho doanh nghiệp?

Chúng ta phải xác định phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại là xu thế tất yếu trong phát triển thÆ°Æ¡ng mại quốc tế và thá»±c tế cÅ©ng có những nguy cÆ¡ rủi ro nhất định. Trong tÆ°Æ¡ng lai, cùng vá»›i hoạt Ä‘á»™ng xuất khẩu tăng thì hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sẽ va chạm, xung Ä‘á»™t nhiều ở thị trường nÆ°á»›c ngoài. Nguy cÆ¡ bị Ä‘iều tra và áp dụng biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại đối vá»›i má»™t số ngành hàng, thị trường sẽ tiếp tục có xu hÆ°á»›ng gia tăng.

Cục Phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại khuyến nghị doanh nghiệp nên tìm hiểu và hiểu biết về công cụ phòng vệ phÆ°Æ¡ng mại vận hành nhÆ° thế nào, nguyên tắc ra sao, Ä‘iều kiện áp dụng nhÆ° thế nào? Điều này giúp doanh nghiệp khi chÆ°a gặp phải nguy cÆ¡ rủi ro về phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại cÅ©ng nắm được Ä‘iều cÆ¡ bản để khi xảy ra rủi ro doanh nghiệp cÅ©ng chủ Ä‘á»™ng và biết phải làm gì, bởi trÆ°á»›c Ä‘ây doanh nghiệp thường sợ sệt và e dè khi gặp những rủi ro nhÆ° vậy.

Bên cạnh việc chủ Ä‘á»™ng nắm bắt, doanh nghiệp cần tăng cường quản trị doanh nghiệp, quản trị kế toán rõ ràng, minh bạch, khoa học. Bởi yếu tố quan trọng của Ä‘iều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại là cÆ¡ quan Ä‘iều tra nÆ°á»›c ngoài sẽ rà soát và kiểm tra sổ sách kế toán tài chính của doanh nghiệp để xác định có hay không những hành vi cạnh tranh không lành mạnh nhÆ°: bán phá giá, nhận trợ cấp… qua Ä‘ó làm căn cứ áp dụng các biện pháp phòng vệ thÆ°Æ¡ng mại.

Đối vá»›i doanh nghiệp, việc có hệ thống quản trị, báo cáo, sổ sách rõ ràng chính là cách để doanh nghiệp tá»± bảo vệ chính mình. Đồng thời, đối vá»›i má»—i ngành hàng, thị trường thì doanh nghiệp cÅ©ng có thể tá»± Ä‘ánh giá nguy cÆ¡ có thể trở thành đối tượng bị Ä‘iều tra áp dụng biện pháp bảo vệ thÆ°Æ¡ng mại của nÆ°á»›c ngoài hay không, trên cÆ¡ sở xác định rủi ro doanh nghiệp có thể hạn chế những ảnh hưởng bằng những sá»± chuẩn bị trÆ°á»›c.

Má»™t Ä‘iểm nữa, doanh nghiệp cÅ©ng cần thường xuyên trao đổi, hợp tác, phối hợp vá»›i nhau và vá»›i Hiệp há»™i, cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c để khi các vụ việc thá»±c tế xảy ra thì doanh nghiệp có sá»± há»— trợ tốt nhất.

Trân trọng cảm Æ¡n Phó cục trưởng!